Loslaten en omarmen: het leven ontvangen zoals het komt

Loslaten en omarmen horen bij hetzelfde leven. Je laat niet los om minder te voelen, maar om minder te vechten tegen wat er is. Juist wanneer iets belangrijk voor je is, wil je het graag behouden, beschermen of naar je hand zetten. Dat is menselijk, maar het kan er ook voor zorgen dat je zoveel bezig bent met hoe het leven zou moeten zijn dat je minder aanwezig bent bij het leven dat er nu al is.

We houden namelijk niet alleen vast aan moeilijke dingen. We proberen ook liefde, gezondheid, zekerheid, mooie periodes en mensen die ons dierbaar zijn vast te houden. Soms willen we zelfs een bepaalde versie van ons leven bewaren omdat die ons gelukkig maakt. De spanning ontstaat wanneer een verlangen langzaam verandert in een eis aan de werkelijkheid: dit moet blijven, dit mag niet veranderen of dit had anders moeten lopen.

Loslaten betekent dan niet dat iets je minder dierbaar wordt. Het betekent dat je de greep ontspant waarmee je probeert te bepalen wat moet blijven, verdwijnen of veranderen. Omarmen is de andere kant van diezelfde beweging: aanwezig durven zijn bij wat er werkelijk is en van daaruit voelen wat het leven nu van je vraagt. Loslaten maakt je handen niet leeg. Het maakt ze vrij om het leven weer te ontvangen.

Drie vragen om even bij stil te staan

• Wat probeer jij op dit moment zo graag vast te houden dat je minder kunt ontvangen van wat er nu nog is? → Soms ontstaat vasthouden juist rondom iets wat je bijzonder dierbaar is.
• Waar merk je dat een verlangen langzaam verandert in de eis dat het leven zich eraan moet houden? → Juist daar kan spanning ontstaan tussen wat jij hoopt en wat de werkelijkheid inmiddels laat zien.
• Wat zou er veranderen wanneer omarmen niet betekent dat je alles goedvindt, maar dat je eerst eerlijk aanwezig bent bij wat er nu is? → Vanuit die werkelijkheid kun je vaak veel vrijer voelen wat je wilt koesteren, veranderen, begrenzen of loslaten.

Soms proberen we juist vast te houden aan wat mooi is

Bij loslaten denken we gemakkelijk aan iets waarvan we af willen: zorgen, angst, boosheid, teleurstelling of een patroon dat ons belemmert. Maar een groot deel van ons vasthouden begint juist bij iets wat we helemaal niet kwijt willen.

Stel dat je op vakantie bent en op een mooie middag buiten zit. De zon is warm, er hoeft even niets en je merkt hoe goed het is om daar te zijn. Dan verschijnt ineens de gedachte dat je over vier dagen alweer naar huis moet.

Er is op dat moment nog helemaal niets voorbij. De middag is er, de vakantie duurt nog dagen en jij zit er middenin. Toch schuift een deel van je aandacht alvast naar het moment waarop je dit zult missen.

Dat doen we op veel meer plekken in ons leven. Je geniet van een goede periode en hoopt dat zij vooral niet verandert. Je houdt van iemand en wilt dat de nabijheid blijft zoals je haar kent. Je bent gezond en merkt ineens hoe graag je wilt dat je lichaam over tien jaar nog hetzelfde kan. Je ziet je kinderen of kleinkinderen opgroeien en bent blij met hun ontwikkeling, terwijl je tegelijkertijd iets van de tijd van daarvoor zou willen bewaren.

Daar is niets verkeerds aan. Het laat zien dat iets betekenis heeft.

Maar juist rondom wat waardevol is, kan genieten ongemerkt overgaan in vasthouden. Je bent dan niet alleen aanwezig bij wat mooi is, maar probeert tegelijkertijd te voorkomen dat het ooit anders wordt.

Daardoor kan iets paradoxaals gebeuren: terwijl je probeert het leven dichter bij je te houden, raak je juist verder verwijderd van het enige moment waarop je het werkelijk kunt ervaren.

“Je laat het leven niet los. Je laat de greep los waarmee je probeert te bepalen hoe het leven moet zijn.”

Het leven beweegt ook wanneer jij wilt dat iets blijft

Een van de moeilijkste én meest gewone eigenschappen van het leven is dat het voortdurend beweegt. Mensen ontwikkelen zich, relaties krijgen een andere vorm, je lichaam verandert en omstandigheden die ooit vanzelfsprekend waren kunnen langzaam verschuiven.

Sommige veranderingen kies je zelf. Andere kondigen zich aan zonder dat iemand eerst vraagt of het gelegen komt.

Een kind dat jarenlang vanzelf binnenliep, bouwt een eigen leven op. Een vriendschap die ooit bijna dagelijks was, wordt stiller doordat levens andere richtingen nemen. Werk dat jarenlang goed paste, begint minder vanzelfsprekend te voelen. Je merkt tijdens het fietsen dat je lichaam anders reageert dan tien of twintig jaar geleden, terwijl je verlangen om eropuit te gaan nog precies hetzelfde kan zijn.

Je hoeft daar niet onverschillig tegenover te staan. Er zijn dingen waarvoor het waardevol is om moeite te doen, iets te onderhouden of te proberen een verandering te beïnvloeden.

Maar niet iedere verandering laat zich tegenhouden.

De strijd begint vaak wanneer je niet alleen verdrietig, onzeker of teleurgesteld bent over wat verandert, maar vanbinnen ook blijft eisen dat het niet had mogen veranderen.

Dan vergelijk je vandaag voortdurend met gisteren. Je zoekt naar manieren om een oude vorm terug te krijgen of blijft jezelf afvragen waarom het niet gewoon kon blijven zoals het was.

Juist daarom kan meer meebewegen met wat verandert zoveel verschil maken. Meebewegen betekent niet dat je verandering leuk moet vinden of dat je nergens meer voor vecht. Het betekent dat je minder energie verliest aan het ontkennen van een werkelijkheid die inmiddels al veranderd is.

Je hoeft dus niet te zeggen: fijn dat dit voorbijgaat.

Misschien is veel eerlijker: ik had graag gewild dat het bleef, en tegelijkertijd zie ik dat het verandert.

Omarmen begint niet bij goedkeuring. Het begint bij zien wat waar is.

Vasthouden kan je verwijderen van het moment dat je juist wilt bewaren

Hoe belangrijker iets voor je is, hoe verleidelijker het wordt om te controleren of het nog wel goed gaat. Je wilt weten of een relatie veilig is, of je gezondheid zo blijft, of een mooie periode niet te snel voorbijgaat en of wat je hebt opgebouwd niet plotseling kan veranderen.

Dat lijkt een manier om iets te beschermen, maar het kan ook veel aandacht vragen.

Je zit bijvoorbeeld samen aan tafel met iemand van wie je houdt. Er wordt gelachen, het eten staat nog op tafel en door het raam valt het laatste licht van de dag naar binnen. Je zou eenvoudig in dat moment kunnen zijn, maar ergens kan ook de gedachte verschijnen hoe bijzonder dit eigenlijk is en hoe jammer het zou zijn wanneer het ooit anders wordt.

Die gedachte zegt iets over liefde. Maar wanneer je er voortdurend mee bezig bent, neemt ze ook iets weg van diezelfde avond.

Hetzelfde gebeurt wanneer je een prachtige plek fotografeert en ondertussen vooral bezig raakt met hoe je het moment kunt bewaren, of wanneer je tijdens een fijne periode steeds controleert of je je nog wel even gelukkig voelt als gisteren.

We proberen dan iets vast te zetten wat juist waardevol is omdat het levend is.

Ontvangen vraagt iets anders.

Je hoeft een mooi moment niet te bezitten om er volledig bij te kunnen zijn. Je hoeft niet te weten hoelang iets duurt om te voelen wat het nu voor je betekent.

Een lach tegenover je aan tafel, zon op je gezicht tijdens een wandeling, wind langs je heen wanneer je fietst of een hand die even op je arm rust: geen van die momenten wordt waardevoller doordat je er zekerheid omheen bouwt.

Ze vragen vooral dat je er bent.

Misschien is dat wel een van de zachtste lessen van loslaten: niet alles wat je dierbaar is hoeft vastgehouden te worden om het volledig te kunnen ontvangen.

Loslaten is niet minder liefhebben

Een hardnekkig misverstand rond loslaten is dat het iets afstandelijks heeft. Alsof je pas loslaat wanneer iemand, iets of een periode je minder kan schelen.

Maar liefde en vasthouden zijn niet hetzelfde.

Je kunt iemand diep liefhebben en tegelijkertijd erkennen dat je zijn keuzes niet kunt beheersen. Je kunt een periode missen zonder haar voortdurend terug te willen krijgen. Je kunt afscheid nemen en toch volledig erkennen hoeveel iets voor je heeft betekend.

Juist daarin worden verbinden en loslaten geen tegenpolen. Werkelijke verbinding vraagt nabijheid, maar ook ruimte. Wanneer er alleen nog plaats is voor de vorm waarin iets volgens jou moet blijven bestaan, kan liefde ongemerkt veranderen in vasthouden.

Dat kan diep raken.

Soms laat je namelijk niet alleen een situatie los. Je laat ook jouw voorstelling los van hoe die situatie verder had moeten gaan.

Een relatie zou langer duren. Een ouder zou nog jaren bij je zijn. Je lichaam zou nog steeds alles kunnen wat vroeger vanzelf ging. Die vriendschap zou nooit veranderen.

Je hoeft het verlangen daarnaar niet weg te drukken en je hoeft jezelf ook niet te vertellen dat je blij moet zijn met wat je hebt gehad. Je mag missen wat er niet meer is.

Alleen hoef je het verleden niet vast te houden om te bewijzen dat het belangrijk was.

Wat werkelijk betekenis heeft gehad, verdwijnt niet automatisch omdat de vorm verandert. Soms kun je iets juist vrijer met je meedragen wanneer je niet langer probeert het precies te bewaren zoals het ooit was.

Loslaten doet daarom niets af aan de liefde. Het kan liefde bevrijden van de eis dat iets hetzelfde moet blijven om waardevol te mogen zijn.

Omarmen betekent niet dat je overal ja tegen zegt

Het woord omarmen kan bijna te mooi klinken. Alsof je uiteindelijk alles wat het leven brengt liefdevol zou moeten leren ontvangen en daar vervolgens vrede mee hebt.

Zo eenvoudig is het niet.

Je kunt iets omarmen wat je helemaal niet had willen meemaken.

Je kunt erkennen dat iemand over je grens is gegaan en juist daarom besluiten dat er iets moet veranderen. Je kunt zien dat een relatie niet meer is wat zij ooit was en vanuit die werkelijkheid kiezen voor een gesprek, afstand of afscheid. Je kunt verdriet volledig toelaten zonder ook maar een seconde te hoeven denken dat het verlies daarom goed is.

Ontvangen wat er is betekent niet dat je alles laat gebeuren; het betekent dat je eerst erkent wat waar is voordat je kiest wat jij ermee wilt doen.

Daar zit een wezenlijk verschil.

Wanneer een situatie je niet bevalt, kun je handelen. Wanneer iets onrechtvaardig is, kun je positie innemen. Wanneer je grens wordt overschreden, kun je nee zeggen.

Maar je keuze wordt vaak helderder wanneer niet al je energie opgaat aan de innerlijke strijd tegen wat er al gebeurt.

“Omarmen is niet zeggen dat het goed is. Het is stoppen met eisen dat het eerst anders moet zijn voordat jij verder kunt.”

Dat maakt omarmen niet passief. Het brengt je juist dichter bij de werkelijkheid vanwaaruit een echte keuze mogelijk wordt.

Je hoeft niet eerst vrede te hebben met iets om erbij aanwezig te blijven

Ook loslaten zelf kan ongemerkt iets worden wat je goed moet doen. Je vindt dat je inmiddels verder zou moeten zijn, dat verdriet minder vaak terug zou mogen komen of dat je een verandering nu toch wel geaccepteerd had moeten hebben.

Daarmee ontstaat opnieuw strijd. Niet alleen de situatie doet pijn, maar je krijgt ook moeite met het feit dat zij nog steeds iets met je doet.

Stel dat iemand die belangrijk voor je was niet langer deel uitmaakt van je leven. Misschien begrijp je verstandelijk precies waarom de situatie is zoals ze is en weet je dat teruggaan niet meer mogelijk is. Toch kan er op een gewone dinsdag ineens een herinnering opkomen waardoor je die persoon opnieuw mist.

Daar is niets tegenstrijdigs aan.

Je kunt weten dat iets voorbij is en tegelijkertijd verlangen naar wat er was. Je kunt verder leven en toch geraakt worden. Je kunt een werkelijkheid volledig erkennen zonder dat alle gevoelens daarover tegelijk opgelost zijn.

Omarmen betekent dan dat beide werkelijkheden naast elkaar mogen bestaan:

Ik mis het.

En:

Het is niet meer zoals het was.

Wanneer je niet langer probeert één van die twee zinnen weg te krijgen, ontstaat vaak iets anders dan een plotselinge oplossing. Er komt langzaam meer ruimte om te voelen zonder voortdurend in gevecht te zijn met wat je voelt.

Je vergeet niet en de betekenis hoeft niet te verdwijnen. Alleen de greep waarmee je probeert vast te houden aan wat er was, kan veranderen.

Met open handen leven betekent niet dat niets belangrijk meer is

Open handen zijn geen beeld voor onverschilligheid.

Je mag heel bewust vasthouden aan wat voor jou waarde heeft: liefde, trouw, vriendschap, eerlijkheid, verantwoordelijkheid en keuzes waarvoor je werkelijk wilt staan. Je mag ergens voor zorgen, ergens moeite voor doen en proberen iets kostbaars goed te bewaren.

Het verschil zit in de greep.

Zorg dragen voor een relatie is iets anders dan eisen dat zij nooit verandert. Goed voor je lichaam zorgen is iets anders dan van het leven verlangen dat ouder worden jou overslaat. Een droom serieus nemen is iets anders dan jezelf pas toestaan tevreden te zijn wanneer de werkelijkheid precies overeenkomt met het plaatje in je hoofd.

Misschien wordt het leven juist kostbaarder wanneer je erkent dat niet alles onbeperkt beschikbaar blijft.

Een ontmoeting betekent iets omdat ze nu plaatsvindt. Een dag met iemand van wie je houdt is waardevol omdat deze dag niet eindeloos opnieuw beleefd kan worden. Zelfs een gewone ochtend kan bijzonder worden wanneer je lang genoeg aanwezig bent om haar op te merken: de eerste slok thee, licht dat door het raam valt, een onverwacht bericht, een goed gesprek of simpelweg het gevoel dat je vandaag opnieuw ergens aan mag beginnen.

Dat zijn geen grootse levenslessen, maar stukjes leven. Misschien lopen we daar vaker aan voorbij dan nodig is omdat onze aandacht alweer bezig is met wat moet blijven, wat straks kan verdwijnen of wat eerst nog beter moet.

“Open handen betekenen niet dat niets belangrijk meer is. Ze betekenen dat je niet alles hoeft vast te grijpen om te voelen hoeveel het voor je betekent.”

Een ode aan het leven laat ook ruimte voor wat je niet had gekozen

Een ode aan het leven roept gemakkelijk beelden op van liefde, vrijheid, schoonheid, natuur, plezier en bijzondere ontmoetingen. Dat hoort er allemaal bij.

Maar het leven bestaat niet alleen uit wat we zelf zouden uitkiezen.

Er zijn ook dagen waarop een plan mislukt, iemand je teleurstelt, je lichaam niet doet wat je wilt of iets eindigt waarvan je oprecht hoopte dat het zou blijven.

Wanneer alleen het aangename welkom is, wordt omarmen al snel afhankelijk van de omstandigheden.

Misschien ontstaat een ruimere manier van leven wanneer ook datgene wat schuurt een plaats mag hebben zonder dat je het mooier hoeft te maken dan het is.

Verdriet hoeft geen verborgen cadeau te worden. Verlies hoeft je niet per se een levensles op te leveren. Teleurstelling hoeft niet achteraf “ergens goed voor geweest” te zijn.

Soms is iets gewoon pijnlijk.

Maar ook die pijn vertelt dat je betrokken bent geweest bij het leven. Je kunt alleen iemand missen wanneer er verbondenheid was. Je kunt alleen teleurgesteld zijn wanneer je iets hoopte. Je kunt alleen verdriet voelen over iets dat betekenis voor je had.

Daarmee wordt pijn niet mooi, maar ze hoeft ook niet buiten het leven geplaatst te worden. Ze hoort bij dezelfde werkelijkheid waarin je kunt lachen, genieten, liefhebben, verlangen en dankbaar zijn.

Misschien is dát uiteindelijk een ode aan het leven: niet alleen openstaan voor wat je graag wilt ontvangen, maar jezelf ook niet volledig afsluiten wanneer het leven iets brengt waarvoor je nooit zou hebben gekozen.

Niet omdat alles welkom moet zijn, maar omdat dit jouw leven is en jij er middenin staat.

En jij? Waar loop jij steeds opnieuw tegenaan?

Misschien begrijp je heel goed wat er speelt. Maar toch blijven dezelfde gedachten, gevoelens of patronen terugkomen.

Wat blijf jij vasthouden?

Conclusie: het leven hoeft niet vastgehouden te worden om het voluit te kunnen ontvangen

Loslaten en omarmen horen bij hetzelfde leven omdat ze allebei beginnen bij dezelfde eerlijkheid: zien wat er is zonder onmiddellijk te proberen het vast te zetten, weg te krijgen of anders te maken.

Je mag houden van wat je dierbaar is en verdriet voelen wanneer iets verandert. Je mag hopen dat iets blijft en tegelijk beseffen dat het leven geen garanties geeft. Je mag proberen iets te veranderen en toch eerst erkennen waar je op dit moment werkelijk staat.

Daarvoor hoef je niet minder te voelen.

Juist wanneer je minder hoeft te vechten tegen het bewegen van het leven, ontstaat er meer ruimte om te merken wat er nog wél is: de mensen om je heen, een gesprek dat je raakt, iets waarvan je geniet, een nieuwe mogelijkheid die je eerder niet zag of simpelweg deze dag die er nu is.

Je hoeft iets niet krampachtig vast te houden om te bewijzen dat het belangrijk is. Je mag ruimte laten voor wat er nu is.

Niet omdat alles is opgelost of omdat niets meer pijn kan doen, maar omdat je het leven niet eerst hoeft vast te houden voordat je het kunt ontvangen.

Als je verder wilt onderzoeken hoe je het leven meer kunt ontvangen

Loslaten en omarmen krijgen in het dagelijks leven verschillende vormen. Soms vraagt het dat je aanwezig blijft bij wat je voelt, soms dat je opnieuw ziet wat er al in je leven aanwezig is en soms dat je merkt hoe snel je aandacht alweer naar morgen vertrekt terwijl vandaag nog bezig is.

• Aanwezig zijn: waarom vluchten je rust kost (en hoe je terugkomt)
  Het leven ontvangen vraagt ook dat je aanwezig blijft bij wat er werkelijk gebeurt, juist wanneer dat niet alleen prettig is. Deze blog verdiept hoe gemakkelijk je in gedachten, plannen of oplossen bij het moment vandaan kunt gaan en wat er verandert wanneer je niet voortdurend hoeft weg te bewegen van wat je voelt.
• Een muur van dankbaarheid: leren zien wat er óók is
  Na een volle dag blijft vaak vooral hangen wat niet goed ging of nog niet af is. Dit blog laat zien hoe dankbaarheid je kan helpen ook de gewone, waardevolle momenten op te merken, zonder het moeilijke te ontkennen of er iets positiefs overheen te leggen.
• Genieten van het moment: loslaten van toekomstgerichtheid voor meer rust en voldoening
  Soms probeer je niet alleen vast te houden aan wat voorbij is, maar verlies je ook iets van het huidige moment doordat je met je aandacht alweer bij straks bent. Deze blog verdiept hoe toekomstdenken je ongemerkt uit het leven van vandaag kan trekken en hoe je weer meer kunt ontvangen van wat er nu al is.

Veelgestelde vragen over loslaten, omarmen en het leven ontvangen

Wat is het verschil tussen loslaten en omarmen? Loslaten gaat over het losser maken van de greep waarmee je iets probeert vast te houden, te beheersen of anders te laten zijn. Omarmen betekent dat je eerlijk aanwezig bent bij wat er werkelijk is, zonder dat je het daarom mooi of goed hoeft te vinden.

Betekent loslaten dat iets mij minder belangrijk moet worden? Nee. Je kunt iemand liefhebben, iets missen of veel waarde hechten aan wat je hebt meegemaakt zonder te eisen dat de vorm hetzelfde blijft. Loslaten verandert vooral de manier waarop je ermee verbonden bent.

Hoe kan ik iets omarmen waar ik helemaal niet blij mee ben? Door onderscheid te maken tussen erkennen en goedkeuren. Je kunt erkennen dat een verlies, verandering of teleurstelling werkelijkheid is en vervolgens nog steeds verdriet voelen, een grens stellen of besluiten iets te veranderen.

Waarom probeer ik juist mooie dingen soms zo sterk vast te houden? Omdat je wat waardevol is begrijpelijk genoeg niet graag wilt verliezen. Vasthouden wordt belastend wanneer de angst voor verandering zoveel aandacht krijgt dat je minder aanwezig bent bij wat er op dit moment nog is.

Hoe leef ik met meer open handen zonder passief te worden? Door bewust zorg te dragen voor wat belangrijk voor je is en tegelijkertijd te erkennen dat niet alles beheersbaar blijft. Je kunt dus duidelijk kiezen, handelen en begrenzen zonder van het leven te eisen dat het zich daarna precies volgens jouw verwachting ontwikkelt.