Plezier is geen luxe: wat lachen ons teruggeeft

Plezier en lachen zijn belangrijk voor een gezond en betekenisvol leven. Toch verdwijnen ze soms bijna ongemerkt naar de achtergrond wanneer je dagen gevuld zijn met werk, zorgen en verantwoordelijkheden. Je krijgt veel voor elkaar, houdt alles draaiende en merkt misschien pas achteraf hoe weinig momenten er waren waarop je werkelijk hebt genoten.

Een onverwachte lach kan dan verrassend veel veranderen. Niet omdat de problemen verdwijnen, maar omdat je even loskomt van alles wat je probeert te regelen of onder controle te houden. Je ontspant, maakt contact met iemand anders en ervaart hoe prettig het is om ergens helemaal in op te gaan zonder dat het iets hoeft op te leveren.

Plezier en humor kunnen bijdragen aan ontspanning, veerkracht, verbinding en welzijn. Hun betekenis reikt echter verder dan gezondheidsvoordelen alleen. Misschien ontstaat er meer ruimte voor plezier wanneer je ontdekt welke verplichtingen je jezelf oplegt en waarom genieten zo vaak moet wachten tot alles af is.

Drie vragen om even bij stil te staan

• Wanneer heb jij voor het laatst zo gelachen dat je nauwelijks nog wist waarom het eigenlijk zo grappig was? → Vaak herinner je je vooral met wie je was en hoe heerlijk het voelde om even nergens mee bezig te hoeven zijn.
• Wat moet er van jou meestal eerst gebeuren voordat je jezelf toestaat iets leuks te doen? → Misschien ontdek je een regel die zo vertrouwd is geworden dat je nauwelijks merkt hoeveel plezier je daardoor uitstelt.
• Bij wie kun jij lachen zonder op je woorden te hoeven letten of jezelf anders voor te doen? → Zulke momenten laten zien hoe waardevol het is wanneer je eenvoudig samen kunt zijn.

Het verhaal dat maar heel even zou duren

Je zit met een paar vrienden aan tafel. De dag was vol en ergens achter in je hoofd wachten nog wat dingen die morgen aandacht vragen. Je luistert naar de gesprekken, maar merkt dat je gedachten er af en toe vandoor gaan.

Dan begint een van je vrienden te vertellen. ‘Ik zal het kort houden,’ zegt hij. Iedereen aan tafel kent hem goed genoeg om te weten dat dit een gewaagde belofte is.

Hij begint over iets wat hem die middag is overkomen, maar om het goed uit te leggen moet hij eerst vertellen wat de buurman zei. En daarvoor is het kennelijk noodzakelijk dat jullie weten wat er vorige week met zijn fiets gebeurde. De hond van de buren speelt ook nog een rol, al wordt niet helemaal duidelijk welke.

Na een hele reeks zijwegen stopt hij plotseling. ‘Wacht even. Waar was ik ook alweer?’

‘Bij het korte gedeelte,’ zegt iemand.

Hij probeert bloedserieus verder te gaan, maar zijn gezicht verraadt dat hij zelf ook niet meer weet hoe hij dit verhaal ooit tot een goed einde moet brengen. Iedereen schiet in de lach. Telkens wanneer het bijna rustig wordt, probeert hij opnieuw te beginnen en is één blik naar de overkant van de tafel genoeg om het hele gezelschap weer aan het lachen te krijgen.

Later op de avond weet niemand meer waar zijn verhaal nu eigenlijk over ging. Maar je weet nog precies hoe prettig het was om daar samen te zitten.

En terwijl je naar huis gaat, besef je ineens dat je een paar uur lang nauwelijks aan je zorgen hebt gedacht. Morgen zijn die er misschien nog steeds. Toch voelt de avond als iets wat je niet had willen missen.

Wat is dat toch, dat een moment waarin helemaal niets belangrijks wordt besproken, zo waardevol kan zijn?

Plezier is geen luxe. Het is levensonderhoud voor hart en ziel.

Wanneer het leven vooral iets wordt wat je moet bijhouden

Een leven kan behoorlijk goed georganiseerd zijn en tegelijkertijd steeds minder ruimte laten voor plezier. Je werkt, zorgt voor mensen, houdt afspraken bij en probeert de dingen die belangrijk zijn niet te laten versloffen. Daar is op zichzelf niets mis mee. Verantwoordelijkheid nemen kan juist veel voldoening geven.

Alleen kan er onderweg iets verschuiven. Je bent voornamelijk bezig met wat er nog moet gebeuren, zodat je aan het eind van de dag wel weet wat je hebt gedaan, maar nauwelijks wat je hebt beleefd.

De uitnodiging om ergens mee naartoe te gaan komt op een onhandig moment. Die hobby waar je zo’n plezier in had, ligt alweer weken stil. Je hebt best zin om iemand te zien, maar besluit eerst nog even wat dingen af te handelen.

En meestal zijn dat geen onbelangrijke dingen. Je kunt heel goede redenen hebben om iets uit te stellen. Juist daarom valt nauwelijks op dat het steeds weer het plezier is dat als eerste mag wachten.

Het vreemde is dat we een druk en goedgevuld leven gemakkelijk aanzien voor een leven waarin we ook volop leven. Maar hoeveel je doet, vertelt nog niet hoeveel ruimte je jezelf geeft om ergens van te genieten.

Dat verschil wordt soms pas zichtbaar wanneer je onverwacht een avond hebt waarop niemand iets van je verwacht. Je zit met vrienden, maakt plezier en merkt hoe lang het geleden is dat je je zo vrij voelde.

Eerst alles af. En dan eindelijk genieten

Misschien herken je die merkwaardige regel: plezier mag, maar wel nadat het werk gedaan is.

Je gunt een goede vriend zonder aarzelen een middag op het terras. Wanneer hij zegt dat hij even niets wil, begrijp je dat onmiddellijk. Maar zodra jijzelf een vrije middag hebt, verschijnt de gedachte dat je de tijd ook nuttig zou kunnen besteden.

De administratie wacht nog. De tuin kan wel wat aandacht gebruiken en er ligt vast ergens een kast die allang opgeruimd had moeten worden. Voor je het weet, behandel je een paar uur ontspanning alsof je er eerst toestemming voor moet verdienen.

Wat je jezelf daarbij oplegt, kan voortkomen uit oude overtuigingen. Misschien heb je geleerd dat hard werken vanzelfsprekend is, dat je anderen niet teleur mag stellen of dat ontspannen pas verantwoord is wanneer je voldoende hebt gepresteerd.

Wil je ontdekken waarom zulke innerlijke regels zo bepalend kunnen worden, dan kun je meer lezen over hoe te veel moeten van jezelf je rust en vrijheid kost.

Het lastige is dat de finishlijn telkens opschuift. Zodra iets is afgerond, ontdek je iets anders dat eigenlijk ook nog moet. En omdat er altijd wel iets te doen is, wordt plezier een beloning die zelden wordt uitgekeerd.

💡 Welke voorwaarde heb jij aan genieten verbonden, zonder dat iemand je ooit heeft gevraagd die voorwaarde te stellen?

Daar zit een wezenlijke mogelijkheid tot loslaten. Je hoeft je verantwoordelijkheden niet naast je neer te leggen om je af te vragen waarom plezier bij jou zo vaak achteraan in de rij staat.

Wat lachen met je doet wanneer je even niets hoeft

Denk nog eens aan die avond met vrienden. Terwijl iedereen lachte, was je niet bezig met de indruk die je maakte, met de boodschappen voor morgen of met een gesprek dat gisteren niet helemaal lekker liep. Je ging op in wat er gebeurde.

Dat is een ervaring die we niet altijd gemakkelijk onder woorden kunnen brengen. Je merkt dat je ademhaling verandert, dat je spieren zich na het lachen anders voelen en dat de spanning van eerder op de avond minder op de voorgrond staat. Soms krijg je er tranen van in je ogen en doet je buik er bijna pijn van. Toch hoop je dat iemand nog één keer probeert dat verhaal af te maken.

Plezier haalt je aandacht uit de voortdurende stroom van plannen, beoordelen en oplossen. Er ontstaat ruimte om werkelijk aanwezig te zijn bij iets wat zich nu afspeelt.

Dat maakt lachen voor mij zo bijzonder. Het brengt je niet weg van het echte leven. Het brengt je juist terug bij een deel ervan dat tussen alle verplichtingen gemakkelijk ondergesneeuwd raakt.

Je kunt dat ook ervaren wanneer je alleen bent. Tijdens het fietsen schiet je een herinnering te binnen waar je nog steeds om moet glimlachen. Je hoort muziek waarvan je spontaan vrolijk wordt of je probeert iets nieuws en ontdekt dat het helemaal niet uitmaakt hoe goed je erin bent.

Het hoeft nergens naartoe. De ervaring zelf is voldoende.

Een moeilijke tijd sluit plezier niet uit

Wanneer er werkelijk iets moeilijks speelt, kan lachen bijna ongepast voelen. Misschien maak je je zorgen over iemand van wie je houdt, heb je verdriet of weet je even niet hoe een bepaalde situatie verder moet.

Op zulke momenten wil je niet dat iemand je zorgen wegwuift met de opmerking dat je gewoon wat vaker moet lachen. Wat pijn doet, verdient serieuze aandacht.

Toch kan er zelfs in moeilijke periodes iets gebeuren waardoor je ineens moet glimlachen. Iemand vertelt een herinnering, maakt een onverwachte opmerking of kijkt je op precies het verkeerde moment aan. En voor je het weet, lach je terwijl je een paar minuten geleden nog verdrietig was.

Dat maakt je verdriet niet minder echt. Het zegt ook niets over hoeveel je om iemand geeft of hoe ernstig de situatie is. Je ervaart alleen dat er naast wat moeilijk is ook iets anders mag bestaan.

Humor kan een gespannen situatie openen, maar wordt iets anders wanneer je een grap gebruikt om gevoelens of een eerlijk gesprek te ontwijken. Wil je dat onderscheid verder onderzoeken, dan kun je meer lezen over humor als stresskiller, zonder je gevoelens weg te lachen.

Een lach kan ruimte geven zonder dat je ervoor hoeft weg te kijken. Soms is het fijn om samen te lachen en even later gewoon weer te kunnen praten over wat je bezighoudt.

Lachen maakt het moeilijke niet ongedaan. Het laat je voelen dat er naast het moeilijke nog meer leven is.

Samen lachen brengt je soms dichterbij dan veel woorden

Denk eens aan de mensen met wie je het gemakkelijkst kunt lachen. Vaak zijn dat ook de mensen bij wie je je niet voortdurend afvraagt hoe je overkomt. Een verhaal mag mislukken, je mag iets onhandigs zeggen en wanneer je jezelf een beetje voor gek zet, wordt de sfeer er meestal alleen maar prettiger van.

Dat betekent niet dat gedeeld plezier automatisch zorgt voor diepe verbondenheid. Daarvoor zijn ook belangstelling, eerlijkheid en aandacht nodig. Maar humor kan het contact ontspannen. Je hoeft even geen rol vol te houden en merkt dat de ander je ook zonder dat allemaal graag om zich heen heeft.

Soms ontstaat het plezier zelfs op een moment waarop je samen niet erg gezellig bezig was. Je probeert met iemand een kast in elkaar te zetten. De gebruiksaanwijzing ziet er overzichtelijk uit, totdat blijkt dat jullie een plank twee stappen geleden verkeerd hebben gemonteerd. Na een tijdje zwijgend prutsen houdt een van jullie het overgebleven schroefje omhoog en vraagt: ‘Denk je dat dit onderdeel voor de zekerheid is?’

Het schroefje lost niets op. Die opmerking ook niet. Toch wordt de stemming anders en lukt het ineens weer om samen verder te gaan.

Juist die gedeelde momenten kunnen een relatie kleur geven. Niet alles wat mensen bij elkaar brengt, hoeft voort te komen uit een belangrijk gesprek. Soms is het voldoende dat je allebei plezier hebt in wat er gebeurt.

💡 Bij wie zou jij graag weer eens een avond willen hebben waarop het vooral gezellig mag zijn, zonder dat er iets geregeld of besproken hoeft te worden?

Lachen is goed voor je, maar het hoeft niet nuttig te zijn

Dat plezier en lachen iets met je welzijn kunnen doen, is meer dan alleen een prettig idee. Onderzoek naar humor, positieve emoties en sociale verbondenheid wijst op mogelijke voordelen voor de manier waarop we spanning ervaren en met moeilijke omstandigheden omgaan. Tegelijkertijd zijn de precieze effecten op bijvoorbeeld hormonen, weerstand en lichamelijk herstel niet zo eenvoudig of voor iedereen gelijk vast te stellen.

Maar ergens is het ook vermakelijk dat we zelfs voor lachen graag een overtuigend lijstje voordelen willen hebben, alsof een gezellige avond pas geslaagd is wanneer we kunnen aantonen dat onze gezondheid er meetbaar op vooruit is gegaan.

We leven in een tijd waarin bijna alles ergens goed voor moet zijn. Wandelen voor je conditie. Lezen voor je ontwikkeling. Slapen om morgen beter te presteren. Zelfs ontspannen krijgt soms de opdracht om ons productiever te maken.

Natuurlijk is het fijn wanneer iets wat plezier geeft ook gezond blijkt te zijn. Alleen zou het jammer zijn wanneer we daarmee dezelfde gewoonte op plezier toepassen die het eerder naar de achtergrond duwde: de eis dat het ergens toe moet dienen.

Een avond vol gelach mag waardevol zijn zonder dat je de volgende ochtend merkbaar fitter bent. Een hobby mag je leuk vinden terwijl je er niet bijzonder goed in wordt. En een ontmoeting hoeft geen belangrijk inzicht op te leveren om toch iets voor je te betekenen.

Misschien is dat juist het bevrijdende aan plezier. Heel even hoeft je leven niet beoordeeld te worden op wat je hebt bereikt.

Wat er verandert wanneer plezier weer ruimte krijgt

Meer plezier betekent niet dat je voortaan iedere dag iets leuks moet organiseren. Wie zich al voortdurend opgejaagd voelt, zit waarschijnlijk niet te wachten op een nieuwe opdracht om vooral voldoende te genieten.

Maar er zijn momenten waarop je merkt dat je vanzelf opnieuw in de stand van nuttig bezig zijn schiet. Je wilt een uitnodiging afslaan terwijl je eigenlijk zin hebt om mee te gaan. Je staat op van tafel omdat er nog iets gedaan moet worden, terwijl het gesprek net gezellig wordt. Of je betrapt jezelf erop dat je een middag waarop je niets hebt gepresteerd eigenlijk niet goed besteed vindt.

Op zo’n moment kun je onderzoeken of die verplichting werkelijk zo dringend is als je hoofd beweert. Misschien moet er inderdaad iets gebeuren. Maar het kan ook zijn dat je vooral gehoorzaamt aan een oude gewoonte die je nauwelijks nog bevraagt.

Soms kies je er dan voor om toch nog even te blijven zitten. Niet omdat plezier belangrijker is dan alles, maar omdat het net zo goed een plaats verdient in jouw leven als de dingen die je allemaal moet regelen.

Misschien maakt iemand opnieuw een grap die nergens op slaat. Misschien ontspint zich een gesprek waarvan je pas achteraf beseft hoe fijn het was. De wereld draait intussen gewoon door, ook zonder dat jij ieder moment probeert alles in goede banen te leiden.

Wie alleen bezig is het leven draaiende te houden, kan vergeten hoeveel er onderweg te beleven valt.

Dat is de beweging die ik in plezier en lachen zie. Er wordt ruimte gemaakt voor wie je bent, los van wat je moet bewijzen, oplossen of controleren. Je doet weer iets omdat het prettig is om te leven, niet omdat er een resultaat tegenover moet staan.

En de volgende keer dat iemand aan tafel aankondigt dat hij zijn verhaal écht kort zal houden? Dan weet je inmiddels dat de avond nog verrassend leuk kan worden.

En jij? Waar loop jij steeds opnieuw tegenaan?

Misschien begrijp je heel goed wat er speelt. Maar toch blijven dezelfde gedachten, gevoelens of patronen terugkomen.

Wat blijf jij vasthouden?

Conclusie: plezier hoort bij het leven zelf

Plezier en lachen veranderen niet alles wat moeilijk is. Je verantwoordelijkheden verdwijnen er niet door en verdriet laat zich niet weggrappen. Maar lachen kan spanning verzachten, mensen verbinden en je weer laten ervaren hoeveel er in het leven gebeurt buiten alles wat je probeert te regelen.

Misschien ben je gewend dat plezier moet wachten tot het werk gedaan is, de zorgen verdwenen zijn of alles weer onder controle voelt. Dan kan het waardevol zijn om te ontdekken hoeveel van die voorwaarden je jezelf hebt opgelegd.

Je mag verantwoordelijkheid nemen én genieten. Je mag een moeilijke tijd doormaken én af en toe hartelijk lachen. Het leven vraagt nu eenmaal veel van ons, maar het hoeft niet voortdurend iets van ons te vragen.

Verder ontdekken waar lichtheid weer ruimte kan krijgen

Plezier laat zich niet afdwingen, maar het kan verrassend dichtbij zijn. Soms verschijnt het wanneer je niet langer alles zo zwaar maakt, weer nieuwsgierig durft te zijn naar iets onbekends of gewoon werkelijk aanwezig bent bij wat zich aandient. De volgende drie blogs verdiepen ieder een andere kant van die ruimte, zonder van genieten opnieuw een opdracht te maken.

• Loslaten voor beginners: je hoeft niet overal een ding van te maken
  Een ongemakkelijke vergissing of een onhandige opmerking kan in je hoofd uitgroeien tot een veel groter verhaal dan nodig is. Dit blog laat met humor zien hoe bevrijdend het kan zijn wanneer je niet iedere gebeurtenis steeds opnieuw hoeft op te pakken.
• Perspectief van mogelijkheden: wat een kind ziet en wij vaak vergeten
  Kinderen kunnen helemaal opgaan in iets wat ze doen, zonder zich voortdurend af te vragen of het verstandig, nuttig of haalbaar is. Dit blog nodigt je uit opnieuw ruimte te geven aan nieuwsgierigheid en mogelijkheden die je misschien te snel hebt uitgesloten.
• Klein geluk: waarom gewone momenten meer betekenen dan je denkt
  Een onverwachte lach, een prettig gesprek of samen genieten van iets onbenulligs kan veel betekenis hebben. Dit blog laat zien waarom juist gewone ervaringen waardevol kunnen zijn wanneer je er werkelijk aandacht aan geeft.

Veelgestelde vragen over plezier, lachen en gezond leven

Waarom zijn plezier en lachen belangrijk in het leven? Plezier en lachen kunnen ontspanning en verbondenheid brengen en maken het leven meer dan een opeenvolging van verantwoordelijkheden. Ze zijn ook waardevol wanneer ze geen duidelijk doel dienen of direct iets oplossen.

Is lachen gezond voor je lichaam en geest? Lachen gaat gepaard met lichamelijke reacties en kan helpen om spanning anders te ervaren. Onderzoek suggereert voordelen voor welzijn en stressbeleving, maar niet alle vaak genoemde effecten op de lichamelijke gezondheid zijn even stevig aangetoond.

Mag ik lachen terwijl ik verdriet of zorgen heb? Ja, verdriet en plezier kunnen naast elkaar bestaan. Een moment van lachen betekent niet dat je problemen minder belangrijk vindt of je gevoelens niet serieus neemt.

Waarom voel ik me soms schuldig als ik iets leuks doe? Misschien heb je geleerd dat je eerst hard moet werken, nuttig moet zijn of alles moet afronden voordat je mag genieten. Door die overtuiging te herkennen, kun je onderzoeken of dat werkelijk een regel is waaraan je wilt blijven vasthouden.

Hoe maak ik meer ruimte voor plezier zonder er een verplichting van te maken? Sta af en toe stil bij iets waar je werkelijk zin in hebt en bij de voorwaarden die je eraan verbindt. Soms is er al ruimte voor plezier wanneer je niet automatisch naar het volgende klusje doorschakelt.