Geluk kun je niet kopen, omdat je een gevoel niet kunt bezitten. Je kunt wel iets kopen waar je plezier aan beleeft, een reis maken waar je al jaren naar verlangt of eindelijk iets bereiken waarvoor je lang hebt gewerkt, maar geen van die dingen kan garanderen hoe je je op dat moment werkelijk zult voelen.
Geluk is wel te huur: je kunt er tijdelijk in wonen, ervan genieten en het weer laten gaan zonder dat het daardoor minder echt was. Juist wanneer je niet langer verlangt dat een gelukkig moment moet blijven, ontstaat er meer ruimte om het werkelijk te ervaren zolang het er is.
Dat betekent niet dat je geluk kunt afdwingen door alles goed te doen. Je kunt wel minder voorwaarden stellen aan wanneer het er mag zijn, minder vooruitlopen naar het volgende moment en beter opmerken wat zich vandaag al aandient.
Drie vragen om even bij stil te staan
- Waarvan denk jij soms: als dát eenmaal geregeld is, dan kan ik echt genieten? → Misschien ligt geluk daardoor steeds net achter het volgende doel.
- Wat gebeurt er in jou wanneer een mooi moment weer voorbijgaat? → Merk op of je ervan kunt genieten zoals het was, of onmiddellijk verlangt dat het terugkomt.
- Welk gewoon moment in je leven krijgt misschien te weinig aandacht omdat je alweer bezig bent met wat hierna komt? → Soms ontbreekt geluk niet, maar zijn wij er met onze aandacht al aan voorbij.
Je kunt de reis kopen, maar niet hoe je je daar zult voelen
Je hebt er maanden naar uitgekeken.
De drukke periode op je werk zou uiteindelijk worden beloond met een week weg. Je hebt zorgvuldig een hotel uitgezocht, de kamer heeft uitzicht op zee en op de eerste ochtend zit je buiten met een kop koffie terwijl er voorlopig niets van je wordt verwacht.
Alles lijkt aanwezig voor een heerlijk moment. Je agenda is leeg, het weer werkt mee en er is niets wat onmiddellijk jouw aandacht nodig heeft. Toch merk je na een paar minuten dat je gedachten ergens anders zijn.
Je denkt aan een bericht dat je vlak voor vertrek nog kreeg, vraagt je af hoe het na de vakantie verder moet met een project en voor je het weet heb je je telefoon alweer in je hand.
Het laat iets zien wat we gemakkelijk vergeten wanneer we geluk verbinden aan wat we kunnen regelen, bereiken of kopen. Je kunt het ticket kopen, een mooie kamer boeken en precies de omgeving uitzoeken waar je graag wilt zijn, maar je kunt daar niet tegelijkertijd de garantie bij aanschaffen dat je je gelukkig zult voelen.
Andersom kan op een doodgewone dinsdagmiddag iets gebeuren waar je helemaal niet op had gerekend. Je loopt met iemand buiten, er wordt iets gezegd waardoor jullie samen moeten lachen en gedurende een paar minuten is er niets wat anders hoeft te zijn.
Geen groots plan en geen langverwacht hoogtepunt. Alleen een moment dat je werkelijk raakt.
Daarom betekent zeggen dat geluk niet te koop is niet dat geld, bezit of mooie ervaringen niets waard zijn. Natuurlijk kunnen ze je leven prettiger, ruimer en soms ook gelukkiger maken.
Maar je koopt de omstandigheden waarin iets moois kán gebeuren, niet de ervaring zelf.
“Je kunt iets kopen waarvan je geniet, maar nooit de garantie dat je je gelukkig zult voelen.”
Geluk wordt zwaar zodra het moet blijven
Stel dat die vakantie uiteindelijk prachtig wordt.
Op de derde avond zit je buiten. Je hebt heerlijk gegeten, kijkt uit over zee en merkt dat je volledig tot rust bent gekomen. Voor een tijdje voelt alles precies goed zoals het is.
En dan verschijnt bijna ongemerkt de gedachte:
Waarom kan het thuis niet vaker zo zijn?
Misschien volgt meteen daarna:
Als deze week maar wat langer duurde.
Er verandert nauwelijks iets aan de buitenkant, maar vanbinnen verschuift je aandacht. Een paar seconden geleden was je nog midden in het moment. Nu ben je al bezig met het einde ervan.
Dat is een van de prijzen van vasthouden aan geluk.
Je geniet niet alleen van wat er is, maar begint tegelijkertijd te bewaken hoe lang het nog duurt, hoe je het zou kunnen behouden of wanneer je het opnieuw kunt ervaren. Een deel van je aandacht verlaat daarmee precies het moment dat je eigenlijk zo graag wilt vasthouden.
Dat is begrijpelijk. Wanneer iets goed voelt, willen we er vanzelf meer van. Het probleem is niet dat je wilt dat iets moois langer duurt. Het wordt pas zwaar wanneer genieten ongemerkt vasthouden wordt en het moment niet meer voorbij mág gaan.
Dan komt er spanning bij iets wat daarvoor nog vrij was.
Daar past voor mij het beeld van geluk als iets wat je kunt huren.
Niet omdat geluk ergens tegen betaling verkrijgbaar is, maar omdat huren een andere verhouding heeft tot tijdelijkheid dan bezitten. Wanneer iets van jou moet blijven, ontstaat gemakkelijk de behoefte om het te beschermen. Wanneer je weet dat iets tijdelijk is, kun je er ook volledig van genieten zonder te doen alsof het nooit voorbij mag gaan.
“Geluk is niet te koop omdat je een gevoel niet kunt bezitten. Het is wel te huur: je kunt er tijdelijk in wonen, ervan genieten en het weer laten gaan zonder dat het daardoor minder echt was.”
Een prachtige avond wordt niet minder prachtig omdat de volgende ochtend weer gewoon voelt. Een periode waarin je verliefd bent, lichtheid ervaart of intens geniet, hoeft niet eeuwig te duren om werkelijk van betekenis te zijn geweest.
Misschien vragen we soms iets van geluk wat geen enkele ervaring ons kan geven: dat het blijft.
Terwijl juist het besef dat iets voorbij mag gaan ervoor kan zorgen dat je er vollediger bij bent zolang het er is.
Als geluk steeds naar straks verhuist
Geluk kan ons ook op een andere manier ontglippen. Niet doordat we een voorbij moment willen vasthouden, maar doordat we het steeds voor ons uitschuiven.
Na deze drukke periode wordt het rustiger. Als de verbouwing klaar is, gaan we meer genieten. Wanneer ik die baan heb, voel ik meer vrijheid. Als ik iemand ontmoet met wie het werkelijk klopt, wordt mijn leven anders. En als ik financieel wat ruimer zit, kan ik eindelijk ontspannen.
Veel van die verlangens zijn volkomen begrijpelijk. Omstandigheden doen ertoe en sommige veranderingen kunnen je leven werkelijk verbeteren.
Het wordt lastiger wanneer onder zo’n verlangen een stille voorwaarde komt te liggen: pas daarna mag ik me echt goed voelen.
Dan wordt vandaag gemakkelijk een wachtruimte voor morgen.
Je werkt hard om ergens te komen, bereikt uiteindelijk wat je wilde en ervaart een tijdlang opluchting, trots of voldoening. Langzaam wordt het nieuwe gewoon en voordat je het goed doorhebt, verschijnt alweer het volgende punt waarop je leven beter zou moeten worden.
Geluk is dan niet verdwenen. Het is steeds opnieuw verhuisd.
In Het eeuwige streven naar geluk — waarom ‘straks’ je onrustig houdt lees je meer over hoe rust en tevredenheid ongemerkt naar later kunnen verschuiven wanneer het volgende doel eerst bereikt moet zijn.
Dat betekent niet dat je moet stoppen met verlangen. Je mag plannen hebben, ergens naartoe werken en hopen dat iets in je leven verandert.
De interessantere vraag is of wat je nu hebt daarvoor eerst onvoldoende moet worden.
Je kunt naar morgen verlangen zonder vandaag alvast af te schrijven als tussenstation.
Geluk hoeft geen bewijs te zijn dat je leven klopt
Misschien herkennen we geluk ook te gemakkelijk alleen aan piekmomenten: een groot succes, verliefdheid, een mooie aankoop, een bijzondere reis of een avond waarop alles precies lijkt samen te vallen.
Daardoor kan een gewone dag er al snel wat kleurloos naast lijken.
Maar misschien verwachten we dan iets van geluk wat het helemaal niet hoeft te zijn.
Een goed moment hoeft niet te bewijzen dat je hele leven goed is, net zoals een moeilijke dag niet bewijst dat je ongelukkig bent.
Je kunt verdrietig zijn om iets wat je bent kwijtgeraakt en diezelfde dag toch lachen om een opmerking van iemand van wie je houdt. Je kunt zorgen hebben en ondertussen genieten van een wandeling. Je kunt een moeilijke periode meemaken en toch gedurende een half uur volledig opgaan in een gesprek.
Die ervaringen hoeven elkaar niet uit te sluiten.
Dat is belangrijk, omdat geluk anders gemakkelijk verandert in een maatstaf waarmee je jezelf voortdurend beoordeelt.
Ben ik wel gelukkig genoeg? Waarom voel ik dit niet vaker? Er gaat zoveel goed, waarom geniet ik dan niet meer?
Zodra geluk iets wordt wat je voortdurend moet ervaren om te mogen zeggen dat je leven goed is, ontstaat er nieuwe druk.
Misschien helpt het daarom om geluk wat bescheidener te laten zijn.
Niet als een permanente toestand die je uiteindelijk bereikt, maar als een ervaring die zich soms aandient en die je mag toelaten zonder er onmiddellijk conclusies over je hele leven aan te verbinden.
Je hoeft ook niet voortdurend gelukkig te zijn om tevreden te kunnen zijn met je leven.
Tevredenheid kan veel rustiger zijn. Niet hetzelfde als steeds blij zijn, maar eerder het gevoel dat wat er nu is niet voortdurend anders hoeft te worden voordat het waarde mag hebben.
Ruimte maken voor geluk is iets anders dan geluk maken
Dat onderscheid vind ik belangrijk.
Wanneer je geluk probeert te maken, komt er gemakkelijk een nieuwe opdracht bij. Je moet dankbaarder zijn, meer in het moment leven, positiever denken, beter voor jezelf zorgen en vooral meer genieten.
Zelfs geluk kan dan iets worden waarin je tekortschiet.
Ruimte maken betekent iets anders. Je kunt niet besluiten dat je vanmiddag om drie uur gelukkig zult zijn, maar je kunt wel merken hoeveel van je aandacht wordt meegenomen door wat nog moet, wat misging of wat straks beter moet.
En soms kun je daaruit terugkomen.
Niet om een bepaald gevoel te produceren, maar om weer te zien wat er ook nog is.
Stel dat je thuiskomt na een drukke dag. In je hoofd zit vooral wat niet afkwam. Een gesprek liep anders dan je wilde, er ligt morgen alweer werk te wachten en je hebt het gevoel dat je nauwelijks aan jezelf bent toegekomen.
Aan tafel vertelt iemand iets grappigs.
Je luistert half, totdat je opeens merkt dat je eigenlijk niet meer weet wat er werd verteld. Je kunt dan doorgaan met je gedachten of je telefoon wegleggen en zeggen:
“Vertel nog eens.”
Die ene beweging maakt van je dag niet ineens een prachtige dag.
Maar je bent er wel weer.
Daar kan dankbaarheid een rol spelen. Niet als truc om jezelf positiever te voelen, maar als een manier om minder te missen van wat er óók gebeurt.
In Een muur van dankbaarheid: leren zien wat er óók is lees je meer over hoe gemakkelijk gewone, waardevolle momenten uit beeld raken wanneer vooral wat tegenviel of nog moet gebeuren aandacht krijgt.
Dankbaarheid hoeft niets over je werkelijkheid heen te leggen. Ze kan je alleen helpen om meer van die werkelijkheid daadwerkelijk binnen te laten.
Je mist een gelukkig moment soms terwijl je er middenin zit
Dat is misschien een van de vreemdste kanten van geluk.
Je kunt uit eten zijn met iemand met wie je graag samen bent en ondertussen met morgen bezig zijn. Je kunt door een prachtige omgeving lopen en vooral nadenken over de foto die je ervan wilt maken. Iemand van wie je houdt vertelt iets en terwijl je luistert, ben je met een deel van je aandacht alweer bij wat je straks moet doen.
Het moment ontbreekt niet.
Alleen ben jij er niet helemaal meer bij.
Aanwezig zijn betekent niet dat je jezelf moet dwingen om voortdurend volledig in het nu te leven. Je hoofd zal blijven vooruitdenken, terugkijken, plannen en soms piekeren.
De beweging zit in het moment waarop je merkt dat je aandacht is weggegaan en weer terugkomt.
Misschien duurt het goede moment daarna nog twintig minuten en misschien maar twee.
Dat maakt het niet minder waardevol.
Geluk hoeft niet lang te duren om echt te zijn.
En jij? Waar loop jij steeds opnieuw tegenaan?
Misschien begrijp je heel goed wat er speelt. Maar toch blijven dezelfde gedachten, gevoelens of patronen terugkomen.
Wat blijf jij vasthouden?
Conclusie: Geluk hoeft niet te blijven om echt te zijn
Je zit ergens met een kop koffie tegenover iemand met wie je graag bent.
Er wordt iets verteld, jullie moeten allebei lachen en heel even merk je dat je nergens anders hoeft te zijn. Je denkt niet aan morgen, vraagt je niet af of je leven wel goed genoeg is en probeert ook niet bewust gelukkig te zijn.
Je bent er gewoon.
Een tijdje later wordt de koffie koud, staat een van jullie op en gaat de dag verder.
Misschien denk je er die avond nog even aan.
Misschien ook niet.
Het moment is voorbij.
Maar daarmee is er niets misgegaan.
Dat een gelukkig moment voorbijgaat, betekent niet dat het geluk mislukt is. Het betekent alleen dat het een moment was.
Misschien maakt juist dat geluk zo waardevol.
Niet omdat je het kunt bewaren, maar omdat je het werkelijk kunt meemaken wanneer het er is.
Je hoeft die koffie niet opnieuw te drinken, hetzelfde gesprek niet te reconstrueren en de mensen van wie je houdt niet voortdurend dichtbij te houden om te weten dat het moment echt was.
“Je hoeft geluk niet vast te houden om het werkelijk te hebben ervaren.”
Misschien is geluk daarom inderdaad niet te koop. Geen bezit, prestatie of perfecte omstandigheid kan je garanderen hoe je je morgen zult voelen.
En juist daarom is geluk wél te huur.
Je kunt er tijdelijk in wonen wanneer het langskomt, ervan genieten zolang het er is en het weer laten gaan wanneer het moment voorbij is.
Niet omdat het je niets deed, maar omdat iets niet hoeft te blijven om werkelijk van waarde te zijn geweest.
Wat jij vasthoudt, houdt jou ook vast.
Verder lezen over geluk, tevredenheid en werkelijk aanwezig zijn
Geluk komt en gaat, maar de manier waarop je ermee omgaat kan veel verschil maken. Deze artikelen verdiepen drie kanten daarvan: tevreden zijn met wat er nu is, stoppen met jezelf langs het leven van een ander leggen en werkelijk aanwezig zijn in het moment dat zich aandient.
- Tevreden zijn met je leven — als het niet steeds eerst anders hoeft te worden
Je hoeft niet voortdurend gelukkig te zijn om te kunnen ervaren dat je leven goed genoeg is. Hier lees je meer over tevredenheid zonder dat verlangen of groei hoeven te verdwijnen. - Waarom vergelijken met anderen je ongelukkig maakt en hoe je het loslaat
Je eigen leven kan in een paar seconden anders voelen wanneer je het langs dat van iemand anders legt. Hier lees je hoe vergelijken je aandacht weghaalt bij wat voor jou werkelijk van waarde is. - Aanwezig zijn: waarom vluchten je rust kost (en hoe je terugkomt)
Soms ontbreken de goede momenten niet, maar zijn we er met onze aandacht nauwelijks bij. Hier lees je meer over terugkomen bij wat je nu werkelijk ervaart.
Veelgestelde vragen over geluk dat niet te koop maar wel te huur is
Wat betekent het dat geluk niet te koop is? Je kunt dingen en ervaringen kopen waar je plezier aan beleeft, maar daarmee koop je niet het gevoel zelf. De omstandigheden kunnen prachtig zijn terwijl je vanbinnen onrust ervaart, terwijl een eenvoudig en onverwacht moment juist veel geluk kan brengen.
Wat bedoel je met geluk is wel te huur? Daarmee bedoel ik dat geluk tijdelijk mag zijn. Je kunt er volledig van genieten zolang het er is, zonder te verwachten dat je het voor altijd kunt vasthouden of dat hetzelfde gevoel voortdurend terug moet komen.
Waarom verdwijnt een gelukkig gevoel vaak weer? Gevoelens veranderen en ook prettige omstandigheden worden na verloop van tijd vertrouwder. Dat een geluksgevoel voorbijgaat, betekent daarom niet dat het eerdere moment minder echt of minder waardevol was.
Kun je zelf invloed hebben op geluk? Je kunt geluk niet rechtstreeks afdwingen. Je kunt wel invloed hebben op hoeveel ruimte je geeft aan aandacht, verbinding en ervaringen die voor jou waardevol zijn, zonder jezelf vervolgens de opdracht te geven dat je je daardoor gelukkig móét voelen.
Moet ik stoppen met streven als ik gelukkiger wil zijn? Nee. Verlangen en doelen horen bij het leven. Het wordt vooral zwaar wanneer je huidige leven pas waarde mag hebben nadat het volgende doel is bereikt, omdat geluk dan gemakkelijk iets blijft wat later moet beginnen.