Snowboarden laat prachtig zien wat balans werkelijk betekent. Je staat niet voortdurend perfect in balans, maar voelt wat er gebeurt, reageert op de helling en stuurt steeds opnieuw bij. Juist wanneer je iedere beweging probeert te beheersen, wordt bewegen moeilijker en wordt het lastiger te vertrouwen op je vermogen om onderweg te reageren.
Ook balans in het dagelijks leven ontstaat zelden doordat alles precies volgens plan verloopt. Toch proberen we vaak vooraf grip te krijgen, beoordelen we onszelf wanneer we wankelen en maken we van een verkeerde beweging gemakkelijk een oordeel over wie we zijn. Zo kan een leven waarin je mag leren ongemerkt veranderen in een examen waarin je vooral probeert fouten te voorkomen.
Controle loslaten betekent niet dat je stuurloos wordt of je richting opgeeft. Meer innerlijke vrijheid ontstaat juist wanneer je vasthoudt aan wat voor jou klopt, terwijl je losser kunt laten hoe de route precies zou moeten verlopen. Dan hoef je niet foutloos te leven om vertrouwen te hebben. Je leert voelen, bewegen, corrigeren en opnieuw kiezen wanneer de werkelijkheid anders blijkt dan je had bedacht.
Drie vragen om even bij stil te staan
- Waar probeer jij op dit moment vooral meer grip te krijgen, terwijl de situatie misschien vraagt om bijsturen? → Soms helpt niet nóg beter beheersen, maar eerder merken wat er werkelijk gebeurt.
- Welke verkeerde beweging maak jij gemakkelijk tot een oordeel over jezelf? → Er zit een groot verschil tussen zien wat niet werkte en concluderen dat jij tekortschiet.
- Waar zou meer ruimte ontstaan wanneer je wel aan je richting vasthoudt, maar niet langer aan de eis dat de weg precies volgens jouw plan moet verlopen? → Juist daar kan aanpassen iets anders worden dan opgeven.
Mijn zoon op een snowboard liet mij iets zien wat verder ging dan techniek
Laatst zag ik een filmpje van mijn zoon terwijl hij met soepele bochten een sneeuwhelling afging. Wat me raakte, was niet alleen dat hij technisch goed snowboardde, maar vooral de vanzelfsprekendheid waarmee hij bewoog. Er zat ontspanning in zijn houding en plezier in de manier waarop hij zijn bochten maakte.
Terwijl ik keek, moest ik terugdenken aan mijn eigen eerste pogingen. Die zagen er heel anders uit. Ik stond gespannen op mijn board, probeerde te bedenken wat ik precies moest doen en was ondertussen vooral bezig met voorkomen dat ik zou vallen. Mijn aandacht zat daardoor niet alleen bij de helling, maar ook bij alles wat er fout zou kunnen gaan.
Natuurlijk viel ik, want ook dat hoorde erbij.
Achteraf vind ik vooral het verschil tussen die twee beelden interessant. Niet omdat mijn zoon het nu soepel doet en ik het toen nog moest leren, maar omdat goed snowboarden kennelijk iets anders vraagt dan iedere beweging onder controle proberen te houden.
Wie goed snowboardt, staat namelijk niet voortdurend perfect in balans. Hij merkt veranderingen op en reageert erop. Zijn gewicht verschuift, de sneeuw voelt anders, zijn snelheid verandert en de volgende bocht vraagt opnieuw iets van hem.
Na voldoende ervaring ziet dat er nauwelijks nog uit als corrigeren, omdat het bijsturen onderdeel van de beweging is geworden.
Dat vind ik een prachtige gedachte. Wat bij iemand moeiteloos lijkt, is soms het resultaat van ontelbare momenten waarop hij heeft gevoeld, aangepast, geleerd en opnieuw geprobeerd.
“Op een snowboard vind je je balans niet door alles te willen beheersen, maar door te voelen wat er gebeurt en steeds opnieuw bij te sturen.”
Misschien vraagt het leven iets vergelijkbaars.
Balans is niet iets wat je vindt en daarna vasthoudt
We spreken vaak over balans alsof het een ideale toestand is waar we uiteindelijk moeten aankomen.
Als werk en privé maar goed verdeeld zijn, als we voldoende rust nemen, onze relaties aandacht geven en ook nog tijd voor onszelf overhouden, dan zouden we “in balans” zijn.
Op een snowboard werkt dat beeld niet.
De helling verandert voortdurend. Je snelheid verandert, de ondergrond voelt niet overal hetzelfde en iedere bocht vraagt opnieuw iets van je. Wanneer je één perfecte houding zou ontdekken en die vervolgens koste wat het kost probeert vast te houden, kom je juist in de problemen.
Balans ontstaat doordat je blijft reageren op wat er werkelijk gebeurt. Je merkt dat je gewicht anders verdeeld moet worden en past je houding aan. Je voelt dat je te snel een bocht ingaat en reageert. Soms is de correctie nauwelijks zichtbaar en soms vraagt de situatie duidelijk meer van je.
In het dagelijks leven gebeurt iets vergelijkbaars.
Werk dat jarenlang goed bij je paste, kan op een bepaald moment meer gaan kosten dan het oplevert. Een rol die vroeger logisch was, kan later te zwaar worden. En een keuze die ooit precies klopte, hoeft niet voor altijd dezelfde keuze te blijven.
Dat betekent niet dat je destijds verkeerd hebt gekozen. Het betekent dat jij verandert en dat je leven met je meebeweegt.
Juist daarom past flexibel omgaan met verandering zo goed bij deze vorm van balans. Meebewegen betekent niet dat je stuurloos wordt of telkens van richting verandert. Het betekent dat je voldoende open blijft om te reageren op wat er werkelijk gebeurt, in plaats van alleen vast te houden aan hoe je dacht dat het moest gaan.
Daar zit een wezenlijk verschil.
Controle vraagt vaak: hoe zorg ik dat het blijft lopen zoals ik het heb bedacht?
Balans vraagt eerder:
Wat gebeurt er nu en wat vraagt dit moment van mij?
Hoe meer je probeert niet te vallen, hoe moeilijker bewegen soms wordt
Tijdens mijn eerste pogingen merkte ik hoe gemakkelijk spanning zichzelf kan versterken.
Je wilt niet vallen en wordt daardoor voorzichtiger. Je probeert bewegingen steeds nauwkeuriger te controleren, waardoor je stijver wordt. Vervolgens reageer je minder soepel op de helling en neemt juist de kans toe dat je uit balans raakt.
Op een snowboard voel je dat onmiddellijk. In het dagelijks leven herkennen we hetzelfde patroon vaak pas veel later.
Je wilt een gesprek goed voeren en bereidt in je hoofd alvast verschillende reacties voor. Je wilt voorkomen dat een nieuwe relatie opnieuw pijn doet en begint daarom ieder signaal nauwkeurig te analyseren. Of je wilt absoluut geen verkeerde keuze maken en blijft informatie verzamelen, terwijl je inmiddels nauwelijks nog iets nieuws ontdekt.
De behoefte aan controle is begrijpelijk. We proberen onzekerheid te verkleinen, teleurstelling te voorkomen en onszelf te beschermen tegen situaties waarvan we niet weten hoe ze aflopen.
Maar zorgvuldigheid kan op een gegeven moment omslaan in een krampachtige poging om ieder onverwacht verloop te voorkomen.
Dan gaat veel energie niet meer naar bewegen, maar naar voorkomen dat er iets misgaat. Je wacht langer, denkt meer, neemt minder risico en merkt misschien dat je steeds minder vertrouwt op je vermogen om te reageren wanneer iets anders loopt dan gehoopt.
Daar ontstaat de paradox: hoe sterker je iedere verstoring probeert uit te sluiten, hoe minder gelegenheid je krijgt om te ervaren dat je juist mét verstoring kunt omgaan.
Je leven als oefenterrein zien verandert wat een fout betekent
Stel dat je snowboardles hebt en na een bocht in de sneeuw ligt.
Wanneer je die afdaling als examen beleeft, kan de val onmiddellijk iets over jou lijken te zeggen. Misschien denk je dat je dit blijkbaar niet kunt, dat anderen sneller leren of dat je het verkeerd aanpakt.
Wanneer je dezelfde afdaling als oefenterrein ziet, verschijnt een andere vraag:
Wat gebeurde er vlak voordat ik viel?
Misschien hing je te veel achterover, zette je te laat de bocht in of was je zo bezig met voorkomen dat je zou vallen dat je nauwelijks nog vrij bewoog.
De val is dezelfde, maar de betekenis verandert volledig.
In het ene geval wordt de verkeerde beweging een oordeel over jou. In het andere geval wordt ze informatie waarmee je verder kunt.
Datzelfde gebeurt in het leven.
Een gesprek loopt anders dan je had gehoopt en je kunt concluderen dat jij blijkbaar slecht bent in moeilijke gesprekken. Je kunt ook terugkijken en merken dat je te snel in de verdediging schoot en de volgende keer eerder wilt luisteren.
Een project levert niet op wat je verwachtte en je kunt dat gebruiken als bewijs dat je niet goed genoeg bent. Je kunt ook onderzoeken welke aanname niet klopte, wat je hebt gemist en wat je nu anders zou aanpakken.
Daar zit voor mij een groot verschil tussen leven als examen en leven als oefenterrein. Een examen suggereert dat je wordt beoordeeld, terwijl een oefenterrein je ruimte geeft om te leren.
Juist bij perfectionisme loslaten wordt dat onderscheid belangrijk. Zodra foutloosheid de norm wordt, verdwijnt gemakkelijk de vrijheid om te proberen, te ontdekken en te corrigeren. Niet omdat kwaliteit onbelangrijk wordt, maar omdat leren iets anders vraagt dan jezelf voortdurend beoordelen.
“Een verkeerde beweging is eerst informatie. Pas daarna kan je hoofd er een oordeel over jou van maken.”
Je hoeft je leven dus niet minder serieus te nemen. Misschien mag je alleen anders kijken naar wat er gebeurt wanneer iets niet meteen lukt.
Vasthouden aan je richting is iets anders dan vasthouden aan je route
Hier raakt snowboarden voor mij heel direct aan vasthouden en loslaten.
Wanneer je boven aan een helling staat, weet je ongeveer waar je naartoe wilt. Toch leg je vooraf niet iedere beweging vast. Je reageert onderweg, kiest een andere lijn wanneer dat nodig is en past je snelheid aan wanneer de situatie daarom vraagt.
Je laat de bestemming niet los, maar je houdt evenmin vast aan één vooraf bepaalde route.
In het dagelijks leven verwarren we die twee regelmatig.
Je wilt betekenisvol werk blijven doen en denkt daardoor misschien dat je in precies dezelfde functie moet blijven. Je wilt een relatie serieus nemen en concludeert dat je moet doorgaan zoals je het altijd hebt gedaan. Of je hebt een doel gesteld en ervaart iedere aanpassing als een teken dat je onvoldoende doorzet.
Toch kan trouw aan je richting juist betekenen dat je bereid bent de route te veranderen.
Je kunt vasthouden aan gezondheid en tegelijkertijd je manier van trainen aanpassen. Je kunt vasthouden aan verbinding terwijl je het idee loslaat dat een gesprek precies op jouw manier moet verlopen. En je kunt trouw blijven aan een droom terwijl je ontdekt dat het oorspronkelijke plan niet meer de beste weg daarnaartoe is.
Daar zit volgens mij een veel gezondere vorm van vasthouden. Die betekent niet dat je krampachtig doorgaat omdat je ooit hebt besloten dat het zo moest, maar dat je blijft voelen wat voor jou werkelijk van waarde is en voldoende vrijheid houdt om de vorm aan te passen.
“Vasthouden aan wat voor jou klopt hoeft niet te betekenen dat je vasthoudt aan hoe je dacht dat het moest gebeuren.”
Dat is geen zwakte. Het kan juist betekenen dat je beter hebt leren onderscheiden wat wezenlijk is en wat alleen de oorspronkelijke vorm was.
Vertrouwen groeit wanneer je ervaart dat je onderweg kunt reageren
Wanneer ik opnieuw naar het snowboarden kijk, valt nog iets op.
Je kunt vanaf de bovenkant van een helling zien waar de piste ongeveer loopt, maar je kunt niet iedere beweging vooraf bepalen. Een deel van wat je nodig hebt ontstaat pas terwijl je onderweg bent.
Daarom zijn controle en vertrouwen niet hetzelfde.
Controle probeert zoveel mogelijk vooraf vast te leggen, terwijl vertrouwen accepteert dat een deel van de zekerheid pas ontstaat doordat je beweegt.
Dat betekent niet dat je onvoorbereid of roekeloos wordt. Je kijkt nog steeds waar je naartoe gaat, houdt rekening met andere mensen en kiest een afdaling die past bij wat je kunt. Alleen verwacht je niet langer dat iedere onzekerheid vóór vertrek verdwenen moet zijn.
In het leven is dat vaak precies zo.
Je kunt zorgvuldig onderzoeken of ander werk bij je past, maar je weet pas na verloop van tijd hoe je je er werkelijk voelt. Je kunt een belangrijk gesprek goed voorbereiden, maar je weet niet hoe de ander zal reageren. En je kunt uitgebreid nadenken over een nieuwe richting zonder ooit de garantie te krijgen dat alles precies zo uitpakt als je hoopt.
Vertrouwen verschuift dan van de uitkomst naar jezelf. Dat vertrouwen komt niet voort uit de zekerheid ik weet dat het goed gaat, maar uit een andere gedachte:
Als het anders loopt, kan ik kijken wat er nodig is.
Dat is een ander soort vertrouwen. Het gaat niet over de zekerheid dat je nooit zult wankelen, maar over het besef dat je kunt waarnemen, reageren en opnieuw kiezen wanneer iets anders blijkt dan je had gedacht.
Hoe vaker je dat ervaart, hoe minder je vooraf alles hoeft dicht te timmeren.
Vrijheid is niet dat je nooit meer uit balans raakt
We verbinden vrijheid gemakkelijk aan omstandigheden waarin niets meer wringt. We denken bijvoorbeeld dat we vrijer zullen zijn wanneer we straks meer rust hebben, eindelijk weten welke keuze de juiste is, minder fouten maken of ons leven beter in balans is.
Maar misschien maken we vrijheid daarmee afhankelijk van een toestand die nooit helemaal zal bestaan.
Het leven blijft bewegen. Nieuwe situaties ontstaan, relaties veranderen, plannen lopen anders en soms gebeurt er iets waarop je je onmogelijk volledig had kunnen voorbereiden.
Daarin zul je af en toe uit balans raken, maar dat hoeft niet het tegenovergestelde van vrijheid te zijn.
Misschien ontstaat innerlijke vrijheid juist wanneer je minder bang wordt voor dat moment, niet onmiddellijk concludeert dat er iets fout gaat zodra je spanning voelt of merkt dat je oorspronkelijke aanpak niet werkt, en nieuwsgierig genoeg blijft om te onderzoeken wat je nu nodig hebt.
De vraag verandert dan van hoe voorkom ik dat ik ooit val? naar:
Hoe wil ik met mezelf omgaan wanneer ik wankel?
Misschien is dat uiteindelijk een veel realistischer en vrijer uitgangspunt.
Je hoeft niet te streven naar een leven zonder onzekerheid. Je kunt leren erop te vertrouwen dat je ook mét onzekerheid kunt bewegen.
Wat bij mijn zoon soepel lijkt, is ooit begonnen met oefenen
Wanneer ik terugkeer naar het filmpje van mijn zoon, zie ik nu iets anders dan alleen een mooie afdaling.
Wat er moeiteloos uitziet, is waarschijnlijk ooit helemaal niet vanzelf gegaan. Ook hij heeft moeten leren hoe zijn board reageert, hoe zijn lichaam mee moet bewegen en wat er gebeurt wanneer een bocht anders loopt dan verwacht.
Het verschil is dat bijsturen inmiddels geen onderbreking van zijn beweging meer is. Het is de beweging geworden.
Misschien geldt dat voor veel dingen in het leven.
Je hoeft niet te wachten tot je perfect in balans bent voordat je kunt bewegen, omdat balans juist onderweg ontstaat. Je hoeft evenmin te weten hoe iedere bocht zal lopen voordat je vertrekt, omdat sommige antwoorden pas zichtbaar worden wanneer je daadwerkelijk onderweg bent.
En wanneer iets niet lukt zoals je had gehoopt, hoef je niet onmiddellijk terug naar de vraag wat er mis is met jou. Je kunt ook kijken naar wat deze ervaring je laat zien.
Dat maakt het leven minder tot een examen waarin je steeds opnieuw moet aantonen dat je het goed doet, en meer tot een oefenterrein waarop je kunt leren zonder jezelf voortdurend te veroordelen.
Daarbij mag je vasthouden aan wat voor jou werkelijk belangrijk is, terwijl je de vorm, het tempo en het beeld van hoe het precies moet verlopen losser laat.
Op een snowboard vind je je balans niet door alles te willen beheersen, maar door te voelen wat er gebeurt en steeds opnieuw bij te sturen. Misschien vraagt het leven precies hetzelfde: vasthouden aan wat voor jou klopt, terwijl je loslaat hoe de weg precies zou moeten lopen.
Misschien raakt dit precies aan wat jij al langer meedraagt.
Niet omdat je het niet begrijpt.
Maar omdat het nog iets met je doet.
Wat je vasthoudt, werkt vaak langer door dan je denkt.
Loslaten begint met stilstaan bij wat er vanbinnen om aandacht vraagt.
Samen kijken wat jou vasthoudt →
Eerst rustig verder lezen? Lees wat loslaten echt betekent .
Conclusie: balans ontstaat terwijl je beweegt
Snowboarden liet mij zien dat balans iets anders is dan alles onder controle hebben.
Wie beweegt, zal voortdurend moeten reageren op wat verandert. Soms gaat dat soepel, soms merk je te laat wat er nodig was en soms eindig je gewoon in de sneeuw. Ook dat hoort bij het leren.
Misschien hoeven we daarom in het dagelijks leven minder energie te steken in de vraag hoe we iedere verkeerde beweging kunnen voorkomen. Er ontstaat veel meer ruimte wanneer we leren vertrouwen op ons vermogen om te voelen wat er gebeurt, bij te sturen en opnieuw te kiezen.
Je kunt richting hebben zonder de hele route vooraf vast te leggen, trouw blijven aan wat belangrijk is zonder jezelf te forceren en uit balans raken zonder daar meteen een oordeel over jezelf van te maken.
Vrijheid ontstaat misschien niet wanneer je uiteindelijk nooit meer wankelt, maar wanneer je ontdekt dat je jezelf onderweg steeds opnieuw kunt terugvinden.
Wat jij vasthoudt, houdt jou ook vast.
Als je verder wilt onderzoeken hoe vasthouden en loslaten samen kunnen gaan
Snowboarden laat mooi zien dat vrijheid niet vraagt om alles los te laten of juist alles vast te houden. De beweging zit vaak in beter onderscheiden wat jouw trouw verdient en wat onderweg juist losser mag worden.
- Balans tussen loslaten en vasthouden: wat voedt je en wat houdt je vast?
Niet iedere vorm van vasthouden beperkt je. Soms geeft trouw aan een waarde, relatie of richting juist stevigheid, terwijl andere vormen van vasthouden vooral voortkomen uit angst, gewoonte of onzekerheid. - Doorzettingsvermogen: uitdagingen overwinnen zonder jezelf vast te zetten
Volhouden is niet hetzelfde als steeds harder doorgaan. Deze blog onderzoekt wanneer doorzetten je helpt om trouw te blijven aan wat belangrijk is en wanneer een andere route, een ander tempo of een andere aanpak juist meer beweging geeft. - Vertrouwen opbouwen: je hoeft de hele oversteek niet te kunnen overzien
Sommige zekerheid ontstaat pas nadat je bent gaan bewegen. Vertrouwen groeit dan niet uit de garantie dat alles volgens plan verloopt, maar uit de ervaring dat je onderweg kunt reageren, leren en opnieuw kiezen.
Veelgestelde vragen over snowboarden, balans en bijsturen
Wat kan snowboarden mij leren over balans in het dagelijks leven? Snowboarden maakt zichtbaar dat balans voortdurend in beweging is. Ook in het dagelijks leven helpt het vaak meer om te merken wat een situatie vraagt en tijdig bij te sturen dan om één ideale toestand te proberen vast te houden.
Hoe voorkom ik dat een fout meteen voelt als persoonlijk falen? Maak eerst onderscheid tussen wat er feitelijk niet goed ging en wat je daar vervolgens over jezelf van maakt. Een verkeerde keuze of reactie kan bruikbare informatie geven voor een volgende beweging, zonder dat zo’n keuze of reactie iets hoeft te bewijzen over jouw waarde.
Betekent loslaten dat ik mijn doel moet opgeven? Nee. Je kunt het doel of de waarde juist vasthouden terwijl je de timing, aanpak of verwachting over de route losser laat. Soms blijf je het meest trouw aan je richting door te erkennen dat je manier van bewegen moet veranderen.
Hoe weet ik of ik moet volhouden of beter kan bijsturen? Kijk niet alleen naar hoeveel moeite iets kost, maar ook naar wat je inspanning nog werkelijk dient. Wanneer je vooral doorgaat omdat stoppen, vertragen of veranderen voor jou als falen voelt, kan het zinvol zijn opnieuw te onderzoeken waaraan je eigenlijk wilt vasthouden.
Hoe kan ik mijn leven meer als oefenterrein dan als examen zien? Begin door een misstap niet onmiddellijk te beoordelen, maar eerst te onderzoeken wat die je laat zien. Wanneer je jezelf ruimte geeft om te proberen, terug te kijken en iets aan te passen, wordt leren belangrijker dan steeds opnieuw bewijzen dat je het goed doet.