‘Zo ben ik nou eenmaal’ kan zelfkennis zijn, maar ook een excuus om je reacties niet te onderzoeken. Je zegt iets scherps en legt uit dat je nu eenmaal direct bent. Jij bedoelde het goed, terwijl de ander zich gekwetst voelt. Je bedoeling en de uitwerking van je woorden kunnen allebei waar zijn.
Wanneer kritiek je zelfbeeld raakt, schiet je gemakkelijk in de verdediging. Je wilt bewijzen dat je eerlijk of betrokken bent, waardoor de ander nauwelijks ruimte krijgt. Zo kan een vertrouwde reactie afstand creëren. Ook kun je jezelf beperken door te blijven geloven dat moeilijke gesprekken of nieuwe contacten nu eenmaal niets voor jou zijn.
Loslaten betekent niet dat je minder direct, gevoelig of terughoudend moet worden. Het betekent dat je een eigenschap onderscheidt van het gedrag dat erop volgt. Luisteren of verantwoordelijkheid nemen voor je aandeel hoeft geen zelfveroordeling te zijn. En niet iedere gekwetste reactie is automatisch jouw schuld.
Drie vragen om even bij stil te staan
- Wanneer gebruik jij de woorden ‘zo ben ik nou eenmaal’? → Misschien wanneer iemand kritiek heeft op je gedrag, iets van je verwacht of je vraagt om anders met een situatie om te gaan.
- Wat gebeurt er in jou wanneer iemand aangeeft dat jouw reactie hem of haar heeft geraakt? → Merk je dat je werkelijk luistert, of ben je vooral bezig met uitleggen waarom je niets verkeerd hebt bedoeld?
- Welk gedrag beschouw jij als een vaststaand onderdeel van jezelf? → Misschien gaat het niet om wie je bent, maar om een vertrouwde manier van reageren die je nauwelijks nog ter discussie stelt.
Je bedoelde het niet verkeerd. Maar daarmee is niet alles gezegd
Stel je een gewone avond voor. Je zit samen aan tafel en je partner begint over een opmerking die je eerder die dag hebt gemaakt.
Misschien zei je iets over een beslissing waar je het niet mee eens was. Je vond dat je gewoon eerlijk was en zag er op dat moment weinig verkeerds in. Maar de ander heeft jouw woorden anders ervaren en probeert uit te leggen waarom ze pijn deden.
Je luistert even, maar merkt al snel dat je jezelf wilt verdedigen.
‘Zo heb ik het helemaal niet bedoeld.’
Misschien voeg je eraan toe dat je nu eenmaal zegt wat je denkt. Dat je liever duidelijk bent dan om de dingen heen draait en dat de ander je inmiddels toch wel goed genoeg kent om dat te begrijpen.
Voor jou klinkt die uitleg waarschijnlijk heel redelijk. Je wilde niemand kwetsen en vindt het vervelend dat jouw woorden verkeerd zijn overgekomen.
Maar terwijl je uitlegt wat je bedoelde, kan er iets opmerkelijks gebeuren.
De ander vertelt wat jouw woorden met hem of haar hebben gedaan. En jij probeert vooral duidelijk te maken waarom die woorden niet zo bedoeld waren.
Jullie hebben het daardoor over twee verschillende dingen.
Jij spreekt over je bedoeling. De ander spreekt over de uitwerking. En beide kunnen tegelijkertijd waar zijn.
Je kunt iets zeggen vanuit oprechte betrokkenheid en toch onnodig scherp overkomen. Je kunt iemand willen helpen en daarbij woorden gebruiken die de ander als kleinerend ervaart. Je kunt eerlijk zijn over wat je vindt en tegelijkertijd voorbijgaan aan wat jouw manier van communiceren bij iemand oproept.
Natuurlijk betekent dat niet dat iedere gekwetste reactie automatisch bewijst dat jij iets verkeerd hebt gedaan. Mensen geven ook zelf betekenis aan woorden, en soms ontstaan misverstanden die niemand heeft bedoeld.
Maar wanneer je uitsluitend blijft uitleggen dat je het goed bedoelde, krijgt de ervaring van de ander nauwelijks ruimte.
Misschien merk je dat je partner stiller wordt. Niet omdat alles is opgelost, maar omdat het weinig zin lijkt te hebben om nog verder te vertellen.
Want wat moet iemand nog zeggen wanneer jouw verklaring steeds neerkomt op dezelfde boodschap?
‘Je weet toch hoe ik ben?’
Daar kan langzaam afstand ontstaan. Niet noodzakelijk door die ene opmerking, maar doordat vergelijkbare gesprekken steeds opnieuw op dezelfde manier verlopen.
Wat voor jou voelt als jezelf uitleggen, kan voor de ander voelen alsof zijn of haar ervaring er nauwelijks toe doet.
En misschien ontdek je pas veel later dat je niet alleen je goede bedoelingen hebt verdedigd, maar ook een kans hebt gemist om elkaar beter te begrijpen.
De gevaarlijkste automatische piloot is de gedachte: ‘Zo ben ik nou eenmaal.’
Niet omdat je jezelf niet mag accepteren, maar omdat die woorden soms precies op het moment verschijnen waarop eerlijk naar jezelf kijken iets van je vraagt.
Wanneer ‘zo ben ik’ verandert van zelfkennis in een vrijbrief
Er is niets verkeerds aan weten wat bij je past.
Misschien ben je iemand die graag rustig nadenkt voordat je een beslissing neemt. Je houdt niet van grote gezelschappen, hebt behoefte aan tijd voor jezelf of vindt het prettig wanneer mensen duidelijk zeggen wat ze bedoelen.
Dat kunnen eigenschappen zijn die werkelijk onderdeel van je persoonlijkheid uitmaken.
Het zou vreemd zijn wanneer je voortdurend moet veranderen omdat een ander daar toevallig behoefte aan heeft. Je hoeft niet extravert te worden wanneer je liever op jezelf bent, en je hoeft je gevoeligheid niet kwijt te raken omdat iemand anders gemakkelijker met bepaalde situaties omgaat.
Zelfkennis is waardevol. Ze helpt je begrijpen wat belangrijk voor je is, waar je grenzen liggen en hoe je op een manier kunt leven die bij je past.
Maar soms gebeurt er ongemerkt iets anders.
Je gebruikt een eigenschap van jezelf als verklaring waarom je op een bepaalde manier handelt. En na verloop van tijd wordt die verklaring een reden om dat gedrag niet meer te onderzoeken.
Neem iemand die zichzelf heel direct noemt.
Hij zegt graag waar het op staat en vindt het belangrijk om eerlijk te zijn. Misschien waarderen anderen zijn duidelijkheid ook regelmatig.
Maar tijdens gesprekken onderbreekt hij mensen, maakt hij soms scherpe opmerkingen en luistert hij nauwelijks wanneer iemand een andere mening heeft.
Wanneer hij daarop wordt aangesproken, zegt hij dat hij nu eenmaal direct is.
Daar verschuift iets.
Directheid kan een eigenschap zijn. Maar iemand onderbreken of onnodig kwetsen is gedrag. En dat gedrag hoeft niet automatisch vast te liggen omdat je jezelf als direct beschouwt.
Hetzelfde geldt voor iemand die zegt dat hij nu eenmaal geen prater is.
Misschien vindt hij het werkelijk lastig om gevoelens onder woorden te brengen. Maar betekent dat ook dat hij nooit verantwoordelijkheid hoeft te nemen voor gesprekken die binnen een relatie belangrijk zijn?
Of iemand die zichzelf gevoelig noemt en daardoor verwacht dat anderen voortdurend rekening houden met alles wat hem raakt.
Gevoeligheid mag er zijn. Maar dat betekent niet dat iedere reactie van een ander automatisch verkeerd is zodra jij je geraakt voelt.
Het verschil zit niet in de eigenschap zelf, maar in wat je ermee doet.
Je mag jezelf accepteren zoals je bent, zonder alles wat je doet automatisch goed te hoeven vinden.
Dat is geen afwijzing van wie je bent. Het is juist een vorm van eerlijkheid die ruimte geeft om bewuster met jezelf en anderen om te gaan.
Want misschien hoef je helemaal niet minder direct, minder gevoelig of minder terughoudend te worden.
Misschien gaat het erom dat je niet langer één vaste manier van reageren als de enige mogelijkheid beschouwt.
Jezelf accepteren betekent niet dat je iedere reactie hoeft te verdedigen.
💡 Welke eigenschap van jezelf gebruik jij soms als verklaring voor gedrag dat je eigenlijk best eens eerlijker zou kunnen onderzoeken?
Waarom kritiek op je gedrag zo persoonlijk kan voelen
Stel dat je tijdens een vergadering behoorlijk fel reageert wanneer een collega vragen stelt over jouw voorstel.
Je hebt er veel tijd in gestoken, alles zorgvuldig voorbereid en bent overtuigd van de waarde van je idee. Wanneer die ander kritiek uit, voel je vrijwel onmiddellijk de neiging om jouw aanpak te verdedigen.
Je legt uit waarom je zo hebt gekozen, probeert bezwaren te weerleggen en merkt nauwelijks dat je stem steeds nadrukkelijker wordt.
Na afloop zegt een collega voorzichtig dat je nogal aanvallend overkwam.
Misschien voel je op dat moment opnieuw weerstand.
Je was helemaal niet aanvallend. Je was betrokken. Je wilde voorkomen dat er verkeerde conclusies werden getrokken en vond dat jouw voorstel een eerlijke kans verdiende.
Toch blijft die opmerking je bezighouden.
Dat komt misschien niet alleen doordat iemand kritiek heeft op wat je deed. Het kan ook zijn dat de kritiek raakt aan het beeld dat je van jezelf hebt.
Je beschouwt jezelf als een redelijk mens. Als iemand die goed luistert, zorgvuldig nadenkt en openstaat voor andere meningen.
Wanneer een ander jouw gedrag als aanvallend beschrijft, kan het voelen alsof dat hele beeld ter discussie staat.
En juist daar ontstaat een sterke behoefte om jezelf te verdedigen.
Want wanneer je toegeeft dat je fel reageerde, betekent dat dan dat je niet zo redelijk bent als je altijd hebt gedacht?
Misschien raakt die mogelijkheid je meer dan je wilt toegeven.
Je voelt spanning, onzekerheid of zelfs schaamte bij de gedachte dat iemand jou anders ziet dan je jezelf ziet. Misschien ben je bang dat de ander je niet meer serieus neemt of dat je iets moet erkennen wat niet past bij het beeld dat je altijd hebt verdedigd.
En juist omdat je dat ongemak liever niet wilt voelen, begin je opnieuw uit te leggen waarom jouw reactie begrijpelijk was.
Je probeert niet alleen je gedrag te rechtvaardigen.
Je probeert ook te voorkomen dat je iets over jezelf ontdekt wat niet bij jouw vertrouwde beeld past.
Daar wordt zichtbaar hoe vasthouden werkt.
Je wilt niet alleen aantonen dat jouw voorstel goed was. Je wilt ook vasthouden aan het beeld dat je van jezelf hebt.
Zolang die behoefte op de voorgrond staat, wordt het moeilijk om werkelijk te luisteren naar wat de ander zegt.
Je hoofd is druk bezig met verklaren, nuanceren en rechtvaardigen. Ondertussen merk je misschien nauwelijks wat er werkelijk in je gebeurt.
Juist wanneer je veel waarde hecht aan het beeld dat je van jezelf hebt, kan kritiek extra hard binnenkomen. Lees daarover ook Gezonde eigenwaarde: vrijheid begint waar bewijs ophoudt. Het laat zien waarom je niet iedere opmerking hoeft te behandelen als een oordeel over jouw waarde als mens.
Want is dat werkelijk wat er gebeurt?
Misschien vertelt die collega alleen dat jouw toon tijdens de vergadering scherper was dan je bedoelde.
Dat is iets heel anders dan zeggen dat jij een onaangenaam of onredelijk mens bent.
Je kunt een keer ongeduldig reageren en tegelijkertijd een betrokken collega zijn. Je kunt iemand onderbreken en toch oprecht geïnteresseerd zijn in wat diegene te vertellen heeft.
De ene werkelijkheid hoeft de andere niet uit te sluiten.
Wanneer je dat onderscheid begint te herkennen, hoef je niet meer iedere kritische opmerking te behandelen alsof je jezelf moet verdedigen.
Je kunt luisteren naar wat iemand heeft ervaren, onderzoeken of daar iets in zit en vervolgens zelf bepalen wat je ermee wilt doen.
Misschien ontdek je dat je iets anders had willen zeggen. Misschien begrijp je beter waarom je zo geraakt werd. Of misschien blijkt dat jullie dezelfde situatie verschillend hebben beleefd.
Maar dat kun je pas werkelijk onderzoeken wanneer je niet langer uitsluitend bezig bent met het beschermen van het beeld dat je van jezelf hebt.
Wat je van de ander vraagt wanneer je jezelf verklaart
De woorden ‘zo ben ik nou eenmaal’ hebben niet alleen invloed op hoe jij naar jezelf kijkt.
Ze kunnen ook bepalen hoeveel ruimte andere mensen binnen een relatie krijgen.
Stel dat je partner graag een moeilijk onderwerp met je wil bespreken. Misschien is er iets gebeurd waardoor je partner zich niet gehoord voelt, of bestaat er al langere tijd onduidelijkheid over iets wat jullie belangrijk vinden.
Jij vindt zulke gesprekken lastig.
Wanneer emoties oplopen, heb je behoefte aan afstand. Je wilt eerst nadenken voordat je iets zegt en voelt je ongemakkelijk wanneer iemand onmiddellijk een antwoord verwacht.
Dat is begrijpelijk.
Mensen verschillen nu eenmaal in de manier waarop ze met spanning omgaan.
Maar wanneer je iedere keer zegt dat je nu eenmaal geen prater bent en vervolgens het gesprek uit de weg gaat, ontstaat er een probleem dat verder reikt dan jouw behoefte aan rust.
De ander blijft immers zitten met iets wat belangrijk is.
Misschien probeert je partner het onderwerp later nog eens aan te kaarten, maar gebeurt er opnieuw hetzelfde. Je trekt je terug, wordt stil of zegt dat er toch niets te bespreken valt.
Langzaam kan de ander gaan twijfelen of het nog wel zin heeft om bepaalde onderwerpen ter sprake te brengen.
Dan raakt jouw vertrouwde reactie niet alleen jouzelf. Ze beïnvloedt ook de vrijheid die de ander ervaart om iets met je te delen.
Dat betekent niet dat je plotseling iemand moet worden die uitgebreid over al zijn gevoelens praat.
Misschien past dat helemaal niet bij je.
Maar er bestaat een groot verschil tussen zeggen dat je een gesprek moeilijk vindt en besluiten dat het daarom niet gevoerd hoeft te worden.
Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen:
‘Ik merk dat ik dichtklap wanneer we hierover praten. Ik wil je wel begrijpen, maar ik heb even tijd nodig om mijn gedachten te ordenen. Kunnen we er straks rustig op terugkomen?’
Je bent dan nog steeds iemand die tijd nodig heeft.
Alleen gebruik je die behoefte niet langer om het contact af te sluiten.
Je laat de ander weten wat er in je gebeurt en neemt tegelijkertijd serieus dat er iets tussen jullie speelt wat aandacht verdient.
Misschien voelt dat in het begin onwennig. Je bent gewend om je terug te trekken en moet nu erkennen dat jouw manier van omgaan met spanning ook gevolgen heeft voor iemand anders.
Maar juist daar wordt verantwoordelijkheid persoonlijk.
Niet omdat jij verantwoordelijk bent voor alles wat de ander voelt, maar omdat jouw woorden, keuzes en reacties wel degelijk invloed hebben op het contact.
En wanneer je werkelijk waarde hecht aan die verbinding, verdient die invloed aandacht.
Wanneer jouw zelfbeeld ook jouw mogelijkheden beperkt
Er bestaat nog een andere manier waarop ‘zo ben ik nou eenmaal’ je kan vasthouden.
Soms gebruik je die uitspraak niet om je gedrag tegenover anderen te rechtvaardigen, maar om jezelf ervan te overtuigen dat bepaalde mogelijkheden niet voor jou zijn weggelegd.
Misschien zeg je dat je slecht bent in nieuwe contacten leggen.
Op een verjaardag zie je mensen met elkaar praten en zou je best graag bij een gesprek aansluiten. Maar voordat je iets onderneemt, verschijnt alweer die vertrouwde gedachte dat je nu eenmaal niet iemand bent die gemakkelijk contact maakt.
Dus blijf je waar je bent.
Na afloop vertel je jezelf dat zulke gelegenheden niets voor je zijn.
En daarmee lijkt opnieuw bevestigd wat je al over jezelf dacht.
Misschien vind je grote gezelschappen werkelijk vermoeiend en heb je weinig behoefte aan oppervlakkige gesprekken. Dat mag natuurlijk zo zijn.
Maar wat als je eigenlijk wel verlangt naar contact en jezelf steeds tegenhoudt omdat je ervan overtuigd bent dat je er niet goed in bent?
Dan beschermt de gedachte ‘zo ben ik nou eenmaal’ je misschien tegen het ongemak van een onbekende situatie.
Je hoeft niet te ervaren hoe het voelt wanneer een gesprek stroef verloopt. Je voorkomt de mogelijkheid dat iemand weinig belangstelling toont of dat je even niet weet wat je moet zeggen.
Tegelijkertijd ontneem je jezelf de kans om te ontdekken dat contact soms gemakkelijker kan ontstaan dan je vooraf verwacht.
Dat zie je ook bij iemand die jarenlang zegt dat hij niet goed is in moeilijke gesprekken, geen grenzen kan stellen of nooit iets nieuws durft te beginnen.
Zulke uitspraken lijken een verklaring te geven voor wat iemand niet doet.
Maar wanneer je ze blijft herhalen, kunnen ze ook steeds nadrukkelijker bepalen wat je nog bereid bent te proberen.
Je overtuiging wordt dan niet alleen gevoed door je ervaringen. Ze beïnvloedt ook welke ervaringen je jezelf nog toestaat.
Misschien hoef je helemaal niet te veranderen in een spontaan, uitgesproken of avontuurlijk mens.
Misschien past een rustige manier van leven veel beter bij je.
Maar het is iets anders wanneer je werkelijk voor die rust kiest dan wanneer je jezelf voortdurend tegenhoudt omdat je gelooft dat je bepaalde dingen toch niet kunt.
Daar zit een verschil dat je gemakkelijk over het hoofd ziet.
Wat je over jezelf gelooft, kan zo vertrouwd worden dat je niet meer merkt hoeveel mogelijkheden je bij voorbaat uitsluit.
Misschien is de vraag daarom niet of je jezelf volledig opnieuw moet uitvinden.
Misschien is de interessantere vraag hoeveel ruimte je jezelf nog geeft om verrast te worden door wat je kunt, wilt of durft.
Verantwoordelijkheid nemen zonder jezelf te veroordelen
Wanneer je begint te herkennen hoe vaak je jouw gedrag verklaart met de woorden ‘zo ben ik nou eenmaal’, kan er gemakkelijk iets anders ontstaan.
Misschien word je kritisch op jezelf.
Je vindt dat je voortaan rustiger moet reageren, beter moet luisteren of eindelijk eens moet leren om moeilijke gesprekken aan te gaan.
En zodra dat niet lukt, raak je teleurgesteld.
Voor je het weet, wordt bewust kiezen opnieuw iets waarin je moet slagen.
Maar verantwoordelijkheid nemen voor je gedrag betekent niet dat je jezelf voortdurend moet controleren of veroordelen.
Je blijft een mens.
Soms ben je moe, reageer je geïrriteerd of zeg je iets waarvan je achteraf denkt dat je het anders had willen verwoorden. Misschien begrijp je pas uren later waarom een bepaalde opmerking je zo raakte.
Dat hoeft niet te betekenen dat je tekortschiet.
Het gaat vooral om hoe je vervolgens met jezelf en de situatie omgaat.
Stel dat je tijdens een gesprek ongeduldig wordt en iemand onderbreekt. De ander reageert geïrriteerd en zegt dat je nauwelijks luistert.
Je kunt dan uitleggen dat je enthousiast bent, snel denkt of nu eenmaal graag duidelijkheid wilt.
Misschien zijn dat allemaal eigenschappen die bij je passen.
Maar je kunt ook erkennen wat er feitelijk gebeurde.
‘Ik merk dat ik je net niet heb laten uitpraten. Dat was niet mijn bedoeling. Vertel eens verder.’
Je hoeft jezelf daarvoor niet uitgebreid te verontschuldigen of te bewijzen dat je eigenlijk een goed mens bent.
Je neemt eenvoudig verantwoordelijkheid voor wat je deed en geeft de ander opnieuw ruimte.
Dat is iets anders dan schuld op je nemen voor alles wat er in een gesprek gebeurt.
Want ook de ander heeft eigen gedachten, verwachtingen en reacties. Niet iedere teleurstelling betekent dat jij iets moet herstellen en niet iedere kritische opmerking vraagt dat je jezelf verandert.
Wil je dat onderscheid beter begrijpen? Lees dan ook Verantwoordelijkheid nemen: de sleutel tot emotionele vrijheid. Je ontdekt waarom verantwoordelijkheid nemen iets anders is dan jezelf overal de schuld van geven.
Juist daar wordt loslaten belangrijk.
Je mag de behoefte loslaten om jezelf bij iedere kritische opmerking te verdedigen. Je hoeft niet vast te houden aan het beeld dat je nooit iets verkeerd doet, maar ook niet aan de gedachte dat je tekortschiet zodra iemand ergens moeite mee heeft.
Je kunt eerlijk kijken naar je aandeel en tegelijkertijd vriendelijk blijven naar jezelf.
Dat vraagt misschien meer moed dan je eigen gedrag onmiddellijk goedpraten.
Want wanneer je jezelf niet langer hoeft te beschermen achter een vertrouwde verklaring, kun je ook toelaten dat iets anders had gekund.
Zonder dat daarmee jouw waarde als mens ter discussie staat.
💡 Kun jij erkennen dat je iets anders had willen doen, zonder daar meteen de conclusie aan te verbinden dat er iets mis met je is?
Je hoeft niet te veranderen wie je bent om anders te reageren
Een andere reactie kiezen kan voelen alsof je jezelf moet veranderen.
De directe persoon moet voorzichtiger worden. De gevoelige persoon moet sterker worden. De terughoudende persoon moet leren om zich gemakkelijker uit te spreken.
Maar waarom zou dat zo moeten?
Misschien is je directheid juist een waardevolle eigenschap. Misschien helpt je gevoeligheid je om anderen goed aan te voelen en is je behoefte aan rust iets wat je serieus mag nemen.
Het gaat er niet om dat je zulke eigenschappen kwijtraakt. Het gaat erom dat ze niet automatisch bepalen hoe je moet handelen.
Je kunt duidelijk zijn over je mening en tegelijkertijd luisteren naar iemand die anders denkt.
Je kunt gevoelig zijn voor kritiek en toch onderzoeken of de ander misschien iets waardevols zegt.
En je kunt tijd nodig hebben om een moeilijk gesprek te verwerken, zonder dat de ander daardoor in onzekerheid hoeft te blijven.
Toch kan zo’n kleine verschuiving behoorlijk onwennig voelen wanneer je jezelf jarenlang op een bepaalde manier hebt beschreven.
Je bent misschien gewend dat anderen weten wanneer ze iets beter niet kunnen zeggen, begrijpen waarom je je terugtrekt of accepteren dat je snel geïrriteerd raakt.
Wanneer je besluit daar anders mee om te gaan, kan dat voelen alsof je iets vertrouwds opgeeft.
Misschien merk je ook weerstand.
Waarom zou jij degene moeten zijn die verandert? Waarom kunnen anderen jou niet gewoon accepteren zoals je bent?
Dat zijn begrijpelijke vragen.
Maar misschien hoef je helemaal niet te kiezen tussen jezelf accepteren en rekening houden met anderen.
Je kunt beide doen.
Je kunt erkennen dat je ergens moeite mee hebt, terwijl je tegelijkertijd verantwoordelijkheid neemt voor de manier waarop je ermee omgaat.
En je kunt trouw blijven aan wat belangrijk voor je is, zonder vast te houden aan iedere reactie die je onderweg hebt ontwikkeld.
Dat is geen aanpassing waarbij je jezelf verliest.
Het is juist een manier om meer vrijheid te ervaren in hoe je met jezelf en anderen omgaat.
Want zolang je gelooft dat je nu eenmaal op één bepaalde manier reageert, lijkt het alsof je nauwelijks iets te kiezen hebt.
Maar zodra je ontdekt dat jouw eerste reactie niet altijd je uiteindelijke antwoord hoeft te zijn, ontstaat er ruimte.
Niet om jezelf perfect te gedragen, maar om eerlijker te kiezen hoe je wilt handelen.
Misschien hoef je jezelf niet meer te bewijzen
Wat mij vooral raakt aan de uitspraak ‘zo ben ik nou eenmaal’, is hoe gemakkelijk we van onze eigenschappen een beeld maken dat we vervolgens voortdurend proberen te bevestigen.
Je bent de sterke persoon die alles aankan. De directe persoon die altijd zegt waar het op staat. De zorgzame persoon die niemand teleurstelt. Of juist degene die liever niets zegt om conflicten te voorkomen.
Misschien hebben zulke beelden je jarenlang houvast gegeven. Soms ben je er zelfs trots op geworden.
Maar wat gebeurt er wanneer je leven verandert en een vertrouwde eigenschap je steeds minder ruimte geeft?
Misschien merk je dat sterk blijven je verhindert om hulp te vragen. Dat je directheid soms afstand creëert of dat je voortdurende zorg voor anderen ten koste gaat van jezelf.
Dan kun je proberen dat bekende beeld overeind te houden.
Je blijft doen wat mensen van je gewend zijn en vertelt jezelf dat het nu eenmaal bij je past.
Maar je kunt ook iets anders onderzoeken.
Wat gebeurt er wanneer je niet langer voortdurend hoeft te bewijzen dat je inderdaad die sterke, directe of zorgzame persoon bent?
Misschien ontdek je dat je nog steeds voor anderen kunt zorgen en tegelijkertijd iets voor jezelf mag kiezen. Dat je eerlijk kunt zijn zonder altijd onmiddellijk je mening te geven. Of dat je kwetsbaarheid kunt laten zien zonder daarmee alles te verliezen wat je in jezelf waardeert.
Misschien is het voldoende om op te merken wanneer een vertrouwde reactie opnieuw verschijnt en jezelf de ruimte te geven daar niet automatisch in mee te gaan.
Soms lukt dat. Soms merk je pas achteraf dat je alweer hebt gedaan wat je altijd deed.
Ook dat hoeft geen probleem te zijn.
Want het gaat niet om het bereiken van een nieuwe, perfecte versie van jezelf.
Het gaat om de vrijheid om niet langer aan iedere oude beschrijving van jezelf vast te hoeven houden.
Je kunt trouw blijven aan wie je bent, zonder voortdurend hetzelfde te blijven doen.
En misschien is dat uiteindelijk veel bevrijdender dan steeds opnieuw tegen jezelf en anderen zeggen dat je nu eenmaal zo bent.
En jij? Waar loop jij steeds opnieuw tegenaan?
Misschien begrijp je heel goed wat er speelt. Maar toch blijven dezelfde gedachten, gevoelens of patronen terugkomen.
Wat blijf jij vasthouden?
Conclusie: wie ben jij zonder ‘zo ben ik nou eenmaal’?
Misschien herken je dat je bepaalde uitspraken over jezelf al jarenlang gebruikt.
Je bent direct, gevoelig, voorzichtig of iemand die liever geen conflicten aangaat. En misschien passen die beschrijvingen ook werkelijk bij je.
Daar hoeft niets mis mee te zijn.
Maar het wordt anders wanneer je jouw karakter gebruikt als verklaring waarom je niet meer naar je eigen gedrag hoeft te kijken. Of wanneer je jezelf blijft vertellen dat iets nu eenmaal niet bij je past, zonder ooit te ontdekken wat er mogelijk zou zijn wanneer je anders kiest.
Dan kan ‘zo ben ik nou eenmaal’ een manier worden om vast te houden aan iets wat vertrouwd is, terwijl je tegelijkertijd de ruimte verliest om anders te reageren.
Misschien hoef je helemaal niet te besluiten dat je een ander mens wilt worden.
Misschien hoef je alleen iets minder zeker te zijn van het beeld dat je jarenlang van jezelf hebt verdedigd.
Denk nog eens terug aan het gesprek aan de keukentafel.
Iemand vertelt dat jouw woorden pijn hebben gedaan. Je voelt de vertrouwde neiging om uit te leggen dat je het niet verkeerd bedoelde en dat je nu eenmaal zo bent.
Misschien zijn je bedoelingen inderdaad goed geweest.
Maar dit keer hoef je daar niet meteen achter te schuilen.
Je kunt ook eerst luisteren.
Niet om de ander automatisch gelijk te geven, maar om werkelijk te begrijpen wat er tussen jullie gebeurde.
En misschien ontdek je dan dat je niets van jezelf verliest wanneer je bereid bent eerlijk naar je eigen reactie te kijken.
Soms houd je niet een ander, een gebeurtenis of een verwachting vast, maar het beeld dat je van jezelf bent blijven verdedigen.
Wat jij vasthoudt, houdt jou ook vast.
Als je verder wilt onderzoeken welk beeld van jezelf je nog vasthoudt
Sommige uitspraken over jezelf zijn zo vertrouwd geworden dat je ze nauwelijks nog in twijfel trekt. Je bent nu eenmaal direct, gevoelig, voorzichtig of iemand die confrontaties uit de weg gaat. Maar beschrijven die woorden werkelijk wie je bent, of houden ze ook een manier van reageren in stand die je misschien allang niet meer helpt? Deze drie blogs laten vanuit verschillende invalshoeken zien hoe je daar eerlijker naar kunt kijken.
- Made in Me: hoeveel van je zelfbeeld heb je zelf gekozen?
Veel van wat je over jezelf gelooft, is gevormd door ervaringen, verwachtingen en reacties van anderen. Sommige beelden voelen als karaktereigenschappen, terwijl ze misschien ooit vooral hielpen om jezelf te beschermen. Ontdek hoe je kunt onderscheiden wie je bent van het beeld dat je onderweg van jezelf hebt gemaakt. - Assertiviteit: voor jezelf opkomen zonder jezelf te verlaten
Misschien zeg je dat je nu eenmaal iemand bent die confrontaties vermijdt, terwijl je eigenlijk bang bent voor de reactie van een ander. Of je noemt jezelf direct, terwijl jouw woorden soms harder aankomen dan je bedoelt. Lees hoe je eerlijk kunt zijn zonder jezelf weg te cijferen of de verbinding met anderen te verliezen. - Wees jezelf, want wie moet je anders zijn? — zonder jezelf te verlaten
Je kunt jarenlang vasthouden aan een vertrouwd beeld van jezelf, ook wanneer het steeds minder bij je past. Misschien probeer je verwachtingen waar te maken of een rol vol te houden die ooit veilig voelde. Ontdek wat er verandert wanneer je niet langer hoeft te bewijzen wie je bent.
Veelgestelde vragen over ‘zo ben ik nou eenmaal’ en bewust reageren
Waarom zeg ik zo vaak ‘zo ben ik nou eenmaal’? Misschien gebruik je die woorden om een vertrouwde eigenschap van jezelf te beschrijven, maar soms beschermen ze je ook tegen kritiek of ongemakkelijke gevoelens. Wat je vaak genoeg over jezelf herhaalt, kan als een vaststaand feit gaan voelen. Daarom is het waardevol om af en toe te onderzoeken of die uitspraak werkelijk beschrijft wie je bent of vooral hoe je gewend bent te reageren.
Is het verkeerd om te zeggen dat ik nu eenmaal zo ben? Nee, jezelf kennen en accepteren is belangrijk en je hoeft niet te veranderen omdat iemand anders dat van je verlangt. Het wordt vooral interessant wanneer je jouw karakter gebruikt om gedrag te rechtvaardigen dat jouzelf of anderen blijft beperken. Je kunt trouw blijven aan wie je bent en tegelijkertijd verantwoordelijkheid nemen voor hoe je reageert.
Kan ik veranderen hoe ik reageer zonder mijn karakter te veranderen? Ja, je persoonlijkheid en je gedrag zijn niet precies hetzelfde. Je kunt bijvoorbeeld gevoelig blijven en toch leren anders met kritiek om te gaan, of direct zijn zonder onnodig scherp te reageren. Het gaat niet om het ontwikkelen van een andere persoonlijkheid, maar om meer ruimte ervaren in hoe je handelt.
Wat kan ik doen wanneer iemand tegen mij zegt: ‘Zo ben ik nou eenmaal’? Probeer onderscheid te maken tussen de eigenschap die iemand beschrijft en het gedrag waar jij last van hebt. Je kunt erkennen dat iemand bijvoorbeeld direct is of tijd nodig heeft om gevoelens te bespreken, terwijl je tegelijkertijd aangeeft wat diens gedrag met jou doet. Zo maak je ruimte voor een gesprek zonder te eisen dat de ander een ander mens wordt.
Hoe leer ik verantwoordelijkheid nemen voor mijn reacties zonder mezelf te veroordelen? Begin met eerlijk erkennen wat je deed, wat het mogelijk bij de ander opriep en wat er op dat moment in jezelf gebeurde. Je hoeft je reactie niet goed te praten, maar ook niet je hele persoonlijkheid te veroordelen omdat iets anders liep dan je wilde. Juist door zonder zelfverwijt te kijken, ontstaat ruimte om de volgende keer bewuster te kiezen.

