Misschien kennen mensen jou als de zorgzame, de betrouwbare, degene die rustig blijft wanneer het spannend wordt of iemand die niet snel opgeeft. Eigenschappen waar je best waardering voor mag hebben. Toch is het niet altijd eenvoudig om zulke sterke kanten bij jezelf te herkennen, juist omdat ze zo vertrouwd zijn geworden. Wat voor een ander opvallend is, voelt voor jou misschien gewoon als de manier waarop je altijd hebt gehandeld.
Er kan tegelijkertijd iets anders gebeuren. Een kwaliteit kan zo verweven raken met hoe jij jezelf ziet en hoe anderen jou kennen, dat je niet alleen zorgzaam, sterk of zelfstandig bént, maar ook het gevoel krijgt dat je dat steeds opnieuw moet zijn. Dan verandert een positieve eigenschap ongemerkt van iets wat je kunt inzetten in iets waaraan je probeert te voldoen.
Je sterke kanten ontwikkelen betekent daarom niet dat je er steeds méér van moet worden. Het betekent dat je ze beter leert kennen: waar ze werkelijk bij je passen, wanneer ze iets toevoegen, wanneer ze doorschieten en wanneer een andere reactie beter past. Een kwaliteit wordt pas werkelijk kracht wanneer jij er vrij mee kunt omgaan.
Drie vragen om even bij stil te staan
- Welke sterke kant zien anderen regelmatig in jou terwijl jij haar zelf nauwelijks meetelt? → Wat voor jou gewoon voelt, kan in je gedrag al jarenlang heel herkenbaar aanwezig zijn.
- Welke positieve eigenschap voelt soms alsof je haar altijd moet laten zien? → Misschien ben je niet alleen behulpzaam, sterk, betrouwbaar of zelfstandig, maar ben je ook gaan geloven dat je zo hoort te zijn.
- Wanneer helpt jouw kwaliteit je werkelijk en wanneer merk je dat ze je mogelijkheden juist vernauwt? → Daar kan zichtbaar worden of jij de eigenschap inzet of dat het patroon steeds sneller voor jou kiest.
Wat voor jou gewoon voelt, kan wel degelijk een kwaliteit zijn
Je merkt meestal sneller wat niet goed gaat dan wat al jarenlang vanzelf functioneert. Een fout valt op, onzekerheid vraagt aandacht en iets wat je nog niet kunt, voelt al snel belangrijker dan wat je iedere dag zonder veel nadenken doet.
Daardoor kun je eigenschappen die heel herkenbaar bij je horen nauwelijks nog als kwaliteit zien.
Misschien ben jij degene die tijdens een chaotisch overleg het overzicht bewaart en denkt: iemand moet het toch even ordenen. Misschien merk je snel wanneer iemand in een groep niet goed meekomt en maak je vanzelf ruimte. Of je bent zorgvuldig, houdt afspraken goed in de gaten en begrijpt nauwelijks waarom iemand dat bijzonder vindt.
Juist wat je al lang doet kan zo vertrouwd raken dat je het niet meer meeweegt wanneer je naar jezelf kijkt.
Dat betekent niet dat alles wat vanzelf gaat meteen een bijzondere kracht is. Een gewoonte kan net zo vanzelfsprekend voelen. Ook gedrag dat ooit hielp om spanning, afwijzing of gedoe te voorkomen kan jarenlang automatisch worden.
Daarom is een betere vraag dan waar ben ik goed in? misschien:
Welk gedrag zie ik steeds opnieuw bij mezelf terug, wat levert het op en hoeveel keuze ervaar ik daarin?
Dan kijk je niet alleen naar een positief woord waarmee je jezelf kunt omschrijven, maar naar hoe die eigenschap werkelijk in je leven zichtbaar wordt.
Een oud label kan jarenlang bepalen wat je in jezelf herkent
Sommige eigenschappen ga je pas veel later anders bekijken.
Misschien werd je vroeger vaak gevoelig genoemd. Dat kan als neutrale beschrijving bedoeld zijn geweest, maar misschien kreeg het ook de betekenis dat je je dingen te veel aantrok, te snel geraakt was of sterker reageerde dan anderen prettig vonden.
Jaren later kun je preciezer kijken. Misschien blijkt dat je inderdaad gevoelig reageert én dat je subtiele veranderingen snel opmerkt, je gemakkelijk in anderen kunt verplaatsen of nuances ziet die anderen ontgaan.
Dat maakt niet alles wat onder het oude label viel ineens positief.
Wel wordt zichtbaar dat één woord nooit het hele verhaal vertelde.
Hetzelfde kan gebeuren met iemand die als eigenwijs bekendstond. Misschien hield die persoon soms werkelijk te lang vast aan zijn eigen mening, terwijl er daarnaast ook zelfstandigheid, vasthoudendheid of een duidelijke eigen koers in zat. Iemand die vroeger als stil werd gezien kan later ontdekken dat hij niet simpelweg teruggetrokken was, maar ook goed observeerde en eerst wilde begrijpen voordat hij sprak.
Een oud label vertelt zelden het hele verhaal.
Opnieuw naar zo’n eigenschap kijken betekent dus niet dat je van iedere oude kritiek alsnog een compliment maakt. Het betekent dat je onderscheid leert maken tussen het gedrag dat je misschien inderdaad beperkte, de bescherming die er mogelijk onder zat en de kwaliteit die er óók in aanwezig kon zijn.
Een eigenschap kan daardoor jarenlang verstopt zitten onder een oordeel. In Je zelfbeeld als kompas: past het nog bij wie je nu bent? gaat het precies over die beweging: herkennen welk oud beeld nog met je meekijkt en onderzoeken of dat beeld vandaag nog werkelijk past.
Soms ontdek je dan niet dat je iemand anders bent geworden. Je kijkt alleen vollediger naar wie je altijd al was.
Wanneer een kwaliteit ook een patroon wordt
Stel dat behulpzaamheid één van jouw duidelijke sterke kanten is. Je ziet snel waar iemand mee geholpen is, springt gemakkelijk bij en vindt het prettig wanneer je iets kunt betekenen.
Dat kan oprecht bij je passen.
Maar stel dat iemand iets van je vraagt terwijl je eigenlijk geen ruimte meer hebt. Kun je dan nog steeds kiezen?
Of merk je dat er onmiddellijk schuldgevoel ontstaat, dat je al ja zegt voordat je goed hebt nagedacht of dat teleurstelling van de ander voor jou moeilijker voelt dan opnieuw over je eigen grens gaan?
Daar wordt het onderscheid tussen kwaliteit en patroon belangrijk.
Een kwaliteit is iets wat je kunt inzetten. Een patroon begint steeds vaker vóór jou te kiezen.
Dat betekent niet dat iedere automatische reactie meteen ongezond is. Veel vaardigheden worden juist waardevol doordat ze vanzelfsprekend zijn geworden. Het wordt vooral interessant wanneer je merkt dat je nauwelijks nog een ander antwoord kunt geven zonder spanning, schuld of het gevoel dat je niet meer jezelf bent.
Hetzelfde kan gebeuren met betrouwbaarheid. Anderen kunnen terecht op je rekenen, maar wanneer je nooit meer op een toezegging durft terug te komen omdat betrouwbaar zijn onderdeel van je identiteit is geworden, wordt die kwaliteit ook een verplichting.
Zelfstandigheid kan ervoor zorgen dat je verantwoordelijkheid neemt en veel zelf kunt oplossen. Wanneer hulp vragen echter onmiddellijk voelt als tekortschieten, doet diezelfde eigenschap meer dan alleen ondersteunen.
Doorzettingsvermogen kan je door moeilijke periodes heen helpen, terwijl het je ook kan verhinderen om te erkennen dat iets geen goede bestemming meer heeft.
De vraag is daarom niet of een eigenschap positief of negatief is.
De vraag is hoeveel vrijheid je erin hebt.
Juist je sterke kant kan je gaan vasthouden
Het bijzondere is dat we niet alleen kunnen vasthouden aan angst, controle, verwachtingen of overtuigingen. We kunnen ook vasthouden aan een eigenschap waar we juist trots op zijn.
Misschien ben jij degene die altijd klaarstaat.
Of degene die sterk blijft wanneer anderen uitvallen.
Degene die alles zelfstandig regelt.
Degene die vriendelijk blijft.
Degene die nooit zomaar opgeeft.
Daar kan veel moois in zitten. Maar zodra je het gevoel krijgt dat je die versie van jezelf voortdurend overeind moet houden, krijgt de kwaliteit een andere functie.
Je bent dan niet alleen betrouwbaar, sterk of behulpzaam. Je bent ook bezig die identiteit te beschermen.
Misschien helpt daar één onderscheid: ben ik dit, of héb ik deze kwaliteit? Wat je hebt, kun je inzetten. Wat je denkt te moeten zijn, moet je steeds opnieuw bewijzen.
Juist de eigenschap waarvoor anderen jou waarderen, kan je gaan vasthouden wanneer je denkt dat je haar altijd moet laten zien.
Dat is geen reden om de kwaliteit los te laten.
Het kan juist betekenen dat je iets anders mag loslaten: de overtuiging dat je alleen jezelf bent wanneer je die eigenschap voortdurend bewijst.
Zorgzaamheid verdwijnt niet wanneer je een grens trekt. Zelfstandigheid wordt niet minder echt wanneer je iemand om hulp vraagt. En kracht verdwijnt niet wanneer je laat merken dat iets je raakt.
Misschien wordt de kwaliteit juist steviger wanneer ze niet langer hoeft te functioneren als bewijs van wie jij bent.
Een kwaliteit ontwikkelen betekent niet dat je er steeds meer van nodig hebt
Persoonlijke ontwikkeling wordt gemakkelijk gekoppeld aan méér.
Meer discipline, meer zelfvertrouwen, meer geduld, meer daadkracht of meer empathie.
Maar wanneer een eigenschap al sterk aanwezig is, kan ontwikkeling ergens anders liggen.
Iemand met veel empathie hoeft misschien niet nog beter aan te voelen wat anderen nodig hebben. De volgende ontwikkeling kan juist zijn dat hij leert onderscheiden wat hij waarneemt van wat daadwerkelijk zijn verantwoordelijkheid is.
Iemand die zorgvuldig is, kan in een ingewikkeld dossier enorme waarde hebben. Tijdens een eenvoudig gesprek kan dezelfde neiging tot volledigheid ervoor zorgen dat alles uitvoerig wordt uitgelegd terwijl er eigenlijk maar één heldere zin nodig is.
Directheid kan bevrijdend zijn wanneer een groep om iets heen blijft draaien. Bij iemand die net iets kwetsbaars deelt kan dezelfde directheid vragen om vertraging en meer aandacht voor timing.
Ook rust werkt zo. Onder druk overzicht houden kan een enorme kwaliteit zijn, terwijl een gesprek met iemand dichtbij je soms juist vraagt dat je niet alleen beheerst blijft maar ook laat merken wat iets met je doet.
Dezelfde kwaliteit kan dus in de ene situatie precies passend zijn en in een andere situatie om aanvulling vragen.
Daarom betekent ontwikkelen niet automatisch versterken.
Een kwaliteit ontwikkelen betekent dat je steeds beter leert wanneer ze helpt, wanneer ze te veel wordt en wanneer iets anders van je gevraagd wordt.
Dat is een veel vrijere vorm van groei.
Je hoeft niet steeds meer van dezelfde versie van jezelf te worden. Je vergroot juist je mogelijkheden.
Soms ziet een ander iets wat jij zelf al lang gewoon vindt
Omdat je je eigen gedrag iedere dag meemaakt, kunnen anderen soms eerder iets herkennen wat jij nauwelijks nog opmerkt.
Een collega zegt bijvoorbeeld dat jij altijd rust brengt wanneer het hectisch wordt. Zelf denk je dat je alleen probeert de feiten op een rij te zetten. Een vriend vertelt dat hij zich bij jou gemakkelijk uitspreekt, terwijl jij nooit bewust hebt geprobeerd een bepaald soort gesprekspartner te zijn.
Je kunt zulke opmerkingen onmiddellijk relativeren.
Dat valt toch wel mee.
Iedereen zou dat doen.
Hij kent me blijkbaar niet goed genoeg.
Soms is die terughoudendheid terecht. Eén compliment hoeft geen volledige waarheid over jou te bevatten en anderen kunnen je vanuit hun eigen behoefte of perspectief zien.
Maar wanneer verschillende mensen over langere tijd steeds ongeveer dezelfde kwaliteit benoemen, is het ook informatie.
Soms ziet een ander een kwaliteit eerder dan jijzelf, juist omdat wat voor jou vanzelfsprekend is nauwelijks bijzonder voelt. In Complimenten ontvangen zonder ze meteen weg te wuiven gaat het over datzelfde moment van ontvangen: je hoeft niet alles wat een ander over jou zegt voor waar aan te nemen, maar je hoeft waardering ook niet automatisch weg te duwen voordat je hebt onderzocht of er iets in zit.
Zelferkenning hoeft vervolgens helemaal niet groot te worden.
Je hoeft niet te denken: dus blijkbaar ben ik uitzonderlijk zorgzaam.
Je kunt ook constateren:
Blijkbaar zien meerdere mensen dit terug in hoe ik met hen omga.
Dat is voldoende.
Wanneer je een kwaliteit niet hoeft te bewijzen, ontstaat er meer ruimte
Er zit een wezenlijk verschil tussen weten dat iets bij je hoort en voortdurend proberen te bevestigen dat het bij je hoort.
Wanneer een kwaliteit werkelijk van jou mag zijn, hoeft één andere keuze het beeld van jezelf niet onmiddellijk aan het wankelen te brengen.
Je kunt zorgvuldig zijn en toch een keer snel beslissen. Je kunt moedig zijn en tegelijkertijd twijfelen. Je kunt veel verantwoordelijkheid dragen en toch zeggen dat iets te veel wordt.
Daar ontstaat iets belangrijks.
Je sterke kant wordt minder een rol.
Je hoeft niet iedere situatie opnieuw te gebruiken om te bevestigen wie jij bent.
Daardoor kunnen ook andere kanten van jezelf ruimte krijgen.
Dat maakt je kwaliteit niet minder echt.
Het voorkomt juist dat één positieve eigenschap de volledige definitie van jezelf wordt.
Een mens is geen verzameling vaste kenmerken die in iedere situatie hetzelfde moeten verschijnen. Je kunt kwaliteiten hebben en tegelijkertijd verschillende kanten van jezelf nodig hebben, afhankelijk van wat er gebeurt.
Een kwaliteit wordt pas werkelijk kracht wanneer jij vrij bent om haar wel én niet in te zetten.
Je sterke kanten worden zichtbaar in wat je doet
Misschien hoef je uiteindelijk minder te zoeken naar de perfecte woorden waarmee je jezelf kunt omschrijven.
Je dagelijkse gedrag vertelt al veel.
Waar komen mensen regelmatig bij jou voor terug? Wat doe je wanneer iets moeilijk wordt? Welke bijdrage lever je in een groep zonder dat je daar bewust over nadenkt? Welke eigenschappen worden door verschillende mensen steeds opnieuw in jou herkend?
En vervolgens komt de tweede helft van het onderzoek.
Wanneer helpt die kwaliteit werkelijk?
Wanneer merk je dat je haar inzet omdat ze past en wanneer doe je hetzelfde omdat je nauwelijks nog een andere mogelijkheid voelt?
Daar zit de beweging van opmerken naar kiezen.
Je hoeft jezelf niet op te hemelen en je hoeft evenmin te blijven wegwuiven wat zichtbaar is. Je kunt eenvoudig erkennen dat bepaalde eigenschappen regelmatig in jouw gedrag terugkomen en vervolgens leren hoe je daar bewuster mee wilt omgaan.
Dat is iets anders dan een lijst met sterke kanten maken en proberen daar steeds beter aan te voldoen.
Je sterke kanten mogen bij je horen zonder dat je ze voortdurend hoeft te bewijzen.
En jij? Waar loop jij steeds opnieuw tegenaan?
Misschien begrijp je heel goed wat er speelt. Maar toch blijven dezelfde gedachten, gevoelens of patronen terugkomen.
Wat blijf jij vasthouden?
Conclusie: je sterke kant hoeft geen rol te worden
Je sterke kanten herkennen betekent niet dat je alleen naar het positieve in jezelf kijkt of oude kritiek voortaan als compliment probeert te zien.
Het betekent dat je nauwkeuriger gaat kijken.
Naar eigenschappen die zo gewoon zijn geworden dat je ze nauwelijks meetelt. Naar oude labels die misschien nooit het volledige verhaal vertelden. Naar kwaliteiten die werkelijk bij je horen én naar de momenten waarop dezelfde eigenschap zo vanzelfsprekend is geworden dat je nauwelijks nog een andere reactie kunt kiezen.
Daar begint ook het ontwikkelen van een kwaliteit.
Niet door steeds zorgzamer, sterker, zelfstandiger, geduldiger of daadkrachtiger te worden, maar door beter te leren herkennen wat een situatie werkelijk van je vraagt.
Je hoeft je sterke kanten dus niet voortdurend te bewijzen en evenmin eindeloos verder uit te bouwen. Misschien begint echte ontwikkeling wanneer je ze goed genoeg kent om er niet langer door bepaald te worden.
Je sterke kanten hoeven geen rol te worden die je moet volhouden. Ze worden juist vrijer wanneer jij kunt kiezen hoe en wanneer je ze laat zien.
Wat jij vasthoudt, houdt jou ook vast.
Wanneer je anders naar je kwaliteiten gaat kijken
Een kwaliteit herkennen is één ding. Daarna wordt het interessant om te onderzoeken wat van nature bij je past, wat je verder wilt ontwikkelen en welke eigenschap misschien zo verweven is geraakt met hoe anderen jou kennen dat ze ook een rol is geworden.
- Talenten ontdekken: waarom je ze zelf vaak niet herkent
Wanneer je wilt onderzoeken welke natuurlijke aanleg zo vertrouwd is geworden dat je haar nauwelijks nog als talent herkent, helpt deze blog om talent, vaardigheid en kwaliteit beter van elkaar te onderscheiden. - Ontwikkel het talent dat je hebt, niet het talent dat je denkt te moeten hebben
Persoonlijke groei hoeft niet te betekenen dat je alles aan jezelf verbetert. Soms ontstaat juist meer ontwikkeling wanneer je gerichter investeert in wat werkelijk bij je past. - Wie ben ik als niemand kijkt? Leven zonder de blik van anderen
Wanneer een positieve eigenschap onderdeel is geworden van hoe anderen jou kennen, kan het verhelderend zijn te onderzoeken wat er gebeurt wanneer je die rol even niet hoeft vol te houden.
Veelgestelde vragen over sterke kanten en positieve eigenschappen
Hoe herken ik mijn positieve eigenschappen? Kijk niet alleen naar woorden waarmee je jezelf zou omschrijven, maar vooral naar gedrag dat in verschillende situaties terugkomt. Let ook op wat verschillende mensen regelmatig in jou waarderen en welke bijdrage je vaak levert zonder daar bewust moeite voor te doen. Een kwaliteit wordt meestal duidelijker in je handelen dan in een etiket dat je jezelf geeft.
Hoe weet ik of iets een kwaliteit of een patroon is? Let vooral op hoeveel keuze je ervaart. Wanneer je een eigenschap kunt inzetten wanneer ze helpt en ook iets anders kunt doen wanneer de situatie daarom vraagt, heb je meer vrijheid. Wanneer het bijna verplicht voelt om behulpzaam, sterk, rustig, loyaal of zelfstandig te zijn, kan dezelfde kwaliteit ook verweven zijn geraakt met een patroon.
Kan een sterke kant ook tegen me gaan werken? Ja, afhankelijk van de situatie en de manier waarop je ermee omgaat. Zorgvuldigheid kan overgaan in eindeloos controleren, doorzettingsvermogen in niet meer kunnen stoppen en betrokkenheid in het dragen van verantwoordelijkheid die niet van jou is. Dat maakt de oorspronkelijke eigenschap niet verkeerd, maar laat zien dat kwaliteiten ook begrenzing en keuze nodig hebben.
Wat als iets wat nu een kwaliteit lijkt vroeger juist kritiek kreeg? Dan is het waardevol om opnieuw te kijken zonder het oude oordeel simpelweg om te draaien. Gevoeligheid hoeft bijvoorbeeld niet automatisch empathie te betekenen en eigenwijsheid is niet vanzelf zelfstandigheid. Een oud label vertelt alleen vaak niet het volledige verhaal, waardoor je nu preciezer kunt onderzoeken welk gedrag lastig was en welke kwaliteit er mogelijk óók in zat.
Hoe ontwikkel ik mijn sterke kanten verder? Vraag niet alleen hoe je er beter in kunt worden, maar ook wanneer de kwaliteit werkelijk van waarde is. Ontwikkeling kan betekenen dat je haar bewuster inzet, eerder herkent wanneer ze doorschiet of ontdekt wanneer een andere eigenschap beter past. Daarmee ontwikkel je niet alleen je sterke kant, maar vooral je vrijheid om ermee om te gaan.

