Burn-out en het interne gevecht met jezelf — hoe loslaten ruimte maakt voor rust en kracht

Burn-out ontstaat niet alleen door werkdruk, maar vooral door het interne gevecht tussen wat je van jezelf moet en wat je lijf al veel eerder aangeeft. In dit blog ontdek je hoe patronen als pleasen, perfectionisme en controle je langzaam uitputten, en wat er verandert als je stap voor stap leert loslaten wat niet meer van jou is om te dragen. Zo ontstaat er ruimte voor meer rust, helderheid en kracht in je dagelijks leven.

Drie vragen om even bij stil te staan 

• Waar in mijn leven ga ik nog door terwijl mijn lichaam eigenlijk stop zegt? → Laat je lijf even eerlijk aan het woord en merk waar je spanning, vermoeidheid of leegte voelt. 
• Op welke momenten houd ik vast aan rollen of verwachtingen die niet meer kloppen voor mij? → Kijk waar je vooral doet wat “hoort”, terwijl je diep vanbinnen iets anders zou willen. 
• Wat zou er vandaag veranderen als ik één ding niet meer zou dragen dat eigenlijk niet van mij is? → Sta stil bij één concrete situatie en voel hoe het zou zijn om daar een stukje los te laten.

Het interne gevecht met jezelf

Je zit aan het eind van de dag op de bank. Je hoofd draait nog op volle toeren, maar je lijf is op. Je voelt het in je borst, in je schouders, in je kaken. Morgen moet je weer verder, dus je schuift het gevoel weg en gaat dóór. Tot het niet meer gaat.

Burn-out voelt vaak alsof je wordt neergehaald door werkdruk, targets en agenda’s. Maar onder die laag speelt iets anders mee: een voortdurend intern gevecht. Tussen wat jij van jezelf vindt dat je moet doen en wat je lichaam al veel eerder aangeeft. Tussen voldoen aan verwachtingen en trouw zijn aan jezelf.

Juist in die onderstroom ontstaat uitputting. Niet alleen door wat er buiten jou gebeurt, maar vooral door hoe streng je vanbinnen met jezelf omgaat.

De onderstroom van burn-out — wat er in jou gebeurt als je maar doorgaat

Burn-out begint zelden op de dag dat je instort. Meestal bouwt het zich in alle stilte op. Je negeert moeheid, schuift signalen vooruit en zet nog een tandje bij. Tot op een ochtend je in de auto zit op weg naar je werk en je handen ineens aan het stuur blijven hangen. De tranen schieten in je ogen, je borst voelt dicht en er komt geen beweging meer in. Je kunt niet meer doen alsof het wel gaat. Van buiten leek je het lang goed te doen. Van binnen raak je langzaam jezelf kwijt.

Je lijf geeft allang signalen: oppervlakkige adem, spanning in je buik, slecht slapen, een kort lontje. Maar je hoofd is vaak sterker: je praat het recht, je vergelijkt jezelf met anderen ("die kunnen het toch ook?") en je houdt jezelf voor dat het nu eenmaal zo is.

Onder die laag zitten patronen waar je je ooit aan vastgehouden hebt om je staande te houden: hard werken, verantwoordelijkheid nemen, zorgzaam zijn, alles onder controle houden. Op een bepaald moment blijven die patronen echter aanstaan, ook als het niet meer klopt — en juist dat vasthouden begint je langzaam op te breken.

Burn-out gaat dan minder over hoeveel je doet, en meer over wat je vanbinnen voortdurend van jezelf vraagt.

"Niet je agenda, maar de manier waarop jij met jezelf omgaat, bepaalt hoe diep je uitgeput raakt."

💡 Als je eerlijk voelt: waar zegt je lichaam al langer "stop", terwijl je hoofd nog "doorgaan" roept?

Als je merkt dat je al een tijd signalen wegduwt, kan het helpend zijn om eerst beter te zien wat je lichaam je precies probeert te vertellen. Kleine verschuivingen in je energie, stemming of lijf zijn vaak de eerste aanwijzingen dat je meer draagt dan goed voor je is. Door die signalen serieus te nemen, kun je eerder bijsturen in plaats van door te lopen tot je omvalt. Lees meer in: Burn-out: herken de eerste signalen — en voorkom uitputting met kleine stappen van loslaten.

Moeite met nee zeggen — hoe je jezelf langzaam uitput

Veel mensen die tegen een burn-out aanlopen, herkennen dit: je zegt ja terwijl alles in jou nee zegt. Niet omdat je zo graag wilt, maar omdat je bang bent voor de gevolgen als je het níet doet.

Een collega vraagt je om een extra project op je te nemen, terwijl je agenda al overvol is. Je voelt een korte aarzeling in je buik. Je weet dat het eigenlijk niet past. Toch hoor je jezelf ja zeggen, omdat je bang bent om lastig te zijn, om kansen mis te lopen, of om anderen teleur te stellen.

Op het moment zelf lijkt het een kleine keuze. Maar elke keer dat je je grenzen overschrijdt, houd je vast aan het beeld dat je sterk, beschikbaar en makkelijk moet zijn — en loop je een stukje verder bij jezelf vandaan. Je draagt meer dan je lijf aankan, terwijl je naar buiten toe juist laat zien dat je het wel redt.

Thuis gebeurt vaak hetzelfde. Je zegt ja tegen een verjaardag, een etentje of nog een klus in huis, terwijl je eigenlijk een avond op de bank nodig hebt om bij te komen. In plaats van ruimte te laten voor wat jij nodig hebt, houd je jezelf op de been. Loslaten zou betekenen dat je iemand moet teleurstellen, en precies dát voelt nog spannend.

"Elke keer dat je ja zegt tegen iets wat je uitput, zeg je onbewust nee tegen jezelf."

💡 Welke situaties herken je waarin je automatisch ja zegt, terwijl je vanbinnen voelt dat het eigenlijk een nee is?

Perfectionisme als houvast — en waarom het je juist uitput

Perfectionisme lijkt vaak een kwaliteit: je levert goed werk, je bent scherp, je laat niets liggen. Maar onder die laag zit meestal een ander verhaal: de angst om niet goed genoeg te zijn.

Je maakt een presentatie en blijft maar schaven. Nog een versie, nog een aanpassing, nog een detail dat beter kan. Je lijf is moe, je schouders voelen gespannen, je ogen branden. Toch ga je door, omdat het nog niet "goed genoeg" voelt.

Perfectionisme geeft schijncontrole: zolang jij alles tot in detail in de gaten houdt, lijkt het veilig. Maar het kost je onnoemelijk veel energie. Je gunt jezelf geen rust, omdat het altijd beter kan. En als het klaar is, schuif je het direct aan de kant en richt je je op het volgende.

"Perfectionisme belooft veiligheid, maar levert vooral spanning op. Het laat je nooit voelen dat het genoeg is."

💡 Waar merk jij dat je blijft doorwerken tot het perfect is, terwijl je lijf je allang heeft verteld dat het genoeg is?

Angst om teleur te stellen — als je jezelf vergeet in het zorgen voor anderen

De angst om anderen teleur te stellen kan je leven stilletjes gaan regeren. Je wilt dat je leidinggevende tevreden is, dat collega’s je aardig vinden, dat klanten blij zijn. En ergens tussendoor hoop je dat er ook nog iets voor jou overblijft.

Je werkt structureel langer door dan gezond voor je is, pakt taken op die niet van jou zijn en probeert steeds rekening te houden met wat anderen nodig hebben. In het weekend race je misschien langs ouders, schoonfamilie en afspraken die je eigenlijk niet meer trekken. Je zegt tegen jezelf dat het nu eenmaal zo hoort, terwijl je lijf allang aangeeft dat het te veel is.

Intussen schuif je je eigen behoeften vooruit: rust, tijd voor jezelf, dingen die jou voeden. Je houdt vast aan het beeld van de betrouwbare, sterke, zorgzame versie van jezelf. Van buiten lijk je loyaal en betrokken. Van binnen droog je op.

"Als je vooral bezig bent om anderen niet teleur te stellen, is de grootste teleurstelling vaak dat jij jezelf kwijtraakt."

💡 Op welke momenten in je week merk je dat je vooral bezig bent met voldoen aan verwachtingen van anderen, en niet met wat jou werkelijk goed doet?

De drang naar controle — als loslaten voelt als gevaar

Voor veel mensen voelt controle als veiligheid. Zolang jij overzicht hebt, alles kunt plannen en alle risico’s in beeld zijn, lijkt het leven behapbaar. In periodes van stress gaat de behoefte aan controle vaak omhoog.

Je probeert alle details van een project in de gaten te houden. Je checkt je mail steeds opnieuw, stuurt dingen bij, controleert werk van anderen. Elk onverwacht geluid in je agenda kan je hartslag omhoog jagen. Je raakt geïrriteerd als iets anders loopt dan jij bedacht had.

Thuis gaat het vaak op dezelfde manier. De was moet opgeruimd, het huis netjes, iedereen op tijd, het liefst zonder rommel of vertraging. Je houdt je vast aan lijstjes, planning en controle, omdat loslaten voelt als gevaar: als jij het niet bewaakt, valt alles uit elkaar.

De paradox is dat controle op de korte termijn rust lijkt te geven, maar op de lange termijn juist spanning opbouwt. Je staat nooit meer uit, want er kan altijd iets misgaan. Je lijf zit voortdurend in een soort waakstand.

"Hoe meer je alles onder controle wilt houden, hoe minder ruimte er overblijft om te ademen."

💡 Waar merk jij dat je zo aan het sturen en controleren bent, dat je nauwelijks nog echt aanwezig bent in het moment zelf?

Identificatie met werk en prestaties — als jij samenvalt met wat je doet

Burn-out raakt vaak diep omdat het niet alleen over werk gaat, maar over wie je denkt te zijn. Als jouw zelfwaarde sterk gekoppeld is aan prestaties, wordt elk haperen in je functioneren een aanval op wie jij bent.

Je rondt een belangrijk project af, maar in plaats van voldoening voel je leegte. Je denkt meteen aan wat beter kon, waar je steken hebt laten vallen, wat een ander wellicht van je vindt. Complimenten komen nauwelijks binnen.

Als je eigenwaarde vooral zit in wat je doet, is er weinig ruimte om mens te zijn. Moe, zoekend, onzeker, lerend. Dan moet je het altijd goed doen, anders klopt er iets niet.

"Zolang je jezelf verwart met je prestaties, is rust altijd iets voor later."

💡 Hoe zou je leven eruitzien als je niet meer alleen zou kijken naar wat je doet, maar ook naar wie je bent als je niets presteert?

Bewust worden van jouw patronen — de eerste stap naar ruimte

Herstel begint niet bij harder je best doen, maar bij eerlijk kijken naar wat er in jou gebeurt. Niet met een rood potlood, maar met nieuwsgierigheid.

Stel jezelf bijvoorbeeld vragen als:

• Wanneer zeg ik ja terwijl ik eigenlijk nee bedoel?
• Wanneer voel ik mijn lijf verstrakken als iets niet perfect lijkt?
• Waar laat ik mijn eigen behoeften structureel achteraan komen?

Een kleine oefening: Neem vandaag één kort moment waarop je bewust stopt met doorgaan. Leg je telefoon weg, adem een paar keer rustig in en uit en voel je lichaam: je schouders, je borst, je buik. Vraag jezelf zachtjes:

Hoe gaat het echt met mij, los van wat ik allemaal moet?

Je hoeft niets op te analyseren of op te lossen. Het gaat er alleen om dat je eerlijk ziet wat er speelt. Bewustwording is geen luxe, maar een vorm van innerlijke eerlijkheid.

"Zodra je ziet wat jou vanbinnen opbrandt, ontstaat er ruimte om anders te kiezen."

💡 Welke patronen herken je direct als je zo naar jezelf kijkt: ja zeggen, controleren, pleasen, bewijzen, of iets anders?

Het proces van loslaten — van vechten naar verzachten

Loslaten in burn-out gaat niet alleen over minder werken of een tijdje vrij nemen. Het gaat vooral over de innerlijke regels en overtuigingen die je uitputten. Dat is spannend, omdat ze vaak lang jouw houvast zijn geweest.

Loslaten kan betekenen:

• dat je niet meer altijd de redder of probleemoplosser bent;
• dat "goed genoeg" soms echt genoeg is;
• dat je niet meer overal ja op zegt, ook al vinden mensen daar iets van;
• dat je je lijf serieus gaat nemen als het stop zegt.

Dat vraagt geen harde ingreep, maar wel kleine, consequente keuzes. Bijvoorbeeld:

• je besluit dat je één avond per week geen werk meer aanraakt, hoe onrustig dat eerst ook voelt;
• je stuurt een eerlijke mail waarin je aangeeft dat een deadline niet haalbaar is zonder dat het ten koste gaat van je gezondheid;
• je oefent met een kort en duidelijk nee, zonder uitleg of excuus.

Je merkt dan misschien hoe je lichaam protesteert: spanning in je keel, onrust in je buik, gedachten die roepen dat je het niet kunt maken. Daar zit precies de beweging van vasthouden naar loslaten.

"Loslaten is niet opgeven, maar stoppen met vechten tegen wat jouw lichaam al lang weet."

💡 Wat is één concrete situatie waarin jij vandaag iets kunt loslaten: een verwachting, een taak, een rol die je eigenlijk niet meer kunt dragen?

Wat er verandert als je leert loslaten — rust, helderheid en meer draagkracht

Door interne triggers als perfectionisme, pleasen en controle stap voor stap los te laten, verandert de kwaliteit van je leven. Niet in één keer, maar merkbaar in de onderstroom.

Je merkt bijvoorbeeld:

• dat je adem wat dieper zakt;
• dat je sneller voelt wanneer iets niet goed voor je is;
• dat je minder vaak over je grenzen schiet;
• dat je niet meer op elk verzoek automatisch ja zegt.

De buitenwereld ziet misschien vooral dat je "rustiger" wordt. Jij voelt vanbinnen dat je eerlijker wordt naar jezelf. Je doet nog steeds je werk, bent nog steeds betrokken, maar niet meer ten koste van alles.

Loslaten maakt je niet zwakker. Juist door minder te dragen dan je gewend was, wordt jouw draagkracht helderder en betrouwbaarder. Je gaat voelen wat echt van jou is — en wat niet.

"Wanneer je loslaat wat niet van jou is om te dragen, blijft er meer kracht over voor wat er wél toe doet."

Als je merkt dat spanning niet alleen je energie, maar ook je lijf en gezondheid begint te raken, wordt loslaten meer dan een luxe. Langdurige stress zet je lichaam voortdurend in een stand van paraatheid, met gevolgen voor je hart, je slaap en zelfs je levensverwachting. Door anders met stress om te gaan en minder te dragen dan je gewend bent, maak je ruimte voor herstel van binnenuit. Lees meer in: Stress en Levensverwachting: Het Belang van Loslaten.

💡 Hoe zou jouw dag eruitzien als je alleen nog zou dragen wat werkelijk bij jou hoort?

Conclusie: Naar een gezonder zelf — leven vanuit kracht in plaats van uitputting

Burn-out legt pijnlijk bloot waar jij jezelf bent kwijtgeraakt in moeten, presteren, zorgen voor anderen en het eindeloos vasthouden aan rollen die niet meer kloppen. Dat is confronterend, maar ook een uitnodiging.

Door je patronen te herkennen en stap voor stap los te laten, maak je ruimte voor een andere manier van leven:

• met meer rust in je lijf;
• met keuzes die kloppen bij jouw grenzen en verlangens;
• met werk dat belangrijk mag zijn, maar niet langer bepaalt wat jij waard bent.

Je hoeft daarvoor niet in één keer alles anders te doen. Het begint bij eerlijkheid naar jezelf, bij kleine momenten van stoppen, voelen en opnieuw kiezen.

Vrijheid begint niet bij méér doen, maar bij minder vasthouden.  

Begin met loslaten, stap voor stap →

"Loslaten is de beweging van overleven naar leven. Niet alles hoeft meer, maar wat klopt, mag blijven."

Ontdek meer...

Hier zijn enkele andere artikelen die je verder kunnen begeleiden in het loslaten van stress en het verbeteren van je welzijn:

• Wat je lichaam zegt over angst: Signalen herkennen en loslaten
  Leer hoe je fysieke signalen van angst kunt herkennen en deze kunt gebruiken als aanknopingspunten om los te laten.
• Hypochondrie: Hoe je overmatige gezondheidszorgen kunt beheersen
  Ontdek hoe je angst voor ziektes kunt loslaten en meer innerlijke rust kunt ervaren.
• Hoe je hersenen je helpen om dingen los te laten
  Ontdek hoe je brein werkt bij het proces van loslaten en hoe je dit in je voordeel kunt gebruiken.
• Gezonde vs. ongezonde stress: Wetenschappelijke inzichten
  Lees wetenschappelijke onderzoeken over het verschil tussen gezonde en ongezonde stress en hoe loslaten een sleutelrol speelt.

Veelgestelde vragen over burn-out en loslaten

Hoe weet ik of ik “gewoon moe” ben of echt richting burn-out ga? Gewoon moe zijn herstelt meestal na een paar goede nachten slapen en wat rust. Bij burn-out merk je dat de vermoeidheid dieper zit: je concentratie blijft slecht, je hebt minder plezier in dingen die je normaal leuk vindt, kleine taken voelen groot en je lijf blijft gespannen, ook in het weekend of op vrije dagen. Vaak hoor je jezelf denken: "Ik kan niet meer", terwijl je toch doorgaat.

Waarom is het zo moeilijk om te stoppen met pleasen en perfect zijn? Omdat die patronen je ooit hebben geholpen om je veilig, gezien of gewaardeerd te voelen. Je hebt geleerd dat hard werken, aardig gevonden worden en het goed doen voorwaarden zijn om er te mogen zijn. Loslaten voelt dan alsof je iets riskeert: afwijzing, kritiek of het beeld van jezelf als “sterk” of “betrouwbaar”. Daarom voelt vasthouden veiliger dan het in werkelijkheid is.

Helpt het om minder te werken als de oorzaken van mijn burn-out vooral intern zijn?
Minder werken kan tijdelijk lucht geven, maar als de interne patronen hetzelfde blijven, bouwt de spanning zich vaak weer op zodra je ritme toeneemt. Echte verandering vraagt dat je kijkt naar wat jou vanbinnen opbrandt: ja zeggen terwijl je nee voelt, alles willen controleren, je waarde koppelen aan prestaties. Rust in je agenda helpt, maar rust in hoe je met jezelf omgaat is uiteindelijk belangrijker.

Wat betekent “loslaten” concreet als je midden in een burn-out zit? Loslaten betekent niet dat je overal mee stopt of je verantwoordelijkheid neerlegt. Het is de beweging van vechten naar verzachten: stoppen met over je grenzen gaan, eerlijk zijn over wat niet meer gaat, minder dragen dan je gewend was en je lijf weer serieus nemen. Dat begint vaak heel klein: één taak niet meer oppakken, één eerlijk gesprek voeren, één avond echt vrij laten zijn.

Kan ik dit proces alleen doen, of heb ik daar begeleiding bij nodig? Een deel kun je zelf doen: stilvallen, luisteren naar je lichaam, patronen herkennen, kleine andere keuzes maken. Maar omdat burn-out zo verweven is met oude overtuigingen en rollen, helpt het vaak als iemand met je meekijkt. Iemand die je helpt onderscheid maken tussen wat van jou is en wat je bent gaan dragen, en die je ondersteunt bij het stap voor stap loslaten. Niet omdat je het niet alleen kúnt, maar omdat je het jezelf niet meer hóeft te laten uitzoeken.

Wekelijks een helder moment van rust en richting

Ontvang wekelijks inspiratie over loslaten, innerlijke vrijheid en persoonlijke groei — rustig, zuiver en rechtstreeks in je mailbox. Afmelden kan op elk moment

Groet,

Gerrit