Als standpunten botsen in communicatie — hoe je je lijf serieus neemt en toch in verbinding blijft

Het belang van standpunten in communicatie — wat je zegt, is niet altijd wat de ander hoort

In elk gesprek neem je veel meer mee dan woorden: je verleden, overtuigingen en waarden kleuren hoe je luistert, reageert en jezelf uitspreekt. In dit blog ontdek je hoe jouw standpunten als een lens werken in contact, wanneer ze verbinding geven en wanneer ze juist muren optrekken. Door je standpunt te zien als iets wat je hébt in plaats van wie je bént, ontstaat er ruimte om spanning los te laten en met meer mildheid en helderheid in gesprek te zijn.

Drie vragen om even bij stil te staan

• In welke gesprekken merk je dat je lijf direct spanning voelt zodra standpunten botsen? → Let op je adem, schouders en kaken: je lichaam laat vaak eerder zien waar je jezelf probeert te beschermen. 
• Waar houd jij vast aan je gelijk, terwijl je eigenlijk vooral gehoord wilt worden? → Dat punt geeft vaak de ingang om zachter en eerlijker te zeggen wat er écht toe doet voor jou. 
• Wat gebeurt er als je in je volgende gesprek één keer extra vraagt in plaats van invult? → Daar ontstaat vaak meteen meer ruimte voor verbinding dan in tien argumenten.

Het belang van standpunten in communicatie — wat je zegt, is niet altijd wat de ander hoort

In elk gesprek neem je iets mee: je verleden, je overtuigingen, je waarden. Alles wat je hebt meegemaakt, staat als het ware achter je aan tafel. Dat vormt je standpunt — en dat standpunt kleurt niet alleen wat je zegt, maar ook hoe je luistert.

Daarom kan hetzelfde gesprek voor twee mensen totaal anders voelen. Wat jij bedoelt, is niet altijd wat de ander hoort.

Elk standpunt is als een lens. En elke lens laat iets zien — en ook iets weg.

Wanneer je je daar niet van bewust bent, ontstaat er gemakkelijk frictie, misverstand of afstand. Maar zodra je je eigen bril begint te herkennen, komt er ruimte. Ruimte om jezelf duidelijker uit te spreken. Ruimte om de ander echt te horen. Ruimte om spanning los te laten in plaats van vast te zetten.

💡 Welk standpunt beïnvloedt jouw gesprekken vaker dan je denkt — zonder dat je het altijd doorhebt?

Waar standpunten écht vandaan komen — de wortels onder je woorden

Onze standpunten zijn als wortels van een boom.

Ze groeien uit:

• je opvoeding en gezin,
• de cultuur waarin je leeft,
• de ervaringen waarin je pijn of steun hebt gevoeld,
• de overtuigingen die je onderweg hebt opgepikt.

Omdat ze zo verweven zijn met wie je bent, voelen ze vaak vanzelfsprekend. “Zo ís het toch gewoon?”

Wat jij ziet als logisch en normaal, kan voor een ander vreemd, bedreigend of juist bevrijdend voelen. Daar begint vaak de spanning in contact: jullie kijken niet naar een andere werkelijkheid, maar wél door een andere lens.

Voorbeeld: je bent opgegroeid in een gezin waar conflicten vooral werden weggemoffeld. In jouw lichaam staat ‘rust’ gelijk aan ‘geen gedoe’. In een teamoverleg zie je een collega die zijn standpunt stevig neerzet. Jouw lijf reageert meteen: strakkere schouders, hogere adem. Je standpunt wordt: “Hij is veel te fel.” Voor de collega voelt het juist als eerlijk en betrokken.

💡 Welke ervaringen uit je verleden kleuren jouw huidige standpunten — en merk je dat terug in je lijf wanneer het gesprek spannend wordt?

Hoe standpunten relaties kleuren — verbinden of vastzetten

Standpunten kunnen verbinden, maar ook verharden.

In relaties en teams ontstaan vaak misverstanden omdat standpunten onuitgesproken blijven. Je voelt dat er “iets” schuurt, maar het wordt niet helder gemaakt. Ondertussen reageert je lichaam wél: een knoop in je maag, spanning in je kaken, een neiging om je terug te trekken of juist harder te gaan praten.

Voorbeeld: je partner vindt het belangrijk om dingen direct uit te praten. Jij hebt geleerd eerst alles te laten zakken. Vanuit jouw standpunt voelt zijn directheid als “druk” of “overdreven”. Vanuit zijn standpunt voelt jouw stilte als “afstandelijk” of “ongeïnteresseerd”. Zonder dat iemand iets verkeerd bedoelt, ontstaan er twee kampen.

Op het moment dat je je standpunt gaat zien als iets wat je hébt — en niet als wie je bént — ontstaat er ruimte. Je kunt dan zeggen: “Mijn neiging is om me terug te trekken als het spannend wordt.” In plaats van gelijk te halen, laat je zien wie je bent.

💡 In welke relatie merkte jij dat een standpunt een gesprek of samenwerking kleurde? Wat deed dat met jouw lichaam en gedrag?

Ook binnen één gesprek kunnen oude aannames ongemerkt muren optrekken, terwijl je eigenlijk naar verbinding verlangt. Je merkt het aan de spanning in je lijf en aan de verhalen die je in je hoofd al voor de ander invult. In een ander blog lees je hoe aannames ontstaan, hoe ze communicatie verkrampen en hoe je stap voor stap kunt kiezen voor vragen in plaats van invullen. Lees meer in: Aannames bouwen muren in communicatie – zo laat je ze los

Standpunten als spiegels, niet als wapens

We gebruiken onze standpunten vaak om te overtuigen, te verdedigen of gelijk te halen. Alsof je pas veilig bent als de ander jouw kijk overneemt.

Maar een standpunt is geen wapen, het is een spiegel. Het laat zien:

• waar je vandaan komt,
• wat je belangrijk vindt,
• waar je nog pijn of verlangen met je meedraagt.

Zodra je je standpunt als spiegel gaat zien, hoeft het niet meer zo hard. Je hoeft niet meer te “winnen” in een gesprek. Je mag zichtbaar worden.

Voorbeeld: in een teamoverleg wordt een besluit genomen waar jij je niet in kunt vinden. Je voelt je hartslag stijgen, je adem schiet omhoog. De reflex is om harder te praten of dicht te klappen. In plaats daarvan zeg je: “Ik merk dat ik hier spanning bij voel, omdat ik bang ben dat we iets over het hoofd zien.” Je deelt je standpunt zonder het op te leggen. Dat opent een gesprek in plaats van een strijd.

Je standpunt laat zien wie je bent. Het wordt pas een probleem als je vergeet dat het niet de enige waarheid is.

💡 Wat verandert er in een gesprek als je je standpunt niet verdedigt, maar deelt als een stuk van jouw verhaal?

Luisteren zonder jezelf te verliezen — blijven staan én open blijven

Openstaan voor het standpunt van een ander betekent niet dat je het moet overnemen. Het betekent dat je bereid bent om écht te luisteren, terwijl je met je voeten op je eigen grond blijft staan.

Begrip is geen zwakte. Het is een vorm van kracht.

Je lichaam voelt het verschil.

Bij verdedigen:

• kaken op elkaar,
• gespannen schouders,
• een onrustige adem die hoog blijft hangen.

Bij aanwezig luisteren:

• je merkt je adem wat zakken,
• je houding wordt zachter,
• je voelt dat je niet meteen hoeft te reageren.

Voorbeeld: in een gesprek met een familielid merk je dat jullie totaal anders naar een maatschappelijk thema kijken. Je hoofd wil meteen reageren, je voelt de spanning. In plaats van in de tegenaanval te gaan, kies je ervoor om één vraag te stellen: “Wil je me uitleggen wat dit voor jou zo belangrijk maakt?” Je neemt waar dat je lijf eerst nog onrustig is, maar merkt ook: de sfeer wordt lichter zodra er ruimte komt voor het verhaal achter het standpunt.

💡 In welke gesprekken voel jij de neiging om jezelf te bewijzen in plaats van te luisteren — en hoe laat je lichaam dat merken?

Cultuur, omgeving en groepsdruk — de stille koorleden achter je woorden

Je staat nooit alleen in een gesprek.

In jou praten niet alleen jouw eigen ervaringen mee, maar ook:

• de stemmen van je gezin van herkomst,
• de normen uit je cultuur of geloof,
• de ongeschreven regels van je organisatie of vriendengroep.

Soms merk je dat je iets zegt waar je zelf niet helemaal achter staat. Alsof je een oude zin herhaalt die niet meer bij je past.

Voorbeeld: je bent opgegroeid met het idee dat je emoties vooral “nuchter” moet benaderen. Later in je leven merk je dat je eigenlijk behoefte hebt aan meer openheid en gevoel in gesprekken. Toch hoor je jezelf nog regelmatig zeggen: “Ach, niet zo aanstellen, gewoon doorgaan.” Dat is geen bewuste keuze, maar de echo van een oude overtuiging die nog in je standpunt meeklinkt.

Zodra je dit gaat herkennen, komt er ruimte om los te laten wat niet meer klopt. Je mag merken: dit is niet meer van nu. Ik mag mijn eigen manier van kijken kiezen.

💡 Welke culturele of familiaire overtuiging hoor je jezelf soms nog herhalen, terwijl een deel van jou daar eigenlijk al afscheid van wil nemen?

Wat je niet zegt — lichaamstaal, adem en stilte

In elk gesprek gebeurt er veel meer dan woorden alleen.

• Je lichaam praat mee:
• de manier waarop je kijkt,
• hoe je zit of staat,
• of je naar voren leunt of juist achterover hangt.

Ook stilte heeft een eigen standpunt. Stilte kan:

• spanning vergroten (als iedereen zich inhoudt),
• of juist ruimte geven (als er even niets hoeft).

Voorbeeld: je deelt een persoonlijk standpunt met een collega. Terwijl je praat, zie je dat hij een beetje wegkijkt en zijn schouders optrekt. Hij zegt: “Ik begrijp je,” maar je lijf voelt: er klopt iets niet. De non-verbale laag laat zien dat zijn echte standpunt nog niet op tafel ligt.

Stilte is geen leegte in een gesprek, maar een uitnodiging om te voelen wat er al is.

Wanneer je leert luisteren naar lichaamstaal en stilte, ga je meer zien dan de woorden aan de oppervlakte. Je merkt eerder wanneer iemand zich terugtrekt, zich groter maakt of juist spanning wegademt. Dat helpt je om zachter te reageren — en om ook je eigen non-verbale signalen serieus te nemen.

💡 Hoe voel jij aan of iemand écht luistert, zelfs als er even niets gezegd wordt?

Vragen als sleutel — van aannames naar echte ontmoeting

Zolang standpunten onuitgesproken blijven, gaat je hoofd de gaten opvullen. Je gaat aannames doen over wat de ander wel of niet bedoelt.

Vragen doorbreken dat patroon.

Een open vraag zegt: “Ik wil begrijpen, niet invullen.”

Voorbeeld: in een overleg heb je het gevoel dat een collega jouw idee niet ziet zitten. Je lijf schiet in de verdediging, je merkt spanning in je borst. In plaats van harder te gaan praten, stel je één vraag: “Hoe kijk jij hiertegenaan? Ik ben benieuwd wat jij ziet.” Door te vragen in plaats van te veronderstellen, blijkt dat jullie eigenlijk hetzelfde belangrijk vinden, maar het anders verwoorden.

Een goede vraag kan een muur laten vallen. Ze maakt ruimte voor het verhaal achter het standpunt.

💡 Wat zou er veranderen als je vandaag elke keer iets meer zou vragen dan reageren?

Wanneer je vragen gaat gebruiken om werkelijk te luisteren in plaats van te toetsen, verandert de hele toon van het gesprek. Je merkt dat de ander zich eerder opent, omdat hij voelt dat hij niet beoordeeld wordt maar echt gezien. In een ander blog lees je hoe de film Radical laat zien wat één eerlijke vraag kan doen in een klas vol kinderen, én in jouw eigen leven. Je ontdekt hoe vragen een kompas worden dat minder controle vraagt en meer verbinding en innerlijke beweging brengt. Lees meer in: Wat de film Radical je laat zien over de kracht van een eerlijke vraag in jouw leven

Als standpunten botsen — verschil dragen zonder jezelf kwijt te raken

Soms loop je tegen standpunten aan die dwars tegen alles ingaan waar jij in gelooft. Het kan voelen alsof je eigen grond wordt aangetast.

Je lijf reageert dan vaak direct:

• je hartslag gaat omhoog,
• je spieren spannen aan,
• je gedachten worden sneller en scherper.

De reflex is vechten of vluchten.

Toch is er een derde weg: blijven.

Blijven betekent niet dat je het met de ander eens wordt. Het betekent dat je bij jezelf blijft, terwijl je de ander toch wilt blijven zien als mens.

Voorbeeld: in een familiegesprek komt een onderwerp op tafel waar de gemoederen hoog over oplopen. Jij voelt de neiging om op te staan en weg te lopen, of juist in discussie te gaan. In plaats daarvan geef je aan: “Ik merk dat dit veel met me doet. Ik wil graag vertellen hoe ik het zie, maar ik wil jullie ook blijven horen.” Je ademt, laat de spanning een beetje zakken en deelt je standpunt zonder het als waarheid neer te leggen.

Dat is de beweging van vasthouden naar loslaten:

• je laat los dat de ander jouw waarheid moet aannemen,
• je houdt vast aan jouw integriteit en grenzen.

💡 Wanneer heb jij voor het laatst gemerkt dat je in een gesprek kon blijven, ook al dacht de ander heel anders dan jij?

Conclusie — je standpunt dragen met mildheid en openheid

Je standpunt is een deel van jou, maar het is niet jouw hele zijn.

Je hoeft je standpunt niet op te geven om verbinding te maken. Maar je hoeft het ook niet te bewijzen.

Wie zijn standpunt draagt met mildheid en openheid, nodigt uit tot dialoog. Je laat zien waar je vandaan komt, terwijl je nieuwsgierig blijft naar het perspectief van de ander. In die ruimte kan begrip groeien — over jezelf, de ander en alles daartussenin.

Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn om elkaar echt te verstaan.

Door je eigen standpunten beter te leren kennen, kun je ook de spanning in gesprekken beter voelen én loslaten. Je merkt waar je verstrakt, waar je jezelf wilt beschermen, waar oude verhalen nog meelopen. En je ontdekt dat je steeds opnieuw mag kiezen voor nieuwsgierigheid in plaats van verdediging.

Zo wordt communicatie minder een strijd om gelijk, en meer een ontmoeting waarin beiden mogen bestaan — met hun eigen geschiedenis, hun eigen waarheid en hun eigen ritme.

Vrijheid begint niet bij méér doen, maar bij minder vasthouden.  

Begin met loslaten, stap voor stap →

Ontdek meer...

Hier zijn enkele andere artikelen die je verder kunnen begeleiden op je reis naar het loslaten van aannames en het verbeteren van je communicatie:

• Aannames Loslaten in Communicatie
  Leer hoe het loslaten van aannames je communicatie kan verbeteren, waardoor je diepere, meer authentieke gesprekken kunt voeren.
• Echte Interesse Tonen: Aannames Loslaten
  Ontdek hoe je door het loslaten van aannames echte interesse kunt tonen in anderen, wat je relaties kan versterken.
• Percepties en Realiteit: Hoe Aannames Onze Overtuigingen Vormen
  Begrijp de kracht van perceptie en hoe aannames onze realiteit en overtuigingen beïnvloeden, wat de communicatie belemmert.
• De Psychologie van Aannames en Communicatie
  Dit artikel onderzoekt de psychologische basis van aannames en hoe ze je interacties beïnvloeden. Leer hoe je je eigen aannames kunt herkennen en doorbreken.

Veelgestelde vragen over standpunten in communicatie

Wat bedoel je precies met een standpunt in communicatie? Met een standpunt bedoel ik de bril waardoor je naar een gesprek kijkt: je waarden, ervaringen en overtuigingen die meespelen als je iets zegt of luistert. Het is de innerlijke positie van waaruit je woorden kiest en reacties interpreteert. Dat standpunt is niet goed of fout, maar het kleurt wél hoe helder of gespannen een gesprek wordt.

Hoe herken ik dat mijn standpunt een gesprek onnodig vastzet? Vaak merk je het eerst in je lichaam: je adem stokt, je schouders spannen, je gedachten worden harder of scherper. Je voelt een drang om jezelf te bewijzen, de ander te corrigeren of je terug te trekken. Dat zijn signalen dat je meer bezig bent met gelijk krijgen dan met elkaar verstaan — een uitnodiging om even te ademen en te voelen wat je eigenlijk wilt delen.

Is het verkeerd om sterk in mijn standpunt te blijven geloven? Nee, het is waardevol om ergens voor te staan. Het wordt pas verstikkend als je je standpunt als dé waarheid ziet en geen ruimte meer voelt voor vragen of nuance. Je kunt stevig blijven in wat je belangrijk vindt, terwijl je tegelijk erkent dat de ander vanuit een andere geschiedenis en beleving naar hetzelfde kijkt.

Wat kan ik doen als de ander niet openstaat voor mijn standpunt? Je hebt geen invloed op hoe ver de ander mee wil bewegen, wél op hoe helder en zacht je zelf blijft. Je kunt je standpunt rustig herhalen, aangeven wat het met je doet en een grens stellen als dat nodig is. Soms helpt het om los te laten dat de ander je volledig moet begrijpen — en te zien dat jij al veel wint als jij trouw blijft aan jezelf zonder in strijd te schieten.

Hoe kan ik oefenen om nieuwsgieriger te worden in gesprekken? Begin klein: stel in een gesprek één vraag extra voordat je reageert, bijvoorbeeld “Hoe is dit voor jou?” of “Wat maakt dit voor jou belangrijk?”. Neem een korte adempauze als je merkt dat je wilt invullen of verdedigen. Zo train je jezelf om spanning niet meteen te volgen, maar ruimte te maken voor echt luisteren — en wordt nieuwsgierigheid stap voor stap een nieuwe gewoonte.

Wekelijks een helder moment van rust en richting

Ontvang wekelijks inspiratie over loslaten, innerlijke vrijheid en persoonlijke groei — rustig, zuiver en rechtstreeks in je mailbox. Afmelden kan op elk moment

Groet,

Gerrit