Complimenten ontvangen zonder ze meteen weg te wuiven

Complimenten ontvangen lijkt eenvoudig, maar voor veel mensen voelt het minder vanzelfsprekend dan complimenten geven. Iemand zegt iets aardigs over hoe je eruitziet, wat je hebt gedaan of welke kwaliteit hij in jou ziet, en bijna onmiddellijk gebeurt er iets: je relativeert het, legt uit waarom het wel meeviel, wijst op de bijdrage van anderen of zegt snel iets aardigs terug.

Complimenten ontvangen kan ongemakkelijk worden wanneer waardering je zichtbaar maakt, verwachtingen lijkt op te roepen of botst met het beeld dat je zelf van jezelf hebt. Soms is het simpelweg een gewoonte om snel te relativeren en soms wil je terecht voorkomen dat één compliment ineens een groot verhaal over jou wordt. Toch kan zo’n snelle reactie ervoor zorgen dat de waardering nauwelijks de kans krijgt om werkelijk bij je binnen te komen.

Een compliment ontvangen betekent niet dat je alles wat iemand over jou zegt voor waar moet aannemen. Ook hoeft jouw waarde niet afhankelijk te worden van de blik van een ander. Je kunt eenvoudig erkennen dat iemand iets in jou of in wat je deed heeft gezien en dat met je wilde delen. Soms hoeft daar werkelijk niets meer op te volgen dan:

Dank je. Fijn om te horen.

Drie vragen om even bij stil te staan

• Wat doe jij meestal in de eerste paar seconden nadat iemand je een compliment geeft? → Misschien ontvang je het rustig, maar misschien begin je bijna automatisch te relativeren, verklaren of iets terug te geven.
• Wat probeer je te beschermen wanneer je waardering snel van tafel veegt? → Misschien je bescheidenheid, je onafhankelijkheid, het beeld dat je van jezelf hebt of de zekerheid dat er niets extra’s van je verwacht wordt.
• Wat zou er veranderen wanneer je een compliment niet onmiddellijk hoeft te beoordelen? → Je hoeft niet eerst vast te stellen of het volledig waar is; je kunt eerst toelaten dat iemand iets in jou waardeert.

Soms is een compliment voorbij voordat je het werkelijk hebt ontvangen

Je staat op je werk bij het koffieapparaat wanneer een collega zegt:

“Je hebt dat project echt goed geleid. Vooral hoe rustig je bleef toen alles tegelijk misliep.”

Nog voordat je goed beseft wat hij zegt, hoor je jezelf antwoorden:

“Ach, het viel wel mee. Iedereen heeft er hard aan gewerkt.”

Dat laatste kan volledig waar zijn. Misschien hééft iedereen hard gewerkt en zou je nooit willen doen alsof het project alleen dankzij jou is geslaagd.

Toch verschuift er in een paar seconden iets.

Je collega benoemde iets specifieks wat hij in jou had gezien: jouw rust op een moeilijk moment. Jij verplaatst de aandacht vrijwel onmiddellijk naar de groep en naar alles wat het compliment volgens jou nuanceert.

Je wijst de waardering niet hard af, maar je geeft haar ook nauwelijks gelegenheid om te landen.

Dat gebeurt vaker dan je misschien denkt. Iemand zegt dat je er goed uitziet en jij vertelt meteen dat je kleding in de aanbieding was. Een vriend zegt dat hij jouw steun enorm waardeerde en jij antwoordt dat iedereen hetzelfde zou hebben gedaan. Na een presentatie krijg je een compliment en nog voordat de ander is uitgesproken, vertel je welke onderdelen volgens jou beter hadden gekund.

Misschien zit daar helemaal geen diep patroon achter. Het kan simpelweg zijn wat je gewend bent te doen.

Juist daarom kan het interessant zijn om eens te merken hoe snel je van ontvangen naar verklaren beweegt.

Soms maken we een compliment ingewikkelder omdat we eerst willen bepalen of de waardering terecht is, terwijl de ander alleen iets wilde geven.

Bescheidenheid betekent niet dat je waardering moet tegenspreken

Misschien relativeer je een compliment omdat je niet arrogant wilt overkomen.

Dat is begrijpelijk. Bescheidenheid kan iets prettigs hebben. Je hoeft jezelf niet voortdurend op de voorgrond te zetten en het is gezond om te erkennen dat veel prestaties samen met anderen tot stand komen.

Alleen betekent bescheidenheid niet dat je ieder compliment moet corrigeren.

Wanneer iemand zegt:

“Je hebt dat echt heel goed gedaan,”

hoef je niet te antwoorden:

“Ja, dat vond ik zelf ook geweldig.”

Je kunt gewoon zeggen:

“Dank je. Fijn om te horen.”

Daarmee beweer je niet dat je uitzonderlijk bent en ontken je ook niet dat anderen een bijdrage hebben geleverd. Je laat alleen even bestaan wat iemand op dat moment tegen je zegt.

Dat kan verrassend veel rust geven, omdat je jezelf niet hoeft te verdedigen tegen waardering en evenmin hoeft te bewijzen dat je bescheiden bent.

Dank je zeggen betekent niet: jij hebt gelijk over mij. Het betekent: ik hoef jouw waardering niet meteen van tafel te vegen.

Dat onderscheid is belangrijk.

Je hoeft een compliment niet eerst goed te keuren voordat je het kunt ontvangen.

Soms ziet een ander iets wat voor jou heel gewoon is geworden

Er is nog een andere reden waarom een compliment niet gemakkelijk binnenkomt: soms begrijp je werkelijk niet waarom de ander het bijzonder vindt.

Iemand zegt dat je goed kunt luisteren en jij denkt:

Maar dat doe ik toch gewoon?

Een collega waardeert hoe snel jij overzicht brengt in een chaotische situatie, terwijl jij het gevoel hebt dat je alleen doet wat nodig is. Een vriend vertelt dat hij altijd rustiger wordt van de manier waarop jij iets uitlegt en jij hebt daar zelf nooit bewust bij stilgestaan.

We herkennen onze eigen kwaliteiten niet altijd gemakkelijk, juist omdat we ze van binnenuit beleven.

Wat je al jarenlang vanzelf doet, geeft nauwelijks contrast. Je hebt jezelf nooit gekend zonder jouw manier van kijken, luisteren, organiseren, relativeren of reageren. Daardoor kan iets wat voor een ander opvallend is voor jou volledig normaal voelen.

Een compliment kan dan informatie bevatten over iets wat jij zelf nauwelijks nog ziet.

Misschien vindt de ander juist bijzonder wat voor jou vanzelfsprekend is geworden.

In Talenten ontdekken: waarom je ze zelf vaak niet herkent lees je verder over waarom juist je eigen kwaliteiten soms zo lastig te herkennen zijn.

Dat betekent niet dat ieder compliment raak is of dat je onmiddellijk een nieuw beeld van jezelf moet aannemen. Je kunt alleen iets nieuwsgieriger worden naar wat de ander blijkbaar heeft opgemerkt.

Wat ziet die ander hier wat ik zelf zo gewoon ben gaan vinden?

Die vraag hoeft nergens toe te leiden. Soms is het al voldoende dat je niet meteen uitlegt waarom het compliment volgens jou eigenlijk nergens voor nodig was.

Een compliment ontvangen is niet hetzelfde als het voor waar aannemen

Stel dat iemand na een presentatie tegen je zegt:

“Jij bent echt een geweldige spreker.”

Misschien denk je onmiddellijk:

Nou, dat valt wel mee.

Je weet immers hoe zenuwachtig je vooraf was, waar je even je woorden kwijt was en welke onderdelen je de volgende keer anders zou willen doen.

Daarbij hoef je niet te kiezen tussen het compliment volledig afwijzen en besluiten dat de ander kennelijk de absolute waarheid over jou spreekt.

Er zit iets tussenin.

Je kunt zeggen:

“Dank je. Fijn dat je het zo hebt ervaren.”

Daarmee ontvang je de waardering zonder er meteen een identiteit van te maken.

Dat onderscheid vind ik belangrijk, omdat mensen soms bang zijn dat een compliment aannemen betekent dat ze afhankelijk worden van wat anderen van hen vinden. Maar openstaan voor waardering is iets anders dan je erdoor laten bepalen.

Openstaan voor wat iemand in jou ziet betekent niet dat je jouw eigen kompas uit handen geeft.

Je kunt horen wat iemand zegt, merken wat het met je doet en daarna nog steeds zelf bepalen welke betekenis je eraan wilt geven.

In Ben jij gemakkelijk beïnvloedbaar — of leef je eindelijk op jouw eigen kompas? lees je verder over open blijven voor wat anderen vinden zonder je eigen richting kwijt te raken.

Daar hoort ook bij dat niet ieder compliment dichtbij hoeft te komen. Misschien voelt een opmerking overdreven, strategisch of ongepast, of gaat het over iets waar je helemaal geen aandacht op wilt.

Ook dan hoef je niets te forceren.

Ontvankelijk zijn betekent niet dat iedere waardering automatisch naar binnen moet. Het betekent vooral dat je niet alles bij voorbaat buiten hoeft te houden.

Wat probeer je te beschermen wanneer gezien worden ongemakkelijk voelt?

Wanneer je iets aardigs hoort en onmiddellijk wilt relativeren, kun je eens onderzoeken wat je met die reactie probeert te regelen.

Misschien wil je voorkomen dat je arrogant overkomt. Misschien voelt het prettiger om onafhankelijk te blijven van wat anderen van je vinden. Misschien ben je bang dat waardering ook verwachtingen oproept: als ze dit nu van mij vinden, moet ik het de volgende keer weer waarmaken.

Er kan nog iets anders meespelen.

Zolang jij degene bent die geeft, helpt, luistert of waardeert, heb je zelf iets te doen. Je kunt reageren, ondersteunen, oplossen of aandacht naar de ander brengen. Wanneer iemand jou een compliment geeft, verandert die beweging even. De aandacht komt naar jou toe en op dat moment is er niets te presteren. Je hoeft op dat moment alleen maar te ontvangen wat de ander naar jou toe brengt.

Dat kan kwetsbaarder voelen dan het op het eerste gezicht lijkt.

Misschien merk je eerst iets heel kleins in je lichaam: warmte in je gezicht, spanning in je buik of een korte onrust omdat de aandacht ineens bij jou ligt. Vrijwel meteen kan daarna de neiging verschijnen om iets te zeggen waardoor dat ongemak weer verdwijnt. Een grapje, een uitleg, een relativering of snel de aandacht terug naar de ander.

Juist daar zit een klein maar belangrijk moment.

Het eerste gevoel hoeft niet weg voordat je reageert. Je kunt het even opmerken en toelaten, zonder onmiddellijk te bepalen wat het betekent of er iets aan te doen. Daardoor ontstaat ruimte tussen wat je voelt en wat je daarna zegt.

Misschien verschijnen ondertussen gedachten als:

Hij overdrijft.

Als ik dit gewoon aanneem, kom ik arrogant over.

Ze moest eens weten wat er allemaal misging.

Straks verwachten ze dit voortaan altijd van mij.

Geen van die gedachten hoeft te betekenen dat er een groot psychologisch verhaal onder ligt. Ze laten vooral zien wat jij in dat moment probeert te voorkomen of onder controle te houden.

Misschien wil je niet te lang zichtbaar zijn. Misschien wil je voorkomen dat de blik van een ander te belangrijk wordt. Of je probeert alvast te beschermen tegen verwachtingen die nog helemaal niet zijn uitgesproken.

Die gedachten hoeven niet weg en je hoeft ze evenmin door positievere gedachten te vervangen.

Je kunt eerst alleen opmerken:

Ik merk dat ik dit meteen wil relativeren.

Juist in dat korte moment ontstaat keuze. Je kunt de neiging voelen zonder haar automatisch te volgen en daarna bepalen wat je werkelijk wilt zeggen.

Misschien is dat nog steeds een uitleg.

Maar misschien is het deze keer gewoon:

Dank je.

Waarom je soms meteen iets terug wilt geven

Iemand zegt:

“Wat zie je er goed uit vandaag.”

En bijna automatisch antwoord je:

“Jij ook!”

Misschien meen je dat volledig. Er is niets mis met iets aardigs terugzeggen.

Maar soms gebeurt het zó snel dat het compliment nauwelijks nog over jou heeft kunnen gaan.

Alsof de balans meteen hersteld moet worden: jij geeft mij iets, dus ik geef jou direct iets terug.

Wederkerigheid is waardevol. Relaties worden er mooier van wanneer mensen niet alleen ontvangen, maar ook belangstelling, aandacht en waardering teruggeven.

Alleen hoeft niet ieder afzonderlijk moment onmiddellijk in evenwicht te zijn.

Wanneer iemand je op koffie trakteert, hoef je bij de eerste slok niet al te bepalen wanneer jij terugbetaalt. Wanneer iemand je helpt, mag je daar dankbaar voor zijn zonder meteen een tegenprestatie te organiseren.

En wanneer iemand iets aardigs tegen je zegt, mag jij één moment degene zijn die ontvangt.

Ontvangen zonder onmiddellijk terug te geven kan verrassend kwetsbaar voelen.

Misschien komt dat doordat geven actief is. Je kunt iets doen, antwoorden of regelen. Ontvangen vraagt juist dat je het moment even laat bestaan zonder het onmiddellijk weer naar buiten te sturen.

Daar zit ook de eenvoud van een compliment.

Iemand geeft je iets en jij laat het even bij je aankomen.

Meer hoeft er op dat moment niet te gebeuren.

Wanneer je een compliment wegwuift, verdwijnt soms ook een contactmoment

Het lijkt misschien alsof je alleen een paar vriendelijke woorden relativeert.

Maar soms verdwijnt er nog iets mee.

Stel dat je partner zegt:

“Ik vond het mooi hoe je gisteren met mijn moeder omging. Je gaf haar echt alle ruimte.”

En jij antwoordt:

“Ach joh, ik heb toch niets bijzonders gedaan?”

Dat kan volledig vriendelijk bedoeld zijn. Misschien vind je werkelijk dat je niets uitzonderlijks hebt gedaan.

Toch is het contactmoment snel voorbij.

Je partner wilde misschien helemaal niet vaststellen wat voor geweldig mens jij bent. Hij wilde gewoon iets benoemen wat hem was opgevallen en wat hem raakte.

Wanneer je in plaats daarvan zegt:

“Dank je. Dat doet me goed om te horen,”

blijft dat moment iets langer bestaan.

Daar hoeft niets groots van gemaakt te worden. Een compliment is niet automatisch een diep intiem gebaar en iedere waardering hoeft je relatie niet te veranderen.

Maar het kan wel een klein moment van verbinding zijn.

Iemand heeft aandacht gehad voor jou of voor iets wat jij deed en kiest ervoor om dat uit te spreken. Wanneer jij die waardering onmiddellijk relativeert, kan niet alleen het compliment snel uit beeld verdwijnen, maar ook een stukje van de uitwisseling die de ander probeerde te maken.

Dat vind ik misschien wel een van de subtielere kanten van complimenten ontvangen.

Het gaat niet alleen over wat jij over jezelf durft te geloven. Het gaat soms ook over de vraag of je wilt ontvangen wat een ander op dat moment naar jou toe brengt.

Hetzelfde compliment, maar nu hoeft er niets meer mee te gebeuren

Een paar weken later sta je opnieuw bij het koffieapparaat.

Een collega zegt iets aardigs over een gesprek dat je die ochtend hebt geleid.

De bekende neiging is er nog even. Je zou kunnen uitleggen dat het gesprek eigenlijk vanzelf liep, dat de andere persoon prettig reageerde of dat je zelf nog genoeg verbeterpunten zag.

Allemaal dingen die best waar kunnen zijn.

Maar deze keer hoef je ze niet onmiddellijk te zeggen.

Je merkt de neiging om te relativeren en laat haar even liggen.

Dan antwoord je:

“Dank je. Fijn dat je dat zegt.”

Je neemt een slok koffie en het gesprek gaat verder.

Aan de buitenkant is er nauwelijks iets gebeurd.

Misschien is dat juist de bedoeling.

Waardering hoeft niet opgeblazen te worden en ook niet meteen weggewuifd. Er hoeft geen groot verhaal over jezelf van te worden gemaakt en je hoeft haar evenmin terug te betalen.

Misschien hoef je een compliment niet te geloven, te verdienen of terug te geven. Je mag het eerst gewoon ontvangen.

Misschien raakt dit precies aan wat jij al langer meedraagt.

Niet omdat je het niet begrijpt.
Maar omdat het nog iets met je doet.

Wat je vasthoudt, werkt vaak langer door dan je denkt.

Loslaten begint met stilstaan bij wat er vanbinnen om aandacht vraagt.

Samen kijken wat jou vasthoudt →

Eerst rustig verder lezen? Lees wat loslaten echt betekent .

Conclusie: soms is dank je werkelijk genoeg

Iemand ziet iets in jou of in wat je hebt gedaan en besluit dat uit te spreken.

Daar hoeft niet meteen een oordeel over jezelf uit te volgen. De waardering hoeft niet terugbetaald, verklaard of onmiddellijk tegengesproken te worden.

Misschien klopt het compliment precies met hoe jij naar jezelf kijkt. Misschien zie jij het anders. Misschien ontdek je pas veel later waarom de ander juist dát in jou opmerkte.

Dat hoeft allemaal niet eerst opgelost te worden.

Complimenten ontvangen betekent niet dat je jezelf afhankelijk maakt van waardering van buitenaf. Het betekent ook niet dat je ieder aardig woord tot waarheid over jezelf moet verheffen.

Het betekent vooral dat je iets wat naar jou toe komt niet onmiddellijk hoeft terug te sturen.

Je kunt het even laten staan.

Misschien is dat de eenvoud van complimenten ontvangen: niet jezelf opblazen, niet de waardering wegwuiven, maar even laten bestaan wat iemand je op dat moment geeft.

En soms is één antwoord werkelijk genoeg:

Dank je.

Wanneer je verder wilt kijken naar geven, ontvangen en waardering

Een compliment lijkt een klein moment, maar het kan veel zichtbaar maken over aandacht, eigenwaarde en de manier waarop je omgaat met wat andere mensen in jou zien. Vanuit daar kun je verder kijken naar waarom sommige complimenten zo diep raken, hoe je feedback ontvangt en wat er verandert wanneer jouw waarde niet voortdurend bevestigd hoeft te worden.

• De magie van complimenten — waarom echt gezien worden zo diep kan raken
  Deze blog kijkt vanuit de andere kant naar complimenten: waarom sommige woorden veel langer blijven hangen dan andere en wat er gebeurt wanneer iemand niet alleen iets aardigs zegt, maar werkelijk heeft opgelet.
• Constructieve feedback: horen wat helpt zonder jezelf te verliezen
  Ontvangen wordt nog interessanter wanneer iemand niet alleen iets aardigs, maar ook iets moeilijks zegt. Lees hoe je feedback kunt horen zonder haar direct af te wijzen en zonder er meteen een oordeel over jezelf van te maken.
• Eigenwaarde: stoppen met jezelf bewijzen dat je genoeg bent
  Waardering ontvangen is iets anders dan waardering nodig hebben om je goed genoeg te voelen. Lees meer over wat er verandert wanneer jouw waarde niet voortdurend bewezen hoeft te worden door prestaties, complimenten of goedkeuring van anderen.

Veelgestelde vragen over complimenten ontvangen

Waarom vind ik het ongemakkelijk wanneer iemand mij een compliment geeft? Daar kunnen verschillende redenen voor zijn. Misschien ben je niet gewend om aandacht te ontvangen, wil je bescheiden blijven, twijfel je aan wat de ander zegt of voelt het voor jou gemakkelijker om zelf te geven dan iets aan te nemen. Het kan helpen om eerst alleen op te merken wat er in jou gebeurt voordat je het compliment relativeert.

Betekent een compliment aannemen dat ik ermee instem? Nee. Je kunt waardering ontvangen zonder de woorden van de ander volledig over te nemen als waarheid over jezelf. Een eenvoudig dank je kan alleen betekenen dat je erkent dat iemand iets positiefs heeft gezien en ervoor koos dat met je te delen.

Waarom wuif ik complimenten zo snel weg? Soms is het simpelweg een gewoonte. Het kan ook een manier zijn om de aandacht snel weer van jezelf af te halen, bescheiden te blijven of verwachtingen te voorkomen. Daarnaast kan het zijn dat je werkelijk niet als bijzonder ervaart wat een ander in jou waardeert, omdat die kwaliteit voor jou heel vanzelfsprekend voelt.

Moet ik altijd iets aardigs terugzeggen wanneer iemand mij complimenteert? Nee. Wanneer je oprecht iets aardigs wilt terugzeggen is daar niets mis mee, maar het hoeft niet om het moment onmiddellijk in evenwicht te brengen. Je kunt het compliment eerst ontvangen en op een ander moment zelf waardering uitspreken wanneer die werkelijk bij je opkomt.

Kan ik waardering belangrijk vinden zonder ervan afhankelijk te worden? Ja. Het is menselijk dat waardering prettig kan voelen en iets voor je kan betekenen. Het verschil zit erin of je een compliment kunt ontvangen als iets wat een ander in jou ziet, terwijl jouw eigenwaarde en richting niet voortdurend afhangen van hoeveel goedkeuring je van buiten krijgt.