Aan het einde van een volle dag blijft vaak niet hangen wat vanzelf goed ging. Je denkt eerder aan die afspraak die uitliep, het werk dat nog niet af is, een vervelende opmerking of alles wat morgen alweer op je wacht. Niet omdat je ondankbaar bent, maar omdat wat aandacht vraagt zich gemakkelijker naar voren dringt dan wat gewoon aanwezig is.
Daardoor kan een vreemde vertekening ontstaan. De dag was niet alleen druk, maar zo voelt hij achteraf wel. Er waren misschien ook andere momenten: een fijn gesprek, iemand die naar je glimlachte, tien rustige minuten in de zon of een kind dat iets met je wilde delen. Alleen kregen die momenten nauwelijks de kans om werkelijk binnen te komen voordat je alweer verderging.
Een muur van dankbaarheid hoeft daar niets positiefs overheen te leggen. Ze kan iets veel eenvoudigers doen: zichtbaar maken wat er óók was. Niet om het moeilijke kleiner te maken, maar om minder te missen van het leven dat ondertussen gewoon doorgaat.
Drie vragen om even bij stil te staan
- Welk deel van jouw dag blijft ’s avonds meestal het gemakkelijkst hangen? → Misschien krijgt vooral wat misging, tegenviel of nog moet gebeuren veel langer jouw aandacht dan wat vanzelf goed was.
- Wat in jouw leven is zo gewoon geworden dat je de waarde ervan nauwelijks nog opmerkt? → Juist wat betrouwbaar aanwezig is, wordt gemakkelijk vanzelfsprekend.
- Wat zou er veranderen wanneer je niet alleen vraagt wat er vandaag moeilijk was, maar ook wat je heeft geraakt, gedragen of even laten glimlachen? → Niet om positiever te denken, maar om het hele beeld weer toe te laten.
Wanneer van een hele dag vooral blijft hangen wat niet goed ging
Marieke komt donderdagavond thuis met haar tas nog over haar schouder en haar telefoon in haar hand.
Ze is later dan gepland. Een overleg liep uit, daarna kwam er nog een mail waarop iemand diezelfde middag nog een antwoord verwachtte en onderweg moest ze ook nog boodschappen doen omdat ze de avond ervoor niet meer was gegaan.
Aan tafel vertelt ze haar man over haar dag. Een collega had iets niet op tijd aangeleverd, waardoor Marieke achter de feiten aanliep. Een klant reageerde niet, terwijl er wel iets besloten moest worden, en morgen staat haar agenda alweer bijna helemaal vol.
Alles wat ze vertelt is waar.
Het wás druk.
Halverwege begint haar dochter iets te vertellen over school. Marieke knikt terwijl haar telefoon naast haar bord oplicht. Ze leest vluchtig de eerste regels van een bericht.
‘Mam?’
Marieke kijkt op.
‘Ja?’
‘Luister je eigenlijk?’
De vraag is niet verwijtend. Haar dochter kijkt haar vooral een beetje onderzoekend aan.
‘Sorry,’ zegt Marieke. ‘Vertel nog eens.’
Het moment duurt nauwelijks langer dan een paar seconden, maar later zal ze eraan terugdenken.
Na het eten loopt haar dochter de keuken in met een vel papier.
‘Ik moet voor morgen opschrijven waar ik deze week blij van werd.’
Marieke is bezig de vaatwasser in te ruimen.
‘Weet je al iets?’
Haar dochter denkt even na en begint te schrijven.
Marieke verwacht iets over school, een vriendin of misschien iets leuks wat ze in het weekend hebben gedaan.
Even later schuift haar dochter het papier naar haar toe.
Er staat:
Dat mama woensdag met mij door de regen naar huis fietste.
Marieke glimlacht.
Woensdag.
Ze denkt terug.
Ze waren allebei natgeregend. Haar dochter had onderweg door een plas gereden waardoor ook haar broek onder de modder zat. Marieke had haast omdat er thuis nog gekookt moest worden en ze herinnerde zich vooral dat ze dacht:
Als we nu maar snel thuis zijn.
Voor haar was het een stukje van een volle dag.
Voor haar dochter was het blijkbaar iets om te bewaren.
Marieke leest het briefje nog een keer.
Diezelfde woensdag bleek meer te bevatten dan wat bij haar was blijven hangen.
Dezelfde dag kan meer bevatten dan wat jij ervan onthoudt
De volgende ochtend ligt het briefje nog op tafel.
Marieke pakt een magneet en hangt het op de koelkast. Niet met het idee een nieuw ritueel te beginnen. Ze vindt het gewoon zonde om het weg te gooien.
Een paar dagen later hangt er nog een briefje.
Haar man heeft erop geschreven:
Samen aan tafel terwijl niemand haast had.
Marieke plaagt hem dat het behoorlijk sentimenteel begint te worden, maar laat het hangen.
Langzaam ontstaat er iets.
Geen ontworpen wand met mooie kleuren en zorgvuldig uitgekozen kaartjes. Gewoon een paar briefjes op de koelkast, verschillend van formaat, soms scheef en geschreven met de pen die toevallig voorhanden was.
Marieke merkt dat ze er af en toe naar kijkt.
Daarbij valt haar iets op.
Op geen enkel briefje staat iets spectaculairs. Het gaat over samen fietsen, een telefoontje, een maaltijd waarvoor iemand extra zijn best had gedaan, een onverwachte grap waardoor iedereen moest lachen of tien minuten in de tuin toen eindelijk de zon scheen.
Misschien is dat niet vreemd.
Veel van wat waarde geeft aan een leven kondigt zichzelf niet aan als bijzonder. Het gebeurt terwijl je bezig bent en juist daardoor loop je er gemakkelijk aan voorbij.
Een gemiste deadline vraagt actie. Een ruzie blijft in je hoofd rondzingen en een rekening moet worden betaald. Maar een gewone avond waarop iemand naast je zit en er niets hoeft te worden opgelost, vraagt niets.
Daardoor verdwijnt zo’n moment gemakkelijker naar de achtergrond.
Dankbaarheid hoeft daar geen mooier verhaal van te maken. Ze geeft iets wat anders geruisloos voorbij zou gaan alleen even de kans om gezien te worden.
“Dankbaarheid verandert niet wat er gebeurd is. Ze verandert welk deel van wat er gebeurd is óók een plek krijgt.”
In Dankbaarheid als grondhouding: van leven in tekort naar meer rust en ruimte in jezelf lees je verder hoe dankbaarheid niet vraagt om verplicht optimisme, maar om naast wat schuurt ook te blijven zien wat draagt, raakt en waarde heeft.
Mariekes donderdag was druk.
En die woensdag in de regen was óók een fijn moment met haar dochter.
Het ene hoeft het andere niet weg te nemen.
Dankbaarheid hoeft niets goed te maken wat moeilijk is
Een paar weken later komt Marieke opnieuw thuis.
Deze keer is de dag niet alleen druk geweest. Er speelt iets in haar familie waar ze zich zorgen over maakt en een gesprek op haar werk is verkeerd gevallen.
Na het eten blijft ze nog even alleen in de keuken staan.
Op de koelkast hangen inmiddels behoorlijk wat briefjes. Normaal schrijft er om de paar dagen wel iemand iets bij.
Vandaag heeft Marieke daar totaal geen behoefte aan.
Ze zou natuurlijk iets kunnen bedenken. Dat haar dochter gezond tegenover haar zat. Dat er eten op tafel stond. Dat ze een huis heeft waarin ze thuiskomt.
Allemaal waar.
Maar vanavond zou zo’n briefje bijna voelen alsof ze tegen zichzelf zegt dat ze zich niet zo moet aanstellen.
Dus schrijft ze niets.
Wanneer verdriet er alleen mag zijn op voorwaarde dat je daarna drie dingen noemt waarvoor je dankbaar bent, wordt dankbaarheid geen ruimte maar een correctie.
Dat hoeft niet.
Marieke mag bezorgd zijn. Ze mag boos zijn over het gesprek op haar werk en ze hoeft daar vanavond geen lichtpunt tegenover te zetten.
Als ze de keuken uitloopt, valt haar oog alleen even op een ouder briefje.
Dat mama zomaar belde.
Ze blijft staan.
Juist vanwege wat er nu in haar familie speelt, leest ze die woorden anders dan toen ze ze opschreef.
Er komt geen onmiddellijke rust. Haar zorgen verdwijnen niet.
Ze denkt alleen even aan dat telefoongesprek en aan hoe vanzelfsprekend het toen voelde dat haar moeder gewoon belde om iets onbelangrijks te vertellen.
Dit is moeilijk.
En dat telefoontje was er ook.
Meer hoeft dankbaarheid op zo’n avond niet te doen.
💡 Waar probeer jij dankbaarheid misschien soms te gebruiken om iets moeilijks sneller achter je te laten, terwijl beide juist naast elkaar zouden mogen bestaan?
Wat gewoon is, wordt gemakkelijk onzichtbaar
Een paar dagen later bekijkt Marieke de briefjes opnieuw.
Ze ontdekt dat sommige dingen die erop staan nauwelijks nog bewust in haar geheugen zaten. Een avond waarop haar dochter onverwacht naast haar op de bank kroop. Een berichtje van een oude vriendin. Haar vader die iets voor haar repareerde en daar vervolgens nauwelijks woorden aan vuil maakte. Een wandeling waarop niets bijzonders gebeurde.
Het zijn geen momenten waarvan je denkt:
Dit moet ik onthouden.
Misschien zit juist daar iets wezenlijks.
We merken vaak pas hoeveel iets betekent wanneer het verandert: hoe fijn het is om zonder nadenken de trap op te lopen wanneer dat ineens moeilijker wordt, hoe vertrouwd iemands stem is wanneer je die niet meer zomaar kunt horen en hoe waardevol een bepaalde fase met kinderen is zodra ze ouder worden en hun eigen leven steeds groter wordt.
Dat betekent niet dat je voortdurend moet leven alsof alles ieder moment kan verdwijnen. Daar zou nauwelijks rust in zitten.
Maar het laat wel zien hoe gemakkelijk aanwezigheid wordt verward met vanzelfsprekendheid.
Zolang iets er iedere dag is, vraagt het weinig aandacht.
In Levenslessen van ouderen: wacht niet tot later om te leven wat je nu al weet lees je hoe terugkijken vaak zichtbaar maakt dat juist gewone momenten van aanwezigheid, verbinding en tijd met elkaar later veel meer gewicht krijgen dan alles wat destijds zo dringend voelde.
Daar raakt dankbaarheid ook aan tijd.
Niet vanuit de angst dat je alles beter moet vasthouden omdat het ooit voorbijgaat. Juist andersom.
Je hoeft een mooi moment niet vast te zetten.
Je hoeft het alleen niet voortdurend voorbij te lopen terwijl het gebeurt.
Als je wacht tot alles af is, kan het leven lang in de wachtkamer blijven
Marieke begint na verloop van tijd iets anders bij zichzelf te herkennen.
Wanneer ze ’s ochtends ontbijt, denkt ze al aan haar eerste afspraak. Tijdens een gesprek op haar werk zit een deel van haar aandacht soms bij wat daarna moet gebeuren. Wanneer ze naar huis rijdt, maakt ze alvast een lijst van wat er thuis wacht en wanneer ze eindelijk op de bank zit, denkt ze alweer aan morgen.
Ze leeft voortdurend een klein stukje vooruit.
Niet omdat ze haar leven niet waardeert. Haar hoofd probeert vooral vooruit te kijken, dingen op te lossen, niets te vergeten en te voorkomen dat iets blijft liggen. Dat heeft haar ook veel gebracht. Ze is betrouwbaar, denkt vooruit en houdt van haar werk.
Alleen zit er ongemerkt een aanname onder:
Straks, als alles voldoende geregeld is, komt er ruimte.
Dan kan ze rustig zitten, werkelijk luisteren en even niets hoeven.
Maar dat moment schuift steeds opnieuw op. Er is bijna altijd nog een bericht waarop gereageerd kan worden, iets wat handiger geregeld kan, een afspraak die voorbereid moet worden of een klus die je alvast kunt doen om morgen wat gemakkelijker te maken.
En zo kan aanwezig zijn iets worden waarvoor eerst aan allerlei voorwaarden moet worden voldaan.
“Als aanwezigheid moet wachten tot alles af is, kan een groot deel van je leven ongemerkt in de wachtkamer terechtkomen.”
Misschien zat dat ook in die kleine vraag van haar dochter:
Luister je eigenlijk?
Marieke zat aan tafel. Ze was thuis en lichamelijk aanwezig, maar een deel van haar was alweer onderweg naar iets anders.
Daar zit voor haar de onverwachte betekenis van de briefjes. Ze leren haar niet dat ze dankbaarder moet zijn, maar onderbreken soms even die beweging naar straks. Ze kijkt, leest één zin en is een paar tellen weer bij iets wat anders bijna geruisloos uit haar aandacht zou verdwijnen.
Dat is ook een vorm van loslaten.
Niet het loslaten van ambitie, verantwoordelijkheid of alles wat werkelijk gedaan moet worden. Wel heel even de greep loslaten op wat hierna komt, zodat zichtbaar kan worden wat er nu óók al is.
“Soms mis je niet wat er niet is. Soms mis je wat er al is, omdat je aandacht voortdurend ergens anders moet zijn.”
De vraag wordt dan niet:
Ben ik wel dankbaar genoeg?
Maar:
Waar gaat mijn aandacht steeds naartoe, terwijl mijn leven ondertussen gewoon gebeurt?
Een muur van dankbaarheid hoeft geen nieuw project te worden
Op een zaterdag vraagt iemand die bij Marieke thuis is wat al die briefjes op de koelkast doen.
‘Dankbaarheidsmuur,’ zegt haar dochter trots.
Marieke moet lachen.
Van een muur is nauwelijks sprake. Er hangen wat papiertjes tussen een boodschappenlijst, een schoolrooster en een magneet van een vakantiebestemming.
Eigenlijk bevalt haar dat wel.
Er is geen regel dat iedereen iedere dag iets moet toevoegen en niemand houdt bij hoeveel tijd er tussen twee nieuwe briefjes zit. Soms hangt er een week niets nieuws bij en dan ineens drie dingen in twee dagen.
Marieke heeft gemerkt dat het alleen prettig blijft zolang het geen volgend systeem wordt dat onderhouden moet worden.
Je hebt overigens ook geen muur nodig.
Een hoek van de koelkast is voldoende. Een prikbord, een pot met briefjes, een notitieboek of een losse notitie op je telefoon kan hetzelfde doen. En soms is opschrijven zelfs niet nodig.
Je kunt ook tegen iemand zeggen:
‘Weet je dat ik dit eigenlijk heel fijn vond?’
De vorm is niet belangrijk.
De beweging wel: iets wat je raakt niet onmiddellijk voorbij laten gaan.
Niet om het vast te houden, maar om het werkelijk even binnen te laten komen.
Soms zie je pas later wat er op dat briefje stond
Maanden later staat Marieke opnieuw bij de koelkast.
Er hangen nieuwe briefjes over oudere heen. Sommige zijn aan de randen omgekruld en één ervan is bijna niet meer leesbaar omdat er ooit water overheen is gegaan.
Ze wil een paar oude briefjes weghalen.
Dan ziet ze het eerste weer.
Dat mama woensdag met mij door de regen naar huis fietste.
Marieke weet nog precies welke dag het was.
Niet omdat de fietstocht zo bijzonder was, maar juist omdat hij dat toen niet was.
Haar dochter is inmiddels weer wat ouder. Ze fietst steeds vaker zelf, spreekt na school af met vriendinnen en heeft Marieke voor andere dingen nodig dan een paar maanden geleden.
Er is niets ingrijpends veranderd.
Toch kijkt Marieke anders naar dat oude zinnetje.
Wat voor haar destijds vooral een natte, gehaaste rit naar huis was, bleek onderdeel te zijn van iets dat voortdurend verandert terwijl je erin leeft.
Ze haalt het briefje niet weg.
Niet om die woensdag vast te houden, maar omdat ze nu beter ziet wat er die dag óók gebeurde.
Misschien raakt dit precies aan wat jij al langer meedraagt.
Niet omdat je het niet begrijpt.
Maar omdat het nog iets met je doet.
Wat je vasthoudt, werkt vaak langer door dan je denkt.
Loslaten begint met stilstaan bij wat er vanbinnen om aandacht vraagt.
Samen kijken wat jou vasthoudt →
Eerst rustig verder lezen? Lees wat loslaten echt betekent .
Conclusie: leren zien wat er óók is
De briefjes op Mariekes koelkast hebben haar leven niet ineens lichter gemaakt.
Er zijn nog steeds volle dagen, zorgen, irritaties en momenten waarop haar aandacht alle kanten op schiet. Dankbaarheid hoeft daar niets aan te veranderen.
Wat wel veranderd is, is dat ze iets sneller merkt hoeveel er naast al die drukte ook gebeurt.
Niet:
Ik moet blij zijn met wat ik heb.
Maar:
Ik wil beter zien wat er allemaal deel uitmaakt van mijn leven.
Ook wat moeilijk is. Ook wat onaf blijft. En daarnaast de mensen, momenten en kleine gebaren die weinig lawaai maken, maar ondertussen wel iets dragen.
Dankbaarheid is dan niet leren tevreden zijn met je leven.
Het is leren aanwezig zijn terwijl je het leeft.
Je hoeft het leven niet mooier te maken dan het is. Misschien hoef je alleen minder snel voorbij te gaan aan wat er óók al is.
Misschien maakt dankbaarheid je leven niet groter. Misschien helpt ze je vooral om minder te missen van het leven dat er al is.
Wat jij vasthoudt, houdt jou ook vast.
Verder kijken naar wat dankbaarheid zichtbaar kan maken
Dankbaarheid raakt niet alleen aan wat je opmerkt, maar ook aan gezondheid, aandacht en de betekenis van kleine momenten die gemakkelijk voorbijgaan omdat ze zo gewoon lijken.
- Ontdek de stille kracht van dankbaar zijn — hoe een houding van dankbaarheid je gezondheid verdiept en je leven verzacht
Wil je verder kijken naar wat onderzoek laat zien over dankbaarheid, gezondheid en welzijn, dan verdiept dit blog juist die kant van het onderwerp. - Als het grote plaatje verlamt: de kracht van kleine gebaren op jouw eigen stukje strand
Veel van wat later waardevol blijkt, begint met iets kleins: aandacht, een telefoontje, een handeling of even werkelijk aanwezig zijn bij één ander. Dit blog gaat verder in op waarom zulke kleine gebaren veel meer kunnen betekenen dan hun omvang doet vermoeden. - Genieten van het moment: loslaten van toekomstgerichtheid voor meer rust en voldoening
Wanneer je merkt dat je aandacht vaak al bij straks is terwijl het leven van nu gewoon doorgaat, verdiept dit blog hoe toekomstgerichtheid ervoor kan zorgen dat rust, aandacht en genieten steeds worden uitgesteld.
Veelgestelde vragen over een muur van dankbaarheid en leren zien wat er óók is
Kan ik dankbaar zijn en toch ontevreden zijn over iets in mijn leven? Ja. Dankbaarheid betekent niet dat je alles goedkeurt zoals het is of niets meer zou mogen willen veranderen. Je kunt ontevreden zijn over je werk, verdriet hebben om iets wat ontbreekt en tegelijkertijd waarde voelen voor andere delen van je leven.
Kan dankbaarheid ook een manier worden om moeilijke gevoelens weg te drukken? Dat kan, vooral wanneer je jezelf verplicht iets positiefs te zoeken zodra verdriet, boosheid of teleurstelling opkomt. Dan wordt dankbaarheid een correctie op wat je voelt. Oprechte dankbaarheid laat juist ruimte voor beide: dit is moeilijk én er is ook iets anders dat waarde heeft.
Wat als ik op een moeilijke dag niets kan bedenken om op mijn dankbaarheidsmuur te zetten?Dan zet je niets op de muur. Er hoeft geen dagelijkse prestatie van gemaakt te worden. Juist doordat je dankbaarheid niet forceert, blijft wat je wél opschrijft oprecht.
Moet ik iedere dag iets opschrijven om een muur van dankbaarheid te laten werken? Nee. De waarde zit niet in de hoeveelheid briefjes of in een ononderbroken routine, maar in het bewust opmerken van iets wat anders snel voorbij zou gaan. Voor de één gebeurt dat dagelijks, voor een ander af en toe.
Waarom worden juist gewone dingen zo gemakkelijk vanzelfsprekend? Omdat wat betrouwbaar aanwezig is weinig aandacht van je vraagt. Je hoofd richt zich sneller op verandering, problemen en dingen die nog opgelost moeten worden. Daardoor kunnen juist mensen, gewoonten en kleine momenten die jouw leven dragen op de achtergrond raken totdat iets verandert of wegvalt.