Egocentrisme overstijgen: ruimte maken voor meer dan je eigen perspectief

Egocentrisme betekent niet dat je egoïstisch, arrogant of narcistisch bent. Het is de menselijke neiging om wat er gebeurt eerst vanuit jezelf te begrijpen: vanuit wat jij voelt, verwacht, vreest, nodig hebt en eerder hebt meegemaakt. Dat wordt beperkend wanneer jouw interpretatie ongemerkt de maatstaf wordt voor de hele werkelijkheid.

Je merkt dat bijvoorbeeld wanneer een opmerking onmiddellijk als kritiek voelt, wanneer je vooral je goede bedoeling verdedigt terwijl de ander probeert uit te leggen welk effect iets op hem had, of wanneer je tijdens een gesprek zo bezig bent met jouw eigen antwoord dat je nauwelijks nog hoort wat er werkelijk wordt gezegd. Daardoor kunnen gesprekken steeds in dezelfde verdediging vastlopen, voel je je sneller miskend en kunnen relaties verharden terwijl beide mensen overtuigd raken van hun eigen versie.

Egocentrisme overstijgen betekent daarom niet dat je jezelf minder belangrijk maakt. Het betekent dat je jouw ervaring serieus neemt zonder iedere verklaring die daarbij verschijnt meteen voor de hele waarheid te houden. Wanneer je jouw verhaal iets losser kunt vasthouden, ontstaat ruimte om opnieuw te kijken, beter te luisteren en te ontdekken wat er naast jouw perspectief nog meer zichtbaar kan worden.

Drie vragen om even bij stil te staan

• Wanneer merk jij dat je tijdens een gesprek vooral bezig raakt met wat de woorden van de ander over jóu zeggen? → Juist daar kan jouw eigen verhaal zoveel ruimte innemen dat het moeilijker wordt om werkelijk te horen wat de ander probeert te vertellen.
• Aan welke verklaring houd jij gemakkelijk vast wanneer iemand een situatie anders beleeft dan jij? → Misschien bescherm je daarmee niet alleen je gelijk, maar ook je zelfbeeld, je goede bedoeling of de geruststelling dat jij precies begrijpt wat er gebeurt.
• Wat zou er veranderen wanneer jouw ervaring volledig serieus mag zijn zonder dat jouw eerste verklaring meteen de hele werkelijkheid hoeft te beschrijven? → Dan ontstaat ruimte voor een tweede perspectief zonder dat jij jezelf daarvoor hoeft weg te cijferen.

Wanneer de ervaring van de ander onmiddellijk iets over jou lijkt te zeggen

Je zit met je partner aan tafel en het gesprek komt op iets wat eerder die week gebeurde. Halverwege zegt de ander: “Ik voelde me toen eigenlijk niet echt gehoord door jou.”

Vrijwel onmiddellijk herinner je je die avond. Je hebt juist lang geluisterd, vragen gesteld en geprobeerd mee te denken. Misschien ben je zelfs later naar bed gegaan omdat het gesprek nog niet klaar was.

De woorden van je partner botsen daardoor met hoe jij jezelf op dat moment hebt ervaren. Nog voordat je goed hebt onderzocht wat de ander bedoelt, voel je al de neiging om uit te leggen dat je juist ontzettend je best hebt gedaan.

Daar hoeft niets kwaadaardigs of uitzonderlijks in te zitten. Wanneer iemand iets zegt wat niet aansluit bij het beeld dat jij van je eigen gedrag hebt, wil je dat verschil begrijpen of rechtzetten.

Toch kan er in die paar seconden iets belangrijks gebeuren. De ander probeert iets te vertellen over zijn ervaring, terwijl jouw aandacht al verschuift naar de vraag of jij wel eerlijk wordt beoordeeld.

De oorspronkelijke boodschap was: Ik voelde me niet gehoord.

Wat jij kunt gaan horen is: Jij hebt niet goed geluisterd en bent dus geen betrokken partner.

Vanaf dat moment gaat het gesprek gemakkelijk minder over wat er tussen jullie gebeurde en steeds meer over de vraag welke versie klopt.

Dat is een alledaagse vorm van egocentrisme. Niet omdat jij alleen met jezelf bezig bent, maar omdat jouw eigen ervaring zo snel het middelpunt wordt van waaruit je beoordeelt wat de ander vertelt.

Misschien heb jij werkelijk geluisterd en voelde de ander zich toch niet gehoord. Die twee ervaringen kunnen tegelijkertijd bestaan zonder dat één ervan onmiddellijk hoeft te verdwijnen.

“Ruimte voor een ander perspectief ontstaat niet wanneer jij jouw ervaring opgeeft, maar wanneer zij niet langer alles hoeft te verklaren.”

Egocentrisme is niet hetzelfde als egoïsme

Het woord egocentrisme klinkt al snel als een karakteroordeel. We denken aan iemand die zichzelf belangrijker vindt dan anderen, voortdurend aandacht vraagt of nauwelijks rekening houdt met wat andere mensen nodig hebben.

In deze blog bedoel ik iets fundamentelers en menselijkers.

Je beleeft de wereld vanuit één plek: vanuit jezelf. Je kent jouw gedachten rechtstreeks, voelt jouw spanning van binnenuit en weet welke intentie achter jouw gedrag zat. Bij een ander beschik je niet over diezelfde toegang. Je ziet gedrag, hoort woorden en probeert vervolgens te begrijpen wat daarachter zit.

Daardoor bestaat er altijd een verschil tussen wat je over jezelf weet en wat je over een ander moet afleiden.

Wanneer je tijdens een vergadering een voorstel presenteert waarop nauwelijks wordt gereageerd, weet jij hoeveel werk erin zit en hoe spannend je het vond om het voor te leggen. De stilte van de anderen kan daardoor gemakkelijk worden ingevuld als afwijzing, desinteresse of gebrek aan waardering.

Misschien is dat inderdaad wat er gebeurt, maar misschien denken de anderen nog na, is iemand afgeleid of begrijpen ze nog niet precies wat je bedoelt.

Dat je onmiddellijk betekenis vormt, is op zichzelf niet het probleem. Ons hoofd doet dat voortdurend om snel grip te krijgen op situaties.

Het wordt beperkend wanneer je vergeet dat die eerste betekenis mede vanuit jouw binnenwereld is ontstaan.

Dan reageer je niet alleen op wat er gebeurt, maar ook op de werkelijkheid die jouw hoofd ervan heeft gemaakt. Hoe vaker dat gebeurt zonder dat je het opmerkt, hoe gemakkelijker jouw perspectief samenvalt met de werkelijkheid zelf.

Jouw ervaring is werkelijk, maar jouw verklaring vraagt soms nog onderzoek

Dat onderscheid lijkt subtiel, maar maakt in gesprekken en relaties veel verschil.

Wanneer jij je niet serieus genomen voelt, is die ervaring werkelijk. Je hoeft jezelf niet wijs te maken dat je niets voelt of dat het er niet toe doet.

Maar uit die ervaring volgt nog niet automatisch dat de ander jou bewust niet serieus neemt.

Wanneer een opmerking hard binnenkomt, is ook dat echt. Toch kan er verschil bestaan tussen Ik ervaar dit als kritiek en Jij probeert mij te bekritiseren.

Juist daar spelen aannames en overtuigingen een belangrijke rol. Ze geven voortdurend betekenis aan wat we waarnemen en zorgen er soms voor dat we vooral informatie opmerken die past bij wat we al verwachten. In Hoe aannames en overtuigingen je blik op de werkelijkheid kleuren lees je verder hoe zulke interpretaties steviger kunnen worden en uiteindelijk bijna als feiten gaan voelen.

Stel dat je al langer bang bent dat mensen je onvoldoende serieus nemen. Wanneer iemand je tijdens een overleg onderbreekt, kan juist dát moment onmiddellijk gewicht krijgen. Alle gesprekken waarin mensen rustig naar je luisteren vallen minder op, terwijl deze ene onderbreking precies lijkt te bevestigen wat je al vreesde.

Hetzelfde gebeurt wanneer je gelooft dat je iets altijd goed moet kunnen uitleggen. Zodra iemand je verkeerd begrijpt, ontstaat gemakkelijk haast om jouw bedoeling recht te zetten, omdat onbegrip niet alleen vervelend voelt maar ook iets raakt in hoe jij naar jezelf kijkt.

Egocentrisme hoeft dus helemaal niet te betekenen dat je bewust denkt dat alles om jou draait. Het kan veel subtieler ontstaan doordat bijna alles wat gebeurt eerst door jouw eigen geschiedenis, verwachtingen en betekenissen heen gaat.

Vrijheid begint niet wanneer je dat filter uitschakelt. Dat zou onrealistisch zijn. Ze begint wanneer je opmerkt dat je erdoorheen kijkt.

💡 Welke betekenis geef jij gemakkelijk aan het gedrag van een ander, terwijl je eigenlijk nog niet weet of die betekenis klopt?

Wanneer je daar wat langer bij kunt blijven, hoeft je eerste interpretatie niet te verdwijnen. Er kan een tweede mogelijkheid naast komen staan.

Hij respecteert mij niet kan dan bijvoorbeeld veranderen in: Ik merk dat ik mij niet gerespecteerd voel en ik wil begrijpen wat hier precies gebeurde.

Daardoor ontstaat ruimte voor meer dan één verklaring.

Waarom intentie en effect naast elkaar mogen bestaan

Het gesprek met je partner kan hier opnieuw iets zichtbaar maken.

De ander vertelt dat hij zich niet gehoord voelde en jij weet dat je juist met de beste intentie hebt geprobeerd te luisteren. Misschien heb je adviezen gegeven omdat je wilde helpen, vragen gesteld om meer te begrijpen en oplossingen aangedragen omdat je de ander niet met het probleem wilde laten zitten.

Wanneer je dan hoort dat hij zich tóch niet gehoord voelde, kan dat bijna onlogisch lijken. Je bedoelde het immers goed.

Daar ontstaat gemakkelijk een hardnekkige vorm van perspectiefvernauwing: we gebruiken onze bedoeling om het effect van ons gedrag te beoordelen.

Ik wilde je helpen, dus het kan niet kloppen dat jij je niet gehoord voelde.

Ik maakte maar een grapje, dus jij neemt het te zwaar op.

Ik wilde je beschermen, dus mijn bemoeienis kan niet verstikkend zijn geweest.

Maar intentie en effect beantwoorden twee verschillende vragen.

Jouw intentie zegt iets over wat jij probeerde te doen. Het effect zegt iets over wat de ander heeft ervaren.

Die twee kunnen behoorlijk uiteenlopen zonder dat iemand liegt of ongelijk heeft.

Wanneer je partner zegt dat hij zich niet gehoord voelde, hoef je jouw goede bedoeling daarom niet in te trekken. Je hoeft niet te zeggen dat je bewust niet hebt geluisterd wanneer dat niet waar is.

Je kunt bijvoorbeeld antwoorden:

“Ik hoor dat jij je toen niet gehoord voelde. Dat verrast me, omdat ik juist probeerde te helpen. Ik wil graag begrijpen wat ik deed waardoor het voor jou anders voelde.”

Daarmee verdwijnt jouw perspectief niet uit het gesprek. Je erkent alleen dat jouw bedoeling niet automatisch bepaalt wat de ander heeft ervaren.

Dat vraagt vaak meer innerlijke stevigheid dan onmiddellijk verdedigen. Je moet even kunnen verdragen dat jij jezelf als betrokken, zorgvuldig of behulpzaam ervaart terwijl iemand toch last heeft gehad van wat je deed.

Juist daar kan werkelijke ontmoeting ontstaan.

Niet doordat je zegt: jij hebt gelijk en ik zat fout, maar doordat je nieuwsgierig genoeg blijft om te onderzoeken hoe twee verschillende ervaringen uit hetzelfde moment konden ontstaan.

“Je goede bedoeling vertelt waarom jij iets deed. Ze bepaalt niet hoe de ander het heeft ervaren.”

Wat probeer je vast te houden wanneer jouw versie zo belangrijk wordt?

Gelijk willen krijgen lijkt aan de buitenkant vaak het probleem, terwijl het gelijk zelf soms maar de bovenste laag is.

Daaronder kan een zelfbeeld zitten dat je graag intact wilt houden.

Wanneer je jezelf ziet als een betrokken partner, een redelijke collega of een zorgzame ouder, kan kritiek op je gedrag onverwacht hard binnenkomen. Je hoort dan misschien niet alleen: Dit ene moment werkte niet prettig voor mij, maar veel sneller: Jij bent blijkbaar niet zo betrokken, redelijk of zorgzaam als je dacht.

Dan bespreek je niet alleen meer een gebeurtenis. Je probeert tegelijkertijd iets van jezelf overeind te houden.

Bij iemand anders draait het minder om zelfbeeld en meer om controle. Zodra een ander perspectief mogelijk wordt, weet je ineens minder zeker wat er aan de hand is. De vertrouwde verklaring gaf houvast; een andere uitleg brengt opnieuw onzekerheid.

Ook oude pijn kan een rol spelen, zonder dat daar altijd een groot verhaal achter hoeft te zitten. Wie eerder vaak genegeerd is, kan extra alert zijn op tekenen van buitensluiting. Wie geregeld moest vechten om serieus genomen te worden, kan sneller in de verdediging schieten wanneer iemand hem onderbreekt.

Dat helpt om een andere vraag te stellen. Niet alleen: Waarom wil ik zo graag gelijk krijgen? maar ook:

Wat wordt er voor mij onzeker wanneer mijn verklaring misschien niet de enige is?

Misschien gaat het om je waardigheid, je gevoel van controle, het beeld dat je een goed mens bent of de geruststelling dat jij precies weet wat de ander bedoelt.

Hoe scherper je dat ziet, hoe minder je jezelf hoeft te veroordelen voor de reflex om vast te houden. Tegelijk wordt duidelijker wat die reflex je kost.

Want hoe steviger je jouw verklaring vasthoudt, hoe meer die verklaring bepaalt welke nieuwe informatie nog binnen mag komen.

Wanneer een oordeel de ander begint vast te zetten

Ruimte maken voor een ander perspectief betekent niet dat je overal onzeker over moet worden.

We hebben oordelen nodig.

Wanneer iemand drie afspraken niet nakomt, kun je daar iets uit afleiden. Als een collega herhaaldelijk over jouw grens gaat, is het verstandig dat patroon serieus te nemen. En wanneer een relatie je al lange tijd uitput, hoeft openheid niet te betekenen dat je blijft doen alsof alles nog mogelijk is.

Het verschil zit niet tussen wel of niet oordelen.

Het zit in de mate waarin jouw oordeel openblijft voor nieuwe informatie.

Hij heeft drie afspraken niet nagekomen beschrijft gedrag.

Hij is fundamenteel onbetrouwbaar zegt iets veel groters over wie jij denkt dat die persoon is.

Ze onderbrak me drie keer is een waarneming.

Ze heeft totaal geen respect voor mij bevat al een verklaring van haar houding en intentie.

Soms blijkt zo’n conclusie uiteindelijk terecht. Maar wanneer ze te vroeg wordt vastgezet, gaat ze zelf bepalen wat je daarna nog ziet.

In Het verschil tussen oordelen en veroordelen volgens onderzoeken lees je verder hoe een noodzakelijke beoordeling kan verharden tot een conclusie waarin steeds minder plaats overblijft voor context, nuance of verandering.

Ook hier zie je de beweging van vasthouden.

Een vast beeld geeft zekerheid. Je weet wie de ander is, waarom hij iets doet en wat je dus van hem kunt verwachten.

Dat kan bescherming bieden, zeker wanneer je eerder gekwetst bent. Maar die zekerheid heeft soms een prijs: de ander krijgt steeds minder kans om buiten jouw bestaande verhaal te verschijnen.

Loslaten betekent dan niet dat je alles vergeet of iedere keer opnieuw blanco begint. Het betekent dat je verschil blijft maken tussen wat je daadwerkelijk ziet en wat jij daar inmiddels over bent gaan geloven.

Ruimte voor een ander perspectief vraagt niet dat jij minder wordt

Hier ligt een belangrijke grens.

Wanneer jouw perspectief soms te veel ruimte inneemt, is de oplossing niet dat je jezelf minder serieus neemt.

Je eigen ervaring, waarden en grenzen zijn niet het probleem.

Een relatie waarin alleen de ander bepaalt wat waar is, is geen volwassen alternatief voor egocentrisme. Dan verschuift het middelpunt alleen van jou naar de ander.

De beweging is dat er plaats komt voor meer dan één mens.

Je kunt zeggen: “Dit deed pijn bij mij,” zonder daarmee automatisch te zeggen: “Dus jij hebt mij bewust pijn willen doen.”

Je kunt luisteren naar iemand die teleurgesteld in je is zonder diens oordeel volledig over te nemen. Je kunt begrijpen waarom iemand iets anders ziet en daarna nog steeds bij jouw eigen keuze blijven.

In het gesprek met je partner kan dat betekenen dat je werkelijk probeert te begrijpen waarom de ander zich niet gehoord voelde, terwijl je daarna ook vertelt wat jij op dat moment probeerde te doen.

Misschien blijkt dat jouw advies de ander het gevoel gaf dat het probleem zo snel mogelijk opgelost moest worden, terwijl hij vooral behoefte had aan ruimte om zijn verhaal af te maken.

Dat kun je serieus nemen zonder jezelf onmiddellijk een slechte luisteraar te noemen.

Juist wanneer er plaats blijft voor twee mensen ontstaat verbinding. Niet doordat verschillen verdwijnen, maar doordat een verschil niet onmiddellijk hoeft te worden opgelost door één perspectief tot winnaar te maken.

Wanneer je even niet meer het middelpunt hoeft te zijn

Soms merk je pas hoeveel ruimte je eigen gedachten innemen wanneer ze even stiller worden.

Je loopt buiten nadat een gesprek je heeft geraakt. In je hoofd herhaal je wat de ander zei, bedenk je betere antwoorden en probeer je alsnog vast te stellen wie er nu eigenlijk gelijk had.

Terwijl je loopt merk je op een gegeven moment de wind, het licht tussen de bomen of de geluiden van mensen die voorbijgaan. Je voelt hoe je voeten de grond raken en ineens wordt zichtbaar dat de wereld ondertussen gewoon verder bestaat.

Het gesprek is niet verdwenen en wat je voelde evenmin. Alleen is het niet meer het enige wat er bestaat.

Op zo’n moment wordt voelbaar dat jouw gedachten en jouw verhaal niet de hele werkelijkheid zijn. Je staat hier, met wat jou bezighoudt, terwijl er tegelijk een wereld om je heen bestaat die ruimer is dan wat er op dit moment in jou speelt.

Je bent daar niet onbelangrijk.

Je bent alleen niet het middelpunt. Je bent deelnemer.

Dat verschil kun je ook ervaren wanneer iemand anders praat en jij niet onmiddellijk hoeft te zoeken naar jouw eigen vergelijkbare ervaring, wanneer een collega waardering krijgt zonder dat je meteen hoeft te bepalen wat dat over jou zegt, of wanneer iemand anders denkt dan jij zonder dat zijn afwijkende mening jouw eigen positie bedreigt.

Hoe minder ieder moment jouw identiteit hoeft te bevestigen of beschermen, hoe meer je daadwerkelijk kunt zien.

Daarmee doe je jezelf niet tekort. Het geeft juist meer ruimte om volledig aanwezig te zijn.

Loslaten begint wanneer je jouw eerste verhaal even niet hoeft te volgen

Egocentrisme overstijgen klinkt misschien als een grote innerlijke ontwikkeling, terwijl het zich meestal afspeelt in gewone momenten van enkele seconden.

Iemand zegt iets wat je raakt en je merkt dat er direct een reactie opkomt. Misschien voel je irritatie, spanning of de behoefte om jezelf te verdedigen. Tegelijk vormt zich al een gedachte over wat de ander bedoelt en waarom dat niet eerlijk is.

Die eerste reactie hoeft niet weg.

Het lichaam kan aangeven dat er iets belangrijks wordt geraakt, maar vertelt daarmee nog niet automatisch wat er precies aan de hand is. De gedachte die daarna verschijnt kan een waardevolle aanwijzing bevatten, maar hoeft evenmin meteen de definitieve verklaring te worden.

Juist daar ontstaat ruimte tussen wat je ervaart en wat je vervolgens doet.

Je kunt merken dat je geraakt bent, toelaten dat dit onprettig voelt en vervolgens onderzoeken wat je precies hebt gehoord. Misschien ontdek je dat je jouw zelfbeeld probeert te beschermen, bang bent om verkeerd begrepen te worden of zo snel naar een conclusie bent gegaan dat je nauwelijks nog nieuwsgierig bent naar wat de ander werkelijk bedoelde.

Pas daarna ontstaat er een andere keuze.

Je kunt een vraag stellen, zeggen wat jij anders ziet, een grens aangeven of erkennen dat de ander iets laat zien wat je zelf nog niet had gezien.

Dat is de beweging van loslaten die hier voor mij werkelijk telt. Niet jezelf corrigeren tot je geen ego meer hebt, maar jouw eerste verhaal los genoeg kunnen vasthouden om te ontdekken of de werkelijkheid misschien groter is.

“Je hoeft jouw verhaal niet weg te doen. Je hoeft het alleen niet zo stevig vast te houden dat er niets anders naast kan bestaan.”

Misschien raakt dit precies aan wat jij al langer meedraagt.

Niet omdat je het niet begrijpt.
Maar omdat het nog iets met je doet.

Wat je vasthoudt, werkt vaak langer door dan je denkt.

Loslaten begint met stilstaan bij wat er vanbinnen om aandacht vraagt.

Samen kijken wat jou vasthoudt →

Eerst rustig verder lezen? Lees wat loslaten echt betekent .

Conclusie: jouw perspectief hoeft niet te verdwijnen om de wereld groter te laten worden

Je zult de wereld altijd vanuit jezelf ervaren.

Je kunt niet buiten jouw geschiedenis, gevoelens en waarneming gaan staan alsof je volledig neutraal bent. Daar hoeft ook niets aan veranderd te worden.

De vrijheid zit ergens anders.

Ze ontstaat wanneer je eerder begint te herkennen welk deel van een situatie je werkelijk waarneemt en welk deel ondertussen betekenis heeft gekregen vanuit jouw eigen verhaal.

Dan hoef je een opmerking minder snel als oordeel vast te zetten, kan de ervaring van een ander bestaan zonder dat jouw eigen ervaring wordt uitgewist en hoef je niet iedere onzekerheid onmiddellijk op te lossen door vast te stellen wie er gelijk heeft.

Soms blijkt jouw eerste interpretatie uitstekend te kloppen. Soms zie je iets nieuws. En soms ontdek je dat twee perspectieven naast elkaar kunnen blijven bestaan zonder dat één ervan volledig hoeft te verdwijnen.

Daarvoor hoef je jezelf niet minder belangrijk te maken.

Je hoeft alleen jouw verklaring van de werkelijkheid niet zo stevig vast te houden dat de werkelijkheid zelf nergens anders meer heen kan.

Als je verder wilt onderzoeken hoe je ruimte maakt voor meer dan je eigen perspectief

Egocentrisme overstijgen wordt concreter wanneer je onderzoekt waarom een verschil van mening je zelfbeeld soms zo sterk raakt, wat er tijdens een gesprek verandert wanneer je eerste reactie even kan wachten en hoe je ruimte kunt maken voor een ander zonder daarbij jezelf kwijt te raken. Deze drie artikelen verdiepen ieder een andere laag van die beweging.

• Waarom een kwetsbaar zelfbeeld het ego sneller op scherp zet
  Een verschil van mening of kritische opmerking kan veel harder binnenkomen wanneer die raakt aan hoe jij jezelf ziet. Dit kennisbankartikel verdiept waarom een kwetsbaar zelfbeeld sneller tot verdediging, vergelijking of bewijsdrang kan leiden en waarom je ego dan zoveel ruimte gaat vragen.
• Echt luisteren: wanneer jouw antwoord even kan wachten
  Ruimte maken voor een ander perspectief wordt heel concreet tijdens een gesprek. Deze blog laat zien wat er verandert wanneer je jouw advies, verdediging of eigen verhaal niet hoeft te onderdrukken, maar het wel even kunt laten wachten zodat je beter hoort wat de ander werkelijk probeert te zeggen.
• Waarom autonomie en verbondenheid elkaar nodig hebben
  Ruimte maken voor de ander betekent niet dat jij jezelf moet terugnemen of jouw behoeften moet verliezen. Dit kennisbankartikel verdiept waarom autonomie en verbondenheid elkaar juist nodig hebben en hoe werkelijke nabijheid ontstaat wanneer er plaats blijft voor twee mensen.

Veelgestelde vragen over egocentrisme overstijgen en je perspectief verruimen

Wat betekent egocentrisme precies? Egocentrisme betekent hier dat je jouw eigen ervaring en interpretatie gemakkelijk als uitgangspunt gebruikt voor wat er werkelijk gebeurt. Dat is niet hetzelfde als egoïsme of narcisme; het wordt vooral beperkend wanneer je vergeet dat jouw verklaring één perspectief is en niet automatisch de volledige werkelijkheid.

Hoe herken ik egocentrisme in een gesprek? Je kunt het merken wanneer je tijdens het spreken van de ander vooral bezig raakt met jezelf verdedigen, jouw bedoeling uitleggen of bepalen waarom jouw versie klopt. Dat betekent niet dat jouw reactie verkeerd is, maar kan wel aangeven dat er weinig ruimte overblijft om eerst werkelijk te begrijpen wat de ander probeert te zeggen.

Wat is het verschil tussen mijn ervaring en mijn interpretatie? Je ervaring gaat over wat je werkelijk voelt en waarneemt, bijvoorbeeld dat een opmerking je raakt of dat je spanning merkt. Je interpretatie geeft daar betekenis aan, bijvoorbeeld dat de ander jou niet respecteert. Juist die betekenis kan soms nog onderzoek vragen.

Betekent ruimte maken voor de ander dat ik mijn eigen mening moet loslaten? Nee. Je kunt een ander perspectief serieus onderzoeken en daarna nog steeds anders denken, een grens aangeven of bij jouw keuze blijven. De kern is niet dat één van jullie verdwijnt, maar dat er voldoende ruimte blijft om twee ervaringen werkelijk te onderzoeken.

Hoe kan ik egocentrisme in het dagelijks leven losser leren vasthouden? Begin bij momenten waarop je snel geraakt, verdedigend of heel zeker van jouw verklaring wordt. Wanneer je eerst opmerkt wat er in jou gebeurt en onderscheid maakt tussen wat je weet en wat je invult, ontstaat vaak voldoende ruimte om opnieuw te kijken voordat je reageert.