Loslaten en neuroplasticiteit: hoe je brein met je meebeweegt als jij ruimte maakt voor wat je voelt

Loslaten gebeurt niet alleen in je gevoel, maar ook letterlijk in je brein: elke keer dat je een oud patroon niet meer voedt en een andere reactie oefent, verandert je neurale netwerk mee. Neuroplasticiteit laat zien dat vasthouden vaak een reflex is van je veiligheidssysteem, terwijl ervaren en voelen je brein stap voor stap laten wennen aan nieuwe, ruimere keuzes. Door met aandacht bij spanning te blijven in plaats van direct te willen oplossen, ontstaat er ruimte voor rust, mildheid en een leven dat beter klopt met wie je nu bent.

Drie vragen om even bij stil te staan

• Waar merk je in je lichaam als eerste dat een oud patroon aangaat? → Je lijf laat vaak eerder dan je hoofd voelen dat je brein kiest voor de bekende route. 
• Welke gedachte of zin richting jezelf herhaal jij zo vaak dat je hem bijna bent gaan geloven? → Juist die terugkerende formuleringen laten zien welke neurale paden je onbewust versterkt. 
• Welke kleine andere reactie kun jij vandaag één keer oefenen, zodat je brein mag ervaren dat een nieuwe weg ook veilig kan zijn? → Eén bewuste keuze legt al een begin voor een nieuw pad in jou.

Loslaten en neuroplasticiteit — hoe je brein meebeweegt als jij ruimte maakt

Je kent het misschien: je wéét dat een oud patroon je niet meer helpt, maar toch voelt het alsof je er steeds opnieuw in terugvalt. Je neemt je voor om het anders te doen, je begrijpt het van A tot Z – en tóch lijkt je systeem iets anders te kiezen dan jij wilt.

Dat is niet omdat je lui, zwak of “niet ver genoeg” bent. Het heeft alles te maken met hoe je brein werkt.

Neuroplasticiteit is het vermogen van je brein om zich aan te passen: nieuwe verbindingen te maken, oude minder vaak te gebruiken en te herstellen van wat vastgelopen is. En precies dáár raakt het aan loslaten. Want telkens wanneer jij een vertrouwd patroon even níét volgt en bewust een andere beweging kiest, reageert je brein mee: er ontstaat letterlijk een nieuwe verbinding.

Loslaten is dus niet alleen een emotionele ervaring, maar ook een fysieke verschuiving in je zenuwstelsel. In dit blog ontdek je hoe vasthouden in je brein ontstaat, hoe neuroplasticiteit je helpt om ruimte te maken voor nieuwe manieren van leven en wat jij concreet kunt doen om die beweging te ondersteunen.

💡 Welke gedachte of gewoonte voelt voor jou al jaren hetzelfde – en raakt je inmiddels meer dan je lief is?

Wat neuroplasticiteit echt betekent — en waarom dat rust kan geven

Neuroplasticiteit klinkt misschien technisch, maar de kern is eenvoudig: je brein is niet af. Het verandert mee met wat jij denkt, voelt en doet.

Elke ervaring laat sporen na in je hersenen. Hoe vaker je iets herhaalt, hoe sterker het netwerk van neuronen wordt dat daarbij hoort. Dat geldt voor vaardigheden als fietsen of typen, maar net zo goed voor innerlijke patronen als zelfkritiek, piekeren of altijd “sterk moeten zijn”.

Voorbeeld: iemand die jarenlang denkt: “ik ben niet goed genoeg”, activeert steeds dezelfde verbindingen in zijn brein. Die gedachte wordt bekend, snel, automatisch. Het voelt bijna als een soort waarheid. Maar zodra hij die gedachte stap voor stap gaat onderzoeken, zachter benadert en minder serieus neemt, gebeurt er iets anders. Andere verbindingen – mildheid, realisme, zelfcompassie – worden vaker aangesproken. Zijn brein begint zich anders te organiseren.

Wat je voedt in je aandacht, groeit in je brein.

Neuroplasticiteit betekent dus niet dat je “alles” maar kunt ombouwen. Het betekent wel dat je brein voortdurend leert. Dat geeft rust: je zit niet vast in hoe het nu is. Er is altijd ruimte voor beweging.

💡 Welke gedachte herhaal jij al jaren – en wat zou er veranderen als je daar een vriendelijker alternatief naast zou zetten?

Waarom vasthouden logisch is voor je brein — maar zwaar voor jou

Veel mensen denken bij vasthouden aan een karaktertrek: “zo ben ik nu eenmaal”. Maar kijk je naar je brein, dan zie je iets anders. Vasthouden is vaak simpelweg de kortste route die je hersenen kennen.

Je brein houdt van voorspelbaarheid. Bekende paden kosten minder energie dan nieuwe. Daarom voelt een oud patroon – zelfs als het spanning geeft – vaak veiliger dan een nieuwe manier van reageren. Je systeem kiest liever voor vertrouwd dan voor vrij.

Voorbeeld: iemand die altijd heeft geleerd zichzelf terug te houden om conflicten te vermijden, voelt ongemak zodra hij een duidelijke grens uitspreekt. Niet omdat die grens fout is, maar omdat zijn brein het onbekende registreert als risico. De oude reactie – inslikken, aanpassen, meebewegen – is ingeoefend. De nieuwe reactie moet nog ingeburgerd raken.

Je brein wil niet per se jouw geluk. Het wil jouw veiligheid. En veiligheid koppelt het aan wat het al kent.

Dat maakt loslaten zo verwarrend: jij verlangt naar ruimte, maar je brein houdt vast aan wat voorspelbaar is.

💡 Op welke momenten merk jij dat je iets bekends blijft doen, terwijl je weet dat het je eigenlijk meer spanning dan rust oplevert?

Loslaten als lichamelijke ervaring — zo geef je je brein een nieuw signaal

We denken vaak dat we met ons hoofd moeten loslaten. Dat als we het maar genoeg begrijpen, het vanzelf verandert. Maar je brein leert vooral via ervaring, niet via uitleg.

Ervaring gaat via je lichaam.

Je merkt spanning in je borst, een knoop in je buik, onrust in je adem. Dat zijn geen hinderlijke bijverschijnselen; het zijn signalen van je zenuwstelsel. Je lichaam laat voelen wat je brein denkt dat er nodig is om veilig te zijn.

Voorbeeld: iemand wil minder piekeren over werk. Hij besluit: “Ik ga me hier niet meer druk over maken.” Maar zodra hij in bed ligt, schiet zijn hoofd weer vol gedachten en voelt hij een druk op zijn borst. Als hij die druk weg wil duwen, neemt de spanning alleen maar toe. Wanneer hij leert om dat gevoel een paar ademhalingen te laten bestaan – zonder iets op te lossen – merkt hij dat er langzaam meer ruimte komt. Zijn lichaam geeft een ander signaal: het mag er zijn.

Je brein verandert niet door wat je van jezelf vindt, maar door wat je bereid bent te voelen.

Op het moment dat jij spanning niet meer bestrijdt, maar met aandacht toelaat, laat je je brein iets nieuws ervaren: er is ongemak, en toch is het veilig. Dáár begint neuroplasticiteit in relatie tot loslaten.

💡 Waar in je lichaam merk jij het eerst dat een oud patroon aangaat – en wat gebeurt er als je daar niet direct van weg wilt, maar even bij blijft?

Wil je dieper ervaren hoe je lichaam de ingang is naar loslaten, juist wanneer je hoofd het nog wil oplossen? In dit andere blog lees je hoe spanning, adem en kleine lichamelijke signalen je helpen om oude breinpaden te verzachten in plaats van ze te blijven voeden. Het geeft je concreet mee hoe voelen de deur kan openen die denken steeds gesloten hield. Lees meer in: Loslaten lukt niet met denken — het begint in je lichaam.

Wat je dagelijks oefent — hoe gewoontes je hersenen vormen

Je hoeft geen hersenwetenschapper te zijn om met neuroplasticiteit te werken. Je bent er elke dag al mee bezig, simpelweg door hoe je leeft.

Elke keer dat je:

• een zorggedachte volgt;
• een ander tevreden stelt ten koste van jezelf;
• jezelf streng toespreekt;
• of juist mild naar jezelf kijkt,

ben je je brein aan het trainen.

Voorbeeld: iemand begint elke dag met de gedachte: “Dit wordt vast weer een zware dag.” Zijn brein leert: dit is het startpunt. Hij voelt spanning nog voordat de dag begonnen is. Wanneer hij experimenteert met een andere start – een rustige ademhaling en één zin waar hij dankbaar voor is – voelt dat eerst onnatuurlijk. Maar na een paar weken merkt hij dat zijn systeem anders begint. Niet omdat alles perfect is, maar omdat hij zijn brein een andere ingang geeft.

Je brein is gevoelig voor herhaling. Niet voor grootsheid.

Kleine, consistente verschuivingen hebben meer impact dan eenmalige grote besluiten. Loslaten werkt daarom beter in dagelijkse, haalbare stappen dan in grote beloftes aan jezelf.

💡 Welke kleine gewoonte zou jij kunnen verschuiven, zodat je brein vaker oefent met rust in plaats van met spanning?

De weerstand van je brein — waarom verandering ongemakkelijk voelt

Als je iets wilt loslaten, verwacht je vaak dat het daarna lichter voelt. Maar in het begin kan het juist wat meer spanning geven. Dat is niet omdat je op de verkeerde weg zit, maar omdat je brein moet wennen aan een nieuwe route.

Wanneer je:

• een grens aangeeft die je eerder inslikte;
• eerlijker bent over wat je voelt;
• een avond rust neemt in plaats van weer door te gaan,

registreert je systeem: dit is nieuw. De amygdala – het alarmsysteem in je brein – kan dan aanslaan. Niet omdat er werkelijk gevaar is, maar omdat het onbekende automatisch gekoppeld wordt aan “oppassen”.

Voorbeeld: iemand besluit om een oude gewoonte los te laten om altijd ja te zeggen. De eerste keren dat hij nee zegt, voelt hij schuld, spanning en onrust. Vroeger had hij dat gezien als bewijs dat hij “het niet kan”. Nu ziet hij het als signaal dat zijn brein nog aan het omschakelen is. Door vol te houden, merkt hij dat de spanning afneemt. Zijn brein verplaatst de grens van wat veilig voelt.

Voorbeeld: in een gesprek met je partner merk je dat je geneigd bent de ander gerust te stellen, terwijl je vanbinnen nog boos, moe of geraakt bent. De eerste keer dat je dat eerlijk uitspreekt, kan je stem trillen en voelt het ongemakkelijk. Juist die spanning laat zien dat je brein een nieuwe manier van verbinden aan het oefenen is.

Weerstand betekent niet dat je faalt. Het betekent dat je systeem iets nieuws aan het leren is.

Als je deze weerstand ziet als vijand, haak je al snel af. Zie je het als onderdeel van het proces, dan kun je jezelf juist milder gaan begeleiden.

💡 Op welk punt in verandering haak jij meestal af – en wat zou er gebeuren als je die ongemakkelijke fase voortaan ziet als teken dat je brein aan het herleren is?

Loslaten voelt juist in deze fase vaak alsof je iets kwijtraakt: een relatie, een rol of een vertrouwd patroon. Terwijl je brein zich opnieuw aan het organiseren is, ontstaat er een tussenruimte die leeg kan voelen, maar precies daar wordt iets nieuws geboren. In dit andere blog lees je hoe loslaten geen einde is, maar een verschuiving van vasthouden naar een leven dat meer klopt met wie jij van binnen bent. Lees meer in: Loslaten voelt als verlies, maar het opent precies de ruimte waar iets nieuws kan ontstaan.

Leven met een flexibeler brein — ruimte om anders met jezelf om te gaan

Een flexibel brein betekent niet dat je “alles anders moet doen”. Het betekent dat je méér ruimte krijgt om te kiezen hoe je met jezelf omgaat.

Je merkt bijvoorbeeld dat je:

• minder snel in oude verhalen schiet;
• eerder pauzeert voordat je reageert;
• makkelijker mild kunt zijn als iets niet in één keer lukt;
• beter voelt wat je nodig hebt in plaats van wat je zou moeten.

Voorbeeld: een vrouw die jarenlang dacht “ik ben nu eenmaal zo” – perfectionistisch, zorgend, streng – gaat experimenteren met kleine afwijkingen. Een taak afronden terwijl het niet perfect is. Een avond niets plannen. Een keer iets uitspreken wat ze spannend vindt. Haar brein leert: er is meer mogelijk dan de oude route. En zij voelt: ik ben niet vastgelegd in één versie van mezelf.

Je brein is niet je beperking. Het is je bondgenoot in verandering.

Neuroplasticiteit wordt dan geen theoretisch begrip, maar een stille steun: je hoeft niet in één keer “een ander mens” te zijn. Je mag je brein stap voor stap uitnodigen om met je mee te bewegen.

💡 Wat zou er in jouw leven veranderen als je jezelf niet meer ziet als “af”, maar als iemand die mag blijven leren en verschuiven?

Conclusie: je brein verandert met je mee – als jij ruimte maakt

Loslaten is geen vaag idee en ook geen truc die je even toepast. Het is een beweging waarin jij stopt met automatisch voeden wat je niet langer wilt, en begint met aandacht geven aan wat beter bij je past. Je brein reageert daarop. Oude verbindingen worden minder sterk, nieuwe worden stap voor stap steviger.

Neuroplasticiteit laat zien dat je niet vastzit in je geschiedenis. Je draagt haar mee, maar je bent niet verplicht om haar te blijven herhalen.

Voorbeeld: iemand die jarenlang elke spanning probeerde weg te redeneren, besluit een periode elke dag twee minuten stil te zitten en alleen te voelen wat er in zijn lijf gebeurt. In het begin voelt hij vooral onrust en irritatie, maar na een paar weken merkt hij dat zijn adem sneller tot rust komt en hij eerder kan stoppen met doordraven. Zijn brein leert stap voor stap dat aanwezig blijven bij gevoel veiliger is dan alles proberen te controleren met denken.

Loslaten betekent niet dat je alles achter je moet laten. Het betekent dat je mag kiezen wat je vanaf nu wél wilt versterken. In je denken. In je voelen. In je handelen.

Wat je loslaat, maakt ruimte voor iets nieuws – ook in je brein.

Je hoeft niet harder je best te doen om anders te worden. Je mag beginnen met vriendelijker kijken naar wat er al gebeurt, en kleine keuzes maken die je brein uitnodigen om mee te bewegen. Daar, in die zachte herhaling, groeit innerlijke vrijheid.

Vrijheid begint niet bij méér doen, maar bij minder vasthouden.  

Begin met loslaten, stap voor stap →

Ontdek meer...

Hier zijn enkele andere artikelen die je verder kunnen begeleiden bij het loslaten en het creëren van ruimte voor groei en innerlijke rust:

• Loslaten door Kleine Inspanningen
  Ontdek hoe kleine, dagelijkse stappen je kunnen helpen om het proces van loslaten eenvoudiger en effectiever te maken.
• Innerlijke Startbaan: Vrijheid en Groei
  Leer hoe je door bewust los te laten meer vrijheid kunt ervaren en persoonlijke groei kunt bevorderen.
• Loslaten en Vasthouden: Evenwicht in het Leven
  Begrijp hoe je een balans kunt vinden tussen loslaten en vasthouden om een evenwichtiger en gelukkiger leven te leiden.

Veelgestelde vragen over loslaten en neuroplasticiteit

Hoe weet ik of ik écht aan het loslaten ben, of alleen maar iets probeer weg te duwen? Wegduwen voelt meestal strak en gespannen: je probeert een gevoel, gedachte of situatie onder controle te houden. Echte beweging richting loslaten herken je juist aan meer ruimte van binnen, ook als iets nog niet “opgelost” is. Je mag nog steeds spanning voelen, maar je hoeft er minder tegen te vechten. Je lichaam ademt rustiger, je gedachten worden iets milder en je merkt dat je net iets vrijer kunt reageren dan eerst.

Kan mijn brein op mijn leeftijd echt nog veranderen, of is het nu “te laat”? Nee, het is niet te laat. Neuroplasticiteit blijft je hele leven aanwezig: je hersenen kunnen op elke leeftijd nieuwe verbindingen aanmaken en oude minder actief maken. Wel kost het soms wat meer tijd en herhaling om een lang ingeoefend patroon te verzwakken. Door kleine, consistente ervaringen van veiligheid en andere keuzes toe te laten, blijft je brein leren, ongeacht je leeftijd.

Waarom val ik steeds terug in oude patronen, ook al begrijp ik precies waar ze vandaan komen? Begrijpen activeert vooral je denkende brein, terwijl je automatische patronen vooral in diepere, snellere systemen zijn opgeslagen. Je onbewuste kiest reflexmatig de route die het vaakst geoefend is, omdat die als veilig voelt. Terugval betekent dus niet dat je het “fout” doet, maar dat het oude pad nog sterker is dan het nieuwe. Door bij elke terugval opnieuw een kleine bewuste keuze te maken en je lijf erbij te betrekken, wordt het nieuwe pad stap voor stap steviger.

Hoe kan ik mijn lichaam concreet gebruiken om mijn brein te helpen loslaten? Je lichaam is de ingang naar je zenuwstelsel. Door spanning op te merken (adem, schouders, borst, buik) en daar een paar rustige ademhalingen bij te blijven, geef je je brein een direct signaal van veiligheid. Ook korte momenten van vertragen, een bewuste wandeling, rekken of zacht je kaken loslaten helpen je systeem om uit de automatische alarmering te komen. Het gaat niet om grote oefeningen, maar om regelmatige, kleine ervaringen waarin je lijf voelt: het mag rustiger.

Hoe voorkom ik dat ik neuroplasticiteit als een nieuw “project” gebruik om streng voor mezelf te blijven? De valkuil is dat je van veranderen weer een prestatie maakt: sneller, beter, consequenter moeten zijn. Terwijl je brein juist het meest leert van herhaling in een milde, veilige sfeer. Je helpt jezelf door je verwachtingen te verzachten: liever kleine verschuivingen die vol te houden zijn, dan grote plannen die druk geven. Zie elke keer dat je het even anders doet als een oefenmoment, niet als examen. Juist die mildheid is de bodem waarop nieuwe verbindingen zich het best kunnen ontwikkelen.

Wekelijks een helder moment van rust en richting

Ontvang wekelijks inspiratie over loslaten, innerlijke vrijheid en persoonlijke groei — rustig, zuiver en rechtstreeks in je mailbox. Afmelden kan op elk moment

Groet,

Gerrit