Een team wil open communiceren.
En toch worden sommige dingen niet uitgesproken.
Een leidinggevende wil verantwoordelijkheid lager in de organisatie leggen.
En blijft ondertussen controleren.
Iemand weet dat een gesprek gevoerd moet worden.
En stelt het opnieuw uit.
We weten vaak heel goed wat verstandig is.
Maar gedrag wordt niet alleen bepaald door wat we weten.
Ook aannames, verwachtingen, onzekerheid, behoefte aan controle, bevestiging en bescherming spelen mee.
Vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn.
Wat mensen vanbinnen vasthouden, nemen ze mee in hoe ze werken, samenwerken en keuzes maken.
En zolang dat niet zichtbaar wordt, kan hetzelfde gedrag zich blijven herhalen.
Er is al veel kennis over communicatie, samenwerking, leiderschap en gedrag.
Mensen weten vaak dat ze beter moeten luisteren.
Dat ze moeten delegeren.
Dat ze elkaar moeten aanspreken.
Dat ze niet alles persoonlijk moeten maken.
Dat ze verantwoordelijkheid moeten nemen.
Mijn vraag is daarom niet als eerste:
Wat zou je anders moeten doen?
Maar:
Wat gebeurt er in jou waardoor je tóch steeds op deze manier reageert?
Waarom houd je controle vast?
Waarom zeg je niet wat je eigenlijk wilt zeggen?
Waarom raakt iets je zo?
Waarom trek je een conclusie voordat je werkelijk weet wat de ander bedoelt?
En wat houd je met jouw reactie misschien zelf in stand?
Niet om schuld te zoeken.
Juist omdat daar de mogelijkheid tot verandering begint.
Niet nóg meer kennis over gedrag.
Wel bewustwording die iets kan veranderen in gedrag.
Daar ligt de kern van mijn lezingen.
Er gebeurt iets.
Je voelt iets.
Je geeft er betekenis aan.
Je trekt een conclusie.
En voordat je het weet, reageer je.
Vaak razendsnel.
Alsof die reactie de enige mogelijke reactie is.
Maar wanneer je gaat zien wat er tussen die prikkel en jouw reactie gebeurt, ontstaat er ruimte.
Ruimte om niet onmiddellijk in te vullen.
Niet automatisch te verdedigen.
Niet meteen controle over te nemen.
Niet opnieuw hetzelfde patroon te volgen.
Dan ontstaat keuze.
Niet omdat de situatie ineens anders is.
Maar omdat jij niet meer automatisch hetzelfde hoeft te doen.
Dat is waar verantwoordelijkheid voor mij begint.
Niet bij schuld.
Maar bij het terugvinden van je eigen invloed.
Ik wil niet dat mensen na afloop denken:
Interessant verhaal.
En maandag weer precies hetzelfde doen.
Daarom laat ik mensen tijdens mijn lezingen niet alleen begrijpen wat er gebeurt.
Ik laat ze het bij zichzelf herkennen.
Met herkenbare situaties.
Eenvoudige ervaringen.
Humor.
En vragen die soms verrassend dichtbij komen.
Niemand hoeft daarbij persoonlijke verhalen voor een zaal te vertellen.
Het hoeft niet zwaar te worden.
Het gaat juist om dat kleine moment waarop iemand ineens denkt:
O ja. Dit doe ík.
Daar wordt iets zichtbaar wat daarvoor vanzelfsprekend voelde.
En wat je eenmaal werkelijk hebt gezien, kun je moeilijk weer helemaal níét zien.
Een lezing verandert geen mens of organisatie in een uur.
Dat beloof ik ook niet.
Maar één inzicht kan wel iets in beweging zetten.
Omdat iemand de volgende keer eerder herkent:
Hier ga ik weer.
Hier neem ik controle over.
Hier vul ik iets in.
Hier houd ik mijzelf in.
Hier maak ik de ander verantwoordelijk voor iets wat ook in mij gebeurt.
En juist daar ontstaat een mogelijkheid die er daarvoor niet was:
kiezen.
Dat kan doorwerken in:
samenwerking, feedback, eigenaarschap, verandering, besluitvorming, leiderschap en de manier waarop mensen omgaan met spanning.
Niet doordat mensen nóg meer regels voor goed gedrag hebben geleerd.
Maar doordat ze iets zijn gaan zien wat hun gedrag mede bepaalt.
Mijn lezingen passen bij organisaties die mensen niet alleen iets willen vertellen, maar ook iets bij zichzelf willen laten herkennen.
Bijvoorbeeld tijdens:
Er hoeft geen crisis te zijn.
Soms is juist een organisatie die goed functioneert gebaat bij de vraag:
Wat doen wij vanzelfsprekend, zonder nog te zien wat ons daarin stuurt?
Vooraf bespreken we wat er speelt, wie er in de zaal zitten en wat de bijeenkomst moet betekenen.
De kern van mijn blik blijft dezelfde.
De voorbeelden en accenten sluiten aan bij jullie werkelijkheid.
Ik geef geen standaardlezing waarbij alleen de naam van de organisatie op de eerste slide verandert.
Ik wil weten:
Wat speelt hier?
Waar lopen mensen tegenaan?
Welke beweging wil de organisatie op gang brengen?
Wat wordt al geprobeerd?
En waar blijft het desondanks schuren?
Daarop sluit ik aan.
Niet door een verhaal volledig om te bouwen rond ieder afzonderlijk probleem.
Wel door voorbeelden, vragen en accenten zo te kiezen dat mensen zichzelf en hun dagelijkse praktijk herkennen.
De lezing moet niet alleen kloppen.
Hij moet binnenkomen.
“Gerrit weet zijn publiek op een andere manier naar zichzelf te laten kijken. Het zette de aanwezigen aan tot nadenken.”
Bert, verandermanagement
“Gerrit was een katalysator voor de professionalisering van onze vakgroep.”
Vakgroep medisch specialisten
“Zijn expertise heeft ons als organisatie verder gebracht.”
Dennis, bestuursvoorzitter
Een lezing staat op zichzelf.
Maar soms wordt tijdens of na een bijeenkomst iets zichtbaar waarvan een organisatie zegt:
Hier willen we verder mee.
Dan kunnen we kijken of een verdiepende sessie met een kleinere groep iets toevoegt.
Niet als standaard vervolgtraject.
Niet omdat iedere lezing een programma moet worden.
Alleen wanneer er werkelijk iets ligt dat verdere aandacht verdient.
Misschien loopt er niets volledig vast.
Maar blijven bepaalde gesprekken, reacties of patronen wel terugkomen.
Misschien wordt er hard gewerkt aan samenwerking, eigenaarschap of verandering — en merk je dat kennis en goede bedoelingen alleen niet altijd genoeg zijn.
Dan kan het waardevol zijn om mensen eens naar iets anders te laten kijken:
niet alleen naar wat er tussen mensen gebeurt, maar ook naar wat ieder daarin zelf meebrengt en in stand houdt.
Daar begint beweging.
