Hoe aannames en overtuigingen jouw werkelijkheid kleuren — en hoe je ruimte maakt voor een eerlijker beeld van jezelf

Aannames en overtuigingen bepalen in stilte hoe jij naar jezelf, anderen en de wereld kijkt. In dit blog lees je hoe die stille verhalen in je hoofd je werkelijkheid kleuren, hoe je lijf laat merken dat je iets bent gaan geloven als feit, en wat er gebeurt als je met mildheid gaat kijken naar wat wel en niet klopt. Zo ontstaat er stap voor stap meer ruimte om te leven vanuit wat waar is, in plaats van vanuit wat je ooit bent gaan aannemen.

Drie vragen om even bij stil te staan 

• Waar merk jij dat je automatisch invult wat een ander denkt of voelt? → Dat laat zien waar je op oude aannames vertrouwt in plaats van op echt contact. 
• Wat gebeurt er in je lichaam wanneer een bekende overtuiging weer langskomt? → Spanning, inzakken of terugtrekken zijn vaak signalen dat een oud verhaal opnieuw actief wordt. 
• Welke aanname over jezelf zou je vandaag zacht kunnen bevragen? → Juist daar ontstaat ruimte voor een eerlijker en vrijer beeld van wie jij bent.

Hoe aannames je werkelijkheid kleuren — en wat er verandert als je ze loslaat

Stel je voor: je loopt een vergaderruimte binnen en ziet een collega die nauwelijks iets zegt. Zijn gezicht is neutraal, zijn houding rustig. Zonder dat je het doorhebt, schiet er een gedachte door je heen: “Hij zal het wel niet interessant vinden.”

Nog voordat je het weet, reageert je lichaam op die gedachte. Je voelt lichte spanning in je buik, je woorden worden wat voorzichtiger, misschien trek je je een beetje terug. Niet omdat hij íets heeft gezegd, maar omdat jouw brein in een fractie van een seconde een verhaal heeft gemaakt.

Zo werken aannames. Het zijn de stille verhalen die je hoofd invult, vaak zonder dat je het doorhebt — en die toch bepalen hoe jij je voelt, reageert en contact maakt.

In dit blog onderzoeken we hoe aannames zich verdiepen tot overtuigingen, hoe ze je werkelijkheid kleuren en waar je jezelf vasthoudt aan verhalen die allang niet meer kloppen.

Wat aannames met je doen — snelle conclusies, diepe invloed

Aannames zijn mentale snelwegen. Je brein wil snel begrijpen wat er gebeurt en vult daarom razendsnel ontbrekende informatie in.

Dat is niet verkeerd. Het helpt je om in het dagelijks leven niet overal eindeloos over na te hoeven denken. Maar dezelfde aannames kunnen je werkelijkheid ook vervormen.

Je trekt een conclusie op basis van beperkte informatie. Die conclusie voelt al snel als waarheid. En je lichaam gaat zich ernaar gedragen.

Voorbeeld: je hebt een collega die altijd rustig en kalm lijkt. Je neemt aan dat hij alles onder controle heeft en zich nergens druk om maakt. Je ziet zijn rustige gezicht en vult de rest in. Wat je niet ziet, is hoe vaak hij ’s avonds wakker ligt, hoe zijn schouders gespannen zijn, hoe hij geleerd heeft om niets te laten merken.

Als jij ervan uitgaat dat hij geen problemen heeft, kan dat invloed hebben op hoe je met hem omgaat. Misschien vraag je minder vaak hoe het écht met hem is. Misschien neem je zijn grenzen minder serieus. Je reageert dan niet op wie hij is, maar op het plaatje in jouw hoofd.

Aannames zijn geen feiten, maar voorlopige verhalen. Pas als je ze checkt, ontstaat er echt contact.

💡 Welke aannames maak jij in je dagelijks leven over anderen — en wat doet dat met de manier waarop je naar hen kijkt?

Als je merkt dat je vaak invult wat een ander denkt of voelt, ontstaat er ongemerkt afstand in je gesprekken. In een ander blog lees je hoe aannames onzichtbare muren in communicatie bouwen en hoe je door feiten en interpretaties te scheiden weer ruimte maakt voor echte ontmoeting. Je ontdekt hoe één open vraag al het verschil kan maken tussen verwijdering en verbinding. Lees meer in: Aannames bouwen muren in communicatie – zo laat je ze los

Van aanname naar overtuiging — hoe verhalen hard worden in je brein

Wat begint als een losse gedachte, kan langzaam een vaste waarheid worden.

Eén ervaring. Een tweede die erop lijkt. Een opmerking van iemand die “het bevestigt”.

Je brein houdt ervan als dingen kloppen. Dus gaat het vooral letten op wat past bij het verhaal dat je al gelooft. Alles wat níét past, valt sneller buiten beeld.

Dat is hoe aannames overtuigingen worden. Niet in één keer, maar in kleine, herhaalde stapjes.

Je denkt een paar keer: “Zie je wel, ik doe het nooit in één keer goed.” Of: “Ze begrijpen me toch niet echt.”

En ergens onderweg verschuift het. Het voelt niet meer als een gedachte, maar als wie jij bént of hoe de wereld nu eenmaal ís.

Je lijf reageert daar net zo mee. Bij een kritische mail voel je direct spanning in je borst, nog voordat je bewust hebt gelezen wat er staat. Bij een lastig gesprek voel je je keel al wat dichtgaan, nog voordat iemand iets onaardigs zegt.

Dat is de kracht van overtuigingen: ze kleuren je waarneming, je gevoel en je reactie — vaak zonder dat je het zelf in de gaten hebt.

Een overtuiging voelt vaak als wie je bént, tot je ontdekt dat het alleen maar is wat je bent gaan geloven.

💡 Welke overtuiging over jezelf of anderen komt steeds terug in je gedachten, alsof het een feit is geworden?

Hoe overtuigingen je kunnen vastzetten — en wat dat met je doet

Overtuigingen zijn niet per definitie negatief.

Een overtuiging als: “Wat er ook gebeurt, ik vind wel een weg,” kan je juist dragen in moeilijke tijden.

Maar andere overtuigingen werken als een krappe jas. Ze geven je in het begin misschien een gevoel van houvast, maar na verloop van tijd merk je dat je er niet meer vrij in kunt bewegen.

Voorbeeld: een werknemer gelooft diep vanbinnen dat hij nooit “echt goed genoeg” zal zijn voor een promotie. Hij denkt dat anderen het beter kunnen, dat hij altijd net tekortschiet. Vanuit die overtuiging meldt hij zich niet voor een opleiding, stelt hij zich bescheiden op in vergaderingen en laat hij kansen liggen. Zijn gedrag lijkt bescheiden, maar wordt stiekem geleid door een beperkende overtuiging.

Voorbeeld: iemand heeft jarenlang het gevoel gehad dat zijn ouders hem niet echt begrijpen. In plaats van dat gesprek ooit aan te gaan, heeft hij zich stukje bij beetje emotioneel afgesloten. Zijn overtuiging wordt: “Ze zien me toch niet zoals ik ben.” De gesprekken blijven aan de oppervlakte, de afstand groeit. Pas als hij begint te twijfelen aan die overtuiging, komt er ruimte om opnieuw contact te maken.

Je merkt de impact van dit soort overtuigingen in je lijf:

Je zakt in wanneer je een kans ziet. Je voelt spanning als iemand je een compliment geeft. Je adem stokt als je een stap wilt zetten die bij je verlangen past.

💡 Welke overtuiging houd jij vast die je eerder beperkt dan ondersteunt — en hoe voel je dat terug in je lichaam?

In gesprekken neem je diezelfde overtuigingen vaak ongemerkt mee als standpunt, waardoor wat jij bedoelt niet altijd is wat de ander hoort. In een ander blog lees je hoe je verleden, waarden en overtuigingen als een lens werken in je communicatie, en hoe er meer ruimte ontstaat zodra je je daar bewust van wordt. Je ontdekt hoe luisteren zonder je te verliezen en goede vragen stellen helpen om van botsing naar ontmoeting te bewegen. Lees meer in: Het Belang van Standpunten in Communicatie

Een moment stilstaan — ervaren hoe je aanname voelt in je lijf

Neem een korte pauze.

Denk aan een recente situatie waarin je snel iets invulde over iemand anders, of over jezelf. Misschien was het een blik, een korte reactie, een mail zonder smiley.

Sta daar nu even bij stil.

Wat deed die gedachte met je? Waar merkte je dat in je lijf?

Misschien werd je adem wat hoger. Voelde je een lichte druk in je borst. Of trok er spanning door je kaken.

Blijf daar een paar ademhalingen bij. Niet om het te veranderen, maar om te merken: dit is wat er gebeurt als mijn hoofd een verhaal maakt.

Op het moment dat je dit zo waarneemt, ontstaat er iets nieuws. Je bént dan niet meer alleen maar gevangen in de aanname — je ziet dat je brein een verhaal maakt. En precies daar komt ruimte om anders te kiezen.

Patronen herkennen in het dagelijks leven — waar je jezelf vasthoudt

Om ruimte te maken in je overtuigingen, is het helpend om eerst je patronen te gaan zien.

Wanneer schiet jij het snelst in aannames? Bij autoriteit? Bij stilte van de ander? Bij kritiek?

Voorbeeld: je denkt al jaren dat je “geen tijd hebt” om gezonder te leven. Je vertelt het jezelf en anderen: het werk, het gezin, de drukte. Tot je op een dag eerlijk naar je dagen kijkt en merkt: er zijn wél momenten, maar die vul je automatisch met scrollen, nog wat extra werk of regelen voor anderen. De overtuiging “ik heb geen tijd” blijkt geen feit, maar een verhaal waar je jezelf aan vasthoudt.

Zodra je dat doorziet, opent er een klein kiertje. Niet om jezelf te veroordelen, maar om eerlijk te zien hoe je brein werkt. Dan kun je jezelf de vraag stellen: Is dit echt waar? Of is dit een oude aanname die ik ben gaan geloven?

💡 Op welk gebied vertel jij jezelf al jaren hetzelfde verhaal — en wat gebeurt er als je dat verhaal zachtjes begint te bevragen?

Ruimte maken in je denken — kleine verschuivingen richting vrijheid

Overtuigingen veranderen doe je niet met geweld. “Vanaf nu mag ik dit nooit meer denken” werkt zelden.

Wat wél helpt, is nieuwsgierigheid.

In plaats van je gedachten als waarheid te zien, kun je ze benaderen als mogelijkheden. Als zinnen die langskomen, waar je wel of niet in hoeft mee te gaan.

Je zou jezelf vragen kunnen stellen als:

Wat als het tegenovergestelde óók waar zou kunnen zijn? Wat zou iemand die mild naar mij kijkt, hierover zeggen? Welke andere verklaring is er nog meer mogelijk?

Voorbeeld: iemand die altijd gelooft dat hij geen goede leider is, begint die gedachte te onderzoeken. Hij kijkt terug naar momenten waarop hij wél rustig bleef, wél helder communiceerde, wél iemand steunde. In plaats van de overtuiging “ik kan het niet” neemt hij mee: “Ik ben hier nog in aan het groeien, en op sommige momenten lukt het me al.” Die verschuiving is niet spectaculair, maar maakt zijn lijf merkbaar lichter.

Vrijheid in je denken ontstaat niet doordat alle oude gedachten verdwijnen, maar doordat je voelt dat je er niet meer door hóéft te worden bestuurd.

Vrijer denken begint niet bij andere gedachten, maar bij de ontdekking dat jij meer bent dan wat je hoofd je vertelt.

💡 Welke andere, mildere gedachte zou je vandaag eens mogen uitproberen, naast de overtuiging die je al zo lang kent?

Conclusie: Leven met flexibele overtuigingen — kiezen voor werkelijkheid in plaats van verhaal

Hoe vrijer je kunt kijken naar je aannames en overtuigingen, hoe meer je leeft in contact met de werkelijkheid in plaats van met oude verhalen.

Dat betekent niet dat je nooit meer iets invult. Je brein blijft doen wat het doet. Maar jij krijgt meer keuze in wat je gelooft.

Je merkt eerder op: “Hier ga ik alweer uit van het ergste.” Of: “Hier zie ik alleen wat niet lukt, en niet wat wél klopt.”

Je gaat milder kijken naar jezelf en de ander. Je checkt vaker even bij iemand wat er echt speelt, in plaats van het te bedenken. Je durft je oude overtuigingen te herzien als het leven je iets anders laat zien.

Wat je denkt, kleurt wat je ziet. Wanneer je je overtuigingen durft te bevragen, ontstaat er ruimte om de werkelijkheid weer frisser en eerlijker te ontmoeten.

Onze percepties en overtuigingen bepalen voor een groot deel hoe we de wereld ervaren. Door eerlijk te kijken naar de verhalen die je hoofd maakt, kun je stap voor stap loslaten wat niet meer waar voelt en ruimte maken voor nieuwe mogelijkheden.

Je hoeft daarvoor niet al je overtuigingen radicaal om te gooien. Je mag beginnen met één aanname die je al lang met je meedraagt.

Zodra je die met mildheid onderzoekt, ontstaat er iets wat dieper gaat dan “anders denken”. Je maakt de weg vrij om anders te voelen, anders te kiezen en dichter bij de werkelijkheid — en bij jezelf — te leven.

Vrijheid begint niet bij méér doen, maar bij minder vasthouden.  

Begin met loslaten, stap voor stap →

Ontdek meer...

Hier zijn enkele andere artikelen die je verder kunnen begeleiden op je reis naar het loslaten van aannames en het verbeteren van je communicatie:

• Aannames Loslaten in Communicatie
  Leer hoe het loslaten van aannames je communicatie kan verbeteren, waardoor je diepere, meer authentieke gesprekken kunt voeren.
• Echte Interesse Tonen: Aannames Loslaten
  Ontdek hoe je door het loslaten van aannames echte interesse kunt tonen in anderen, wat je relaties kan versterken.
• Het Belang van Standpunten in Communicatie
  Leer waarom het belangrijk is om de standpunten van anderen te begrijpen en hoe dit je communicatie kan verrijken.
• De Psychologie van Aannames en Communicatie
  Dit artikel onderzoekt de psychologische basis van aannames en hoe ze je interacties beïnvloeden. Leer hoe je je eigen aannames kunt herkennen en doorbreken.

Veelgestelde vragen over aannames, overtuigingen en jouw werkelijkheid

Waarom maak ik eigenlijk zoveel aannames zonder dat ik het doorheb? Je brein is gebouwd om snel betekenis te geven aan wat je ziet en hoort. Daarom vult het automatisch gaten in met aannames, zodat je niet overal bewust over hoeft na te denken. Dat is efficiënt, maar het kan er ook voor zorgen dat je verhalen maakt die niet kloppen met de werkelijkheid.

Hoe weet ik of iets een feit is of een aanname die ik ben gaan geloven? Een feit kun je meestal controleren of samen toetsen; een aanname blijft vaak in je hoofd rondzingen zonder dat je het echt checkt. Zodra je jezelf afvraagt: “Weet ik dit zeker, of vul ik dit in?”, merk je vaak al dat er ruimte ontstaat tussen wat er gebeurt en het verhaal dat je ervan maakt.

Wat kan ik doen als een overtuiging heel hardnekkig voelt, ondanks nieuwe ervaringen? Hardnekkige overtuigingen zijn meestal lang geoefend. Het helpt om kleine, nieuwe ervaringen bewust op te merken die níét in dat oude plaatje passen, en die serieus te nemen. In plaats van het oude verhaal meteen te geloven, kun je het naast die nieuwe ervaringen leggen en kijken of er een milder, ruimer verhaal mogelijk is.

Is het niet vermoeiend om steeds mijn gedachten en aannames te onderzoeken? In het begin kan het onwennig voelen om bewuster naar je gedachten te kijken. Maar het doel is niet om alles te analyseren; het gaat om een paar terugkerende verhalen die veel spanning geven. Juist daar kan onderzoek op termijn rust geven, omdat je minder automatisch meegaat in gedachten die je vastzetten.

Hoe helpt dit proces mij om meer innerlijke vrijheid te ervaren? Door je aannames en overtuigingen te zien voor wat ze zijn — verhalen in plaats van absolute waarheden — ontstaat er keuzevrijheid. Je hoeft niet meer automatisch te handelen vanuit oude patronen, maar kunt stap voor stap reageren vanuit wat nu klopt. Dat geeft meer rust in je lijf, meer eerlijkheid in je relaties en meer ruimte om jezelf te zijn.

Wekelijks een helder moment van rust en richting

Ontvang wekelijks inspiratie over loslaten, innerlijke vrijheid en persoonlijke groei — rustig, zuiver en rechtstreeks in je mailbox. Afmelden kan op elk moment

Groet,

Gerrit